Thủ đô Berlin

Số liệu

Diện tích: 891,69 km²
Dân số: 3.386.319 (7/2004)
Mật độ dân cư: 3.800 người/km²
Tỉ lệ thất nghiệp: 17% (10/2004)
Số bưu điện: 10001-14199
Mã điện thoại: 030
Biển số xe: B
Website: www.berlin.de

Chính trị

Thị trưởng: Klaus Wowereit

Trong quá khứ Berlin đã nhiều lần là thủ đô của các nước Đức như Phổ, Đế chế Đức hay nước Cộng hòa Dân chủ Đức (DDR). Sau khi nước Đức thống nhất ngày 3 tháng 10 năm 1990, Berlin trở thành thủ đô của toàn liên bang Đức. Sau Quyết nghị Thủ đô của Quốc hội liên bang Đức (Deutsche Bundestag) vào năm 1991 thành phố cũng thực thi chức năng của mình là trụ sở của chính phủ và quốc hội từ năm 1999.


Địa lý

Berlin nằm ở phía Đông Bắc nước Đức và được bao quanh bởi tiểu bang Brandenburg. Berlin cách biên giới với Ba Lan 70 km và là một trong những khu vực đông dân cư nhất nước Đức.

Khu vực Berlin ngày nay nằm giữa hai vùng cao nguyên Barnim và Teltow. Tuy nhiên khu vực trung tâm Berlin trước đây bé hơn rất nhiều và được hình thành trong một thung lũng, ở bên bờ sông Spree tại nơi hẹp nhất của sông này. Sông Spree chảy từ hướng Đông sang Tây và đổ vào sông Havel ở Tây Berlin. Sông Havel chảy theo hướng Bắc-Nam này tạo nên các hồ lớn ở Berlin như hồ Tegeler hay hồ Wannsee.

Phần lớn khu vực Berlin ngày nay nằm ở trên hai cao nguyên: các quận Reinickendorf và Pankow nằm chủ yếu trên cao nguyên Barnim, còn các quận như Charlottenburg-Wilmersdorf, Steglitz-Zehlendorf, Tempelhof-Schöneberg và Neukölln thì nằm trên cao nguyên Teltow.


Lịch sử

Cölln và Berlin, được nhắc đến lần đầu tiên vào năm 1237, là hai thành phố nằm hai bên bờ của sông Spree. Cölln và Berlin được nối liền bởi chiếc cầu bắc qua sông Spree, tại điểm hẹp nhất của sông này như đã nói trên. Năm 1307 tòa thị chính chung của hai thành phố được dựng lên.

Từ năm 1451 Berlin trở thành thủ phủ của các vương hầu và bá tước của Brandenburg.


Berlin 1737Ở thế kỷ 17, Berlin được mở rộng thêm ra các khu vực ngoại thành. Năm 1701 Friedrich I được phong thành vua của Phổ và Berlin được chọn làm thủ đô. Năm 1709 các thành phố Berlin, Cölln, Friedrichswerder, Dorotheenstadt và Friedrichstadt được sát nhập lại với nhau. Nhưng chẳng bao lâu sau, các khu vực ngoại thành mới lại được hình thành. Năm 1861 các khu vực ngoại ô Wedding, Moabit, Tempelhofer và Schöneberger được sát nhập thêm vào Berlin. Năm 1871 Berlin trở thành thủ đô của đế chế Đức mới được hình thành.

Sau Đại chiến thế giới lần thứ nhất, vào năm 1918 nước Cộng hòa Weimar được thành lập tại Berlin. Với Luật Berlin Lớn năm 1920, thành phố này được mở rộng thêm các thành phố lân cận, cũng như các quận, huyện xung quanh Berlin. Khi này dân số Berlin vào khoảng 4 triệu người.

Sau khi đảng Quốc xã lên nắm quyền năm 1933, Berlin trở thành thủ đô của Đế chế thứ ba. Thế vận hội mùa hè năm 1936 được tổ chức tại Berlin. Đảng Quốc xã có lập nên các kế hoạch xây dựng Berlin thành thủ đô Germania của toàn thế giới. Tuy nhiên ý định này bị thất bại bởi Đại chiến thế giới lần thứ hai.

