Lao động phổ thông TQ dễ vào VN: Không vì ưu ái!

 Theo phản ánh của một số doanh nghiệp hiện đang sử dụng lao động nước ngoài cho rằng, nhiều quy định nặng tính hành chính, hình thức và việc thực thi của các cơ quan liên quan còn quá nhiều hạn chế, khiến họ gặp khó trong công tác quản lý.

Ngoài những vướng mắc trong hồ sơ cấp giấy phép lao động, những yêu cầu phải có lý lịch tư pháp, giấy khám sức khỏe... , các doanh nghiệp còn cho rằng trong khi coi nặng chuyện thủ tục thì Việt Nam lại đang xem nhẹ công tác tuyển chọn.

Ông Huỳnh Minh Quân, Tổng giám đốc Công ty NhanViet Management Group (NVM Group), cho rằng, bản thân người làm công tác xét duyệt lại phiến diện, cảm tính, thậm chí không hiểu bằng cấp này, chứng chỉ kia là gì, có giá trị ra sao.

Thứ trưởng Phạm Minh Huân – Bộ LĐTBXH thừa nhận những bất cập trên và đã trình Chính phủ để sửa sửa đổi. Ông Huân khẳng định, đầu năm 2015, Nghị định 102 quy định về giấy phép lao động nước ngoài sẽ sửa và tinh thần là đơn giản hơn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.

Trong nội dung sửa đổi đặc biệt nhấn mạnh việc sử dụng lao động trong nước. "Việt Nam có 90 triệu dân nên cơ quan chức năng phải đưa ra những quy định để bảo vệ người lao động trong nước. Việt Nam chỉ tiếp nhận những lao động người nước ngoài là chuyên gia, kỹ sư trình độ cao", Thứ trưởng Huân nói.

Báo cáo gửi Quốc hội vừa qua, Bộ LĐTBXH cho biết, tổng số lao động nước ngoài làm việc ở Việt Nam là 78.000 người, phần đông là lao động kỹ thuật, còn lao động không có chuyên môn, kỹ thuật chủ yếu là của Trung Quốc.

Điều đáng nói, số lao động Trung Quốc không phép, không có chuyên môn vẫn đang được làm việc bình thường tại các khu công nghiệp ví dụ như Formosa, Trà Vinh... khiến doanh nghiệp, người dân bất bình và đặt câu hỏi: có phải lao động Trung Quốc được ưu ái hơn, hay còn nguyên nhân khác khiến địa phương phải bó tay, doanh nghiệp thì kêu khó?

Khẳng định chính sách tuyển dụng lao động là bình đẳng như nhau, không phân biệt, ưu ái nước nào hơn nước nào, Thứ trưởng Bộ LĐTBