Đại diện JICA Nhật Bản: Việt Nam còn vay ODA đến bao giờ?

Ông Mutsuya Mori, trưởng đại diện Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA)
Câu hỏi trên được đưa ra trong cuộc họp báo vào Thứ Năm (2/4), đại diện Quỹ Hợp tác Quốc tế Nhật (JICA), nói rất thẳng để trả lời câu hỏi của phóng viên về tài trợ của Nhật, “Tôi nghĩ đến câu chuyện Việt Nam lúc nào không cần ODA nữa. Đến nay Việt Nam đã nhận ODA 20 năm. Bao giờ Việt Nam không cần nữa? 10 năm hay 20 năm nữa?”
Có thể hiểu câu đó một cách nôm na là: Các anh còn ăn xin đến chừng nào nữa, 10 năm hay 20 năm? Đã ăn xin mà còn cao giọng đòi hỏi! Phải nói rằng đó là một lời bình rất thật, hơi trịch thượng, và có thể làm cho người có tự trọng cảm thấy nhục.
Ông đại diện JICA không chỉ mắng là “ăn xin” đến khi nào, mà còn gõ đầu cảnh cáo về tình trạng tham nhũng hối lộ. Ông nói thẳng thừng: “Nếu có vụ tham nhũng nữa, Nhật sẽ ngưng viện trợ ODA cho Việt Nam”.
Bất quá tam, mới nghe qua, người ta cứ tưởng đây chỉ là câu chuyện “Cá Tháng Tư”. Cảm giác đầu tiên dĩ nhiên là thấy xấu hổ, bởi vì để một nước khác nói thẳng như thế, nói trong tư thế của kẻ bề trên.
Nhưng phải chăng rất thấm thía. Quen thói “ăn không chừa thứ gì” (lời của một quan chức cao cấp) thì cũng phải đến ngày bị người ngoài mắng cho một trận nên thân. Chỉ tội đa số người dân Việt phải hứng chịu sự khinh bỉ của người khác.
Tại sao người Nhật họ có thể nói thẳng như thế?
Câu trả lời là vì họ là người chủ nợ lớn nhất của Việt Nam. Trong quá khứ và cho đến nay, Nhật đã tài trợ cho Việt Nam rất nhiều. Một bài báo năm ngoái cho biết trong thời gian 20 năm qua, Nhật đã hỗ trợ cho Việt Nam 20 tỉ USD, và con số vẫn còn tăng. Chỉ riêng năm 2014 Nhật đã tài trợ cho Việt Nam gần 2 tỉ USD, có lẽ là nguồn tài trợ lớn nhất cho Việt Nam.
Có lẽ chính vì thế mà Nhật có tư cách cảnh báo Việt Nam, như cha cảnh báo con: Cứ tối ngày phung phí thì coi chừng, nghe chưa con! Thật ra, mang tiếng là tài trợ nhưng trên thực tế, đây là các khoản vay, và thế hệ con cháu phải trả số tiền vay này trong tương lai.
Tuy nhiên, Việt Nam không chỉ nhận từ Nhật, mà còn từ một nguồn quan trọng khác là Ngân hàng Thế giới (WB): 1995-1999: 2.94 tỉ USD; 2000-2004: 3.59 tỉ USD; 2005-2009: 4.11 tỉ USD.
Số tiền này rất lớn so với các nước khác. Thật ra, các nước như Philippines và Indonesia thì họ giảm vay ODA, riêng Thái Lan và Maylaysia thì không thấy vay ODA nữa.
Số liệu của Indonesia: 1995-1999: 1.39 tỉ USD; 2000-2004: 419 triệu USD; 2005-2009: 67 triệu USD