Bom đạn chiến tranh đã phá hủy phần lớn các khu vực ở Berlin. Sau khi Hồng Quân Liên-Xô chiếm đóng Berlin, và nước Đức đầu hàng năm 1945, Berlin bị chia giống như toàn thể nước Đức thành 4 phần. Các khu vực đóng chiếm của quân liên minh phương tây: Mỹ, Anh và Pháp tạo thành Tây Berlin, còn khu vực đóng chiếm của Liên Xô tạo thành Đông Berlin. Tuy nhiên một bộ lãnh đạo cho cả Berlin được thành lập bởi 4 quân liên minh này. Sự khác biệt về đường lối chính trị giữa quân đội đồng minh phương tây và Liên Xô dẫn đến việc Tây Berlin bị phong tỏa về kinh tế vào năm 1948/1949. Do toàn bộ Berlin nằm trong khu vực đóng chiếm của Liên Xô, cho nên Liên Xô ra lệnh phong tỏa hết các đường tiếp nối từ Tây Đức với Tây Berlin, đường thủy cũng như đường bộ, vây hãm Tây Berlin. Tuy nhiên quân đội đồng minh phương tây đã trả lời vào hành động này bằng việc tiếp tế cho Tây Berlin bằng đường không.

Sau khi nước Cộng hòa Liên bang Đức được thành lập ở Tây Đức với nền kinh tế thị trường mang tính chất xã hội, và nước Cộng hòa Dân chủ Đức được thành lập ở Đông Đức với nền kinh tế kế hoạch tập trung, cuộc Chiến tranh lạnh trở nên sâu sắc hơn ngay cả ở Berlin. Trong khi nước Cộng hòa Liên bang Đức dời thủ đô về Bonn, lúc đầu được xem như là một giải pháp tạm thời, thì Đông Berlin thành thủ đô của nước Cộng hòa Dân chủ Đức. Cao điểm của cuộc phân tranh Đông-Tây được đạt tới với việc nước Cộng hòa Dân chủ Đức dựng lên Bức tường Berlin vào ngày 13 tháng 08 năm 1961 chia cách Đông và Tây Berlin. Sự đi lại giữa hai khu vực này chỉ có thể xảy ra ở một số điểm kiểm tra nhất định. Tuy nhiên người dân Đông Đức và Đông Berlin không có quyền đi lại này. (Tại vì phần lớn trong số họ, khi đã sang được Tây Đức, thì không bao giờ quay trở lại nữa!)

Mãi đến năm 1989, dưới sự đấu tranh của người dân Đông Đức và áp lực do họ tạo nên, bức tường thành ngăn cách mới bị phá bỏ. Năm 1990 hai nước Đức được sát nhập thành nước Cộng hòa Liên hòa bang Đức, và theo hiệp ước thống nhất Berlin trở thành thủ đô của Đức. Năm 1991 quốc hội Đức quyết định Berlin cũng là trụ sở chính phủ của Đức. Bắt đầu từ ngày 1 tháng 9 năm 1999 quốc hội và chính phủ bắt đầu làm việc tại Berlin.


Dân số

Theo thống kê, Berlin có tất cả 3.389.550 nhân khẩu vào tháng 4 năm 2004. Trong số đó có 327.870 người được báo cáo là thất nghiệp vào tháng 1 năm 2005, chiếm tỉ lệ 19,4%.

Vào tháng 12 năm 2000 có 430.000 người nước ngoài từ 185 nước sống tại Berlin. Độ tuổi trung bình của người Berlin trong năm 2004 là 41,7 tuổi. Điều này tương ứng với một sự gia tăng ở mức 2,5 tuổi trong vòng 12 năm.


Chính trị

Sau khi nước Đức thống nhất vào ngày 3 tháng 10 năm 1990, Berlin trở thành một tiểu bang thành phố độc lập của Đức. Berlin được chia ra thành 12 quận. Bên cạnh đó, Berlin còn là thủ đô và trụ sở chính phủ của nước Cộng hòa Liên bang Đức từ ngày 20 tháng 6 năm 1991.


Các quận

Các quận của BerlinSau cuộc cải cách vào ngày 10. tháng năm 1998 23 quận lẻ của Berlin trước đây được gộp lại thành 12 quận chính như hiện tại, bao gồm: Mitte, Friedrichshain-Kreuzberg, Pankow, Charlottenburg-Wilmersdorf, Spandau, Steglitz-Zehlendorf, Tempelhof-Schöneberg, Neukölln, Treptow-Köpenick, Marzahn-Hellersdorf, Lichtenberg và Reinickendorf.

