Câu chuyện về nhà khoa học Đức giúp Mỹ phát triển chương trình tên lửa

Đến mùa thu 1940, Dannenberg được chuyển đến trung tâm Peenemunde và trở thành chuyên gia tên lửa làm việc dưới quyền của Tiến sĩ Walter Thiel. Ngôi làng Peenemunde hẻo lánh nằm trên đảo Usedom vùng biển Baltic - được Đức Quốc xã chọn làm nơi phát triển và thử nghiệm tên lửa quân sự.

Nhiệm vụ chính của Dannenberg là nghiên cứu động cơ đẩy cho tên lửa V-2, tên lửa đạn đạo đầu tiên trên thế giới. Sau cái chết của Tiến sĩ Thiel do trúng bom tháng 8/1943, cuộc nghiên cứu bị ngưng lại. Sau đó Dannenberg tiếp tục nghiên cứu để sớm hoàn chỉnh tên lửa V-2.

Trong cuộc phỏng vấn của Hãng AP nhân dịp kỷ niệm lần thứ 30 ngày đầu tiên con người đặt chân lên mặt trăng, Dannenberg cho biết tên lửa V-2 được phóng thử ngày 3/10/1942 đạt đến độ cao 85.000km, vượt qua ngưỡng 80.000km nơi không gian vũ trụ bắt đầu. Đây là tên lửa đầu tiên vượt qua rào cản này.

Năm 1943, không quân Anh tấn công trung tâm tên lửa Peenemunde và một nhà máy ngầm dưới đất gần Nordhausen. Khi quân đồng minh tiến gần đến làng Peenemunde, tháng 4/1945, khoảng 500 chuyên gia và kỹ thuật viên tên lửa được chọn lọc sơ tán đến vùng núi Alps của Bavarian theo lệnh của Heinrich Himmler. Cuối cùng, Werner von Braun tìm cách liên lạc với quân Mỹ. Ngày 2/5/1945, Von Braun và nhóm của ông ra đầu hàng quân đội Mỹ. Điều không may là quân đội Liên Xô chỉ tiếp quản một Peenemunde hoang vắng.

Trung tâm tên lửa Peenemunde của đức quốc xã nhìn từ trên không.

Theo ước tính có khoảng 20.000 người mất mạng cho chương trình tên lửa của Đức Quốc xã. Dornberger, tướng giám sát dự án tên lửa của Đức, được chuyển giao cho Anh giam giữ như tội phạm chiến tranh. Cuối năm 1945, cùng với Werner von Braun và 116 người khác, Dannenberg được chở đến Mỹ trong Chiến dịch Paperclip. Tháng 1/1947, Dannenberg làm việc cho Mỹ ở căn cứ Bliss, Texas.

Năm 1950, Dannenberg cùng với nhóm nhà khoa học Đức được chuyển đến Alabama để ngiên cứu hoàn thiện thiết kế tên lửa V-2 thành tên lửa đạn đạo tầm trung to lớn hơn ở Redstone Arsenal. Trước khi được chuyển đến Marshall năm 1960, Dannenberg làm việc với phiên bản tầm xa của Redstone gọi là Jupiter.

Năm 1960, Dannenberg trở thành Phó giám đốc Chương trình Saturn của Trung tâm không gian Marshall của NASA. Sau này, Dannenberg được tặng thưởng huy chương của NASA vì phát triển thành công tên lửa lớn nhất thời bấy giờ. Saturn V là tên lửa nhiều tầng sử dụng nhiên liệu lỏng được sử dụng trong 2 chương trình Apollo và Skylab của NASA từ năm 1967 đến 1973. Nói chung NASA đã phóng thành công 13 tên lửa Saturn. Với Apollo 11, nhóm khoa học của Wener von Braun và Dannenberg đã đưa Armstrong và Aldrin lên mặt trăng ngày 20-7-1969.

Trong các thập niên sau, nhiều vấn đề về nguồn gốc thời chiến tranh của đội ngũ nhà khoa học ưu việt của Đức nổi lên. Năm 1992, ngành khoa học hàng không vũ trụ Đức thông báo kế hoạch kỷ niệm lần 50 ngày phát minh tên lửa V-2 và gây nên sự phẫn nộ trong cộng đồng quốc tế.

Người Anh và Đức đưa ra những hồi ký của nạn nhân và chỉ ra rằng 10.000 đến 20.000 người Nga, Ba Lan và tù nhân nô lệ người Do Thái đã chết trong những nhà máy tên lửa ngầm dưới đất của Đức Quốc xã. Họ cũng tuyên bố Tiến sĩ Werner von Braun từng phục vụ cho SS. Dannenberg thực tế cũng là thành viên của đảng Quốc xã năm 1932, trước khi Hitler lên cầm quyền.

Năm 1985, Dannenberg và 22 nhà khoa học Đức cùng kiến nghị lên Tổng thống Mỹ Ronald Reagan để phục hồi tư cách công dân cho Arthur Rudolph, một đồng nghiệp ở khu Peenemunde sau này làm việc cho NASA.

Vào đầu thập niên 80 vai trò của Rudolph trong trại tập trung Dora bị phơi bày. Một thỏa thuận được đưa ra, trong đó buộc Rudolph phải từ bỏ quyền công dân Mỹ và tái định cư ở Tây Đức năm 1983. Rudolph, trong Thế chiến II  là Giám đốc dân sự chương trình sản xuất V-2, bị Bộ Tư pháp Mỹ quy trách nhiệm về điều kiện sống vô nhân đạo tại các nhà máy V-2 thời chiến tranh.

Năm 2007, Dannenberg cho rằng sự nỗ lực thành lập chương trình du lịch không gian chỉ gây khó khăn cho các quốc gia và làm hao hụt ngân sách một cách đáng kể. Dannenberg cũng nhận xét chương trình du lịch không gian chỉ làm chương trình thăm dò vũ trụ của Mỹ suy yếu đi. Sau khi rời NASA vào năm 1973, Dannenberg vẫn tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực chuyên môn của mình.

Trong số đó, Dannenberg được bổ nhiệm làm Phó giáo sư khoa học hàng không vũ trụ ở Viện Đại học không gian Tennessee (UTSI) và là thành viên Viện Hàng không và Du hành vũ trụ Mỹ (AIAA). Năm 1995, Dannenberg nhận giải thưởng Hermann Oberth. Werner von Braun chết năm 1977. Dannenberg qua đời ngày 15/2/2009 (có tài liệu ghi ngày ông qua đời là 16/2/2009) ở Huntsville, Alabama.

Thanh Tùng (tổng hợp).