Từ Postdam đến Huế
Lầu Khải Tường ở cung An Định
Tốt nghiệp cử nhân khoa bảo tồn di tích (ĐH Postdam) năm 1983, Andreas Liebe nay là một trong những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực bảo tồn các lâu đài, cung điện cổ ở Đức và đã tham gia trùng tu các lâu đài, dinh thự lớn ở Đức
Andreas Liebe đã đến Huế để phục hồi các bức tranh tường ở cung An Định vào mùa hè năm ngoái.
Tốt nghiệp cử nhân khoa bảo tồn di tích (ĐH Postdam) năm 1983, Andreas Liebe nay là một trong những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực bảo tồn các lâu đài, cung điện cổ ở Đức và đã tham gia trùng tu các lâu đài, dinh thự lớn ở Đức
Từ năm 1995 đến nay, Andreas Liebe dốc toàn tâm toàn lực vào việc trùng tu Marmorpalais, cung điện bên hồ Heiliger, được coi là hòn ngọc của nền kiến trúc nước Phổ.
Sau khi Friedrich Wilhelm II (1859-1941), hoàng đế cuối cùng của nước Đức, bị buộc phải thoái vị và lưu vong ra nước ngoài (1918), Marmorpalais trở thành một cung điện-bảo tàng (museum palace) mẫu mực ở nước Đức lúc bấy giờ.
Thế chiến II và sau đó là sự chia cắt nước Đức là những tác nhân khiến Marmorpalais bị hư hại nghiêm trọng. Năm 1990, UNESCO đã công nhận toàn bộ kiến trúc và cảnh quan của cung điện này là di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới.
Andreas cho biết: “Chúng tôi tốn rất nhiều công sức để truy tìm các chi tiết kiến trúc được cất giấu, thậm chí bị vứt bỏ ở nhiều nơi cách xa Postdam đem về ráp lại vào vị trí nguyên thủy của chúng. Đối với những bức bích họa trên tường và trên trần nhà, chúng tôi căn cứ vào những gì còn lại kết hợp với hình ảnh tư liệu để phục hồi. Nguyên tắc quan trọng phải tuân thủ là cái gì nguyên gốc thì phải giữ nguyên, chỉ phục hồi những chỗ cần thiết. Chúng tôi đã áp dụng nguyên tắc này trong việc trùng tu cung An Định ở Huế”.
Tháng 6-2003, trong một dự án được Đại sứ quán Đức tại VN tài trợ, Andreas Liebe cùng với bốn chuyên gia người Đức đã đến Huế để phục hồi sáu bức tranh tường trong lầu Khải Tường ở cung An Định - một biệt cung do vua Khải Định cho kiến thiết theo kiểu thức như các lâu đài châu Âu để tặng thái tử Vĩnh Thụy.
Sau hai tháng làm việc cật lực, nhóm của Andreas đã phục chế thành công sáu bức tranh tường. Ngoài ra, họ còn huấn luyện cho các chuyên viên bảo tồn của Trung tâm Bảo tồn di tích cô đô (TTBTDTCĐ) Huế kỹ thuật bóc tách các lớp sơn (vôi) trên các mảng tường để xuất lộ những hoa văn, họa tiết nguyên thủy trong cung An Định, tiến đến phục hồi hoàn chỉnh các họa tiết này trong tương lai.
Andreas Liebe làm việc tại cung An Định năm 2003
Cuối tháng tám năm nay, nhóm của Andreas sẽ trở lại Huế trong bốn tuần để khảo sát và đánh giá hiện trạng cung An Định nhằm xây dựng một đề án chi tiết cho việc trùng tu trong giai đoạn tới.
Andreas bảo tôi: “Năm ngoái khi đến làm việc tại cung An Định, chúng tôi dành phần lớn thời gian cho việc phục hồi sáu bức tranh tường nên không có nhiều thời gian để khảo sát kỹ lưỡng tòa lâu đài này. Nay chúng tôi muốn trở lại đây để khảo sát tỉ mỉ hiện trạng từng căn phòng, từng tầng lầu của cung An Định. Từ đó mới có thể xây dựng phương án trùng tu thích hợp và tính toán chi tiết về kinh phí, các loại vật tư, thiết bị, nhân lực cần huy động và thời gian cần thiết cho việc trùng tu. Phải có dự án thật hoàn hảo mới có thể đệ trình lên các cơ quan chức năng của VN và của Đức, hay các tổ chức tài chính quốc tế để xin tài trợ kinh phí cho việc trùng tu cung An Định”.
“Ai tài trợ cho chuyến đi này của các anh?”. “Chúng tôi tự bỏ tiền mua vé máy bay. TTBTDTCĐ Huế sẽ cung cấp chỗ ở và sinh hoạt phí cho chúng tôi trong thời gian chúng tôi làm việc tại cung An Định. Thiết bị và vật liệu chúng tôi mua từ Đức để phục vụ công việc ở Huế, sẽ được TTBTDTCĐ Huế hoàn trả”. “Hẳn là các anh đang làm việc như những tình nguyện viên cho dự án cung An Định”. Andreas cười và giải thích thêm: “Do năm nay sẽ không có nguồn tài trợ nào cho dự án cung An Định, vì thế chúng tôi tình nguyện làm việc không công”.
Theo Andreas, cung An Định chưa phải là một đại diện thực thụ cho kiến trúc phương Tây ở VN vì phong cách kiến trúc không rõ ràng và các chi tiết trang trí nội ngoại thất chưa thật sự đặc sắc. Tuy nhiên, cung An Định là kiến trúc duy nhất ở Huế mang dáng dấp của một lâu đài châu Âu. Ngoài những giá trị đối với lịch sử và văn hóa xứ Huế, sự hiện diện của công trình này đã ghi một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử kiến trúc đô thị Huế. Vì thế việc bảo tồn nó là chính đáng và cần thiết.
Vậy là sau Thomas Ulbrich, người “khởi sự” thành công trong việc lôi kéo người Đức tham gia vào việc trùng tu di tích Huế, nay có thêm một nhóm người Đức khác chọn Huế là nơi chốn đi về. Andreas và đồng nghiệp đến Huế để chuyển giao kinh nghiệm và công nghệ trùng tu những lâu đài ở Postdam cho công trường trùng tu cung An Định; còn tôi tiếp tục ở lại Berlin để học tập những kinh nghiệm của người Đức trong lĩnh vực bảo tàng, nhằm phục vụ những công việc “hậu trùng tu” ở Huế.
Theo TuoiTreOnline.