Văn hóa và danh lam thắng cảnh

Cổng thành Brandenburg

Bài chính: Danh lam thắng cảnh ở Berlin

Khi nhắc đến Berlin, người ta không thể không nhắc cổng thành Brandenburg, một biểu tượng nổi tiếng cho Berlin. Bên cạnh đó Berlin còn nổi tiếng với các địa điểm như tháp truyền hình tại quảng trường Alexanderplatz ở quận Mitte hay tháp vô tuyến ở quận Charlottenburg.

Trong trung tâm thành phố cũng có rất nhiều danh lam thắng cảnh khác. Berlin còn được biết đến là thành phố có nhiều viện bảo tàng và nhà thờ. Ở đây cần phải được nhắc đến đảo của các viện bảo tàng (Museumsinsel). Xung quanh nơi này còn có rất nhiều tòa nhà và quảng trường có giá trị lịch sử như Berliner Dom (nhà thờ lớn Berlin), vườn cảnh Lustgarten hay Gendarmenmarkt.

Trong khi đó quận Mitte của Berlin được mọi người biết đến với công viên Großer Tiergarten, tượng đài chiến thắng Berliner Siegessäule, nhà quốc hội và lâu đài Bellevue.

Xung quanh khu vực mua sắm nổi tiếng Kurfürstendamm (gọi tắt Ku # damm) ở quận Charlottenburg còn có những địa điểm nổi tiếng khác như nhà thờ cụt Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche tại quảng trường Breitscheidplatz hay vườn bách thú gần đấy.

Quảng trường Potsdamer Platz với rất nhiều cửa hàng và tiệm ăn đã trở thành điểm nối giữa Đông và Tây Berlin.


Văn hóa và nghệ thuật

Berlin được biết đến là trung tâm văn hóa của nước Đức. Nơi đây có rất nhiều nhà hát kịch như Staatsoper Unter den Linden, Deutsche Oper và Komische Oper Berlin, hay các giàn nhạc và ban hợp xướng như giàn nhạc hòa tấu Berliner Philharmoniker, ban hợp xướng Berliner Sinfonie Orchester, và v.v.

Ngoài ra Berlin còn có nhiều phòng triển lãm mỹ thuật. Hàng năm, liên hoan phim quốc tế Berlinale được tổ chức tại đây.


Thể thao

Ở Berlin có rất nhiều đội thể thao, nhưng phần lớn đều mang tính nghiệp dư. Tuy nhiên cũng có các đội thể thao chuyên nghiệp như đội bóng đá Hertha BSC và Union Berlin, đội khúc côn cầu trên băng Eisbären Berlin ("dịch: những con gấu trắng Bắc cực"), và đội bóng rổ Alba Berlin hay đội bóng bầu dục Berlin Thunder.

Hàng năm, ở Berlin được tổ chức giải Ma-ra-tông nổi tiếng thế giới Berlin-Marathon. Vòng chung kết của giải bóng đá thế giới 2006 sẽ được diễn ra tại đây.


Giao thông

Các phương tiện giao thông công cộng của Berlin bao gồm tầu điện (S-Bahn và Tram), tầu điện ngầm (U-Bahn) và xe buýt. Ngoài ra Berlin được nối liền với các tỉnh khác bằng các chuyến tầu liên tỉnh của hãng Deutsche Bahn hay InterConneX.

Thuộc về Berlin là ba sân bay Tegel, Tempelhof và Schönefeld, mặc dù sân bay Schönefeld nằm trên lãnh thổ của bang Brandenburg. Hiện tại Berlin và Brandenburg đang có ý định mở rộng sân bay Schönefeld, xây dựng nơi này trở thành sân bay lớn nhất nước Đức, (sân bay lớn nhất nước Đức hiện nay là sân bay Frankfurt-Main), một mặt để giảm tải cho sân bay Tegel và Tempelhof nằm trong trung tâm thành phố và cũng như đóng cửa hai sân bay này, mặt khác để tăng thêm sức cạnh trạnh nội địa và quốc tế của sân bay Schönefeld và đem lại lợi nhuận cho Berlin và Brandenburg. Tuy nhiên kế hoạch xây dựng này hiện tại đang gặp phải nhiều trở ngại, chưa thể thực hiện được bởi sự phản đối của một phần dân chúng ở Berlin và Brandenburg.

Khánh Huyền
Tổng hơp và lược dịch Wikipedia.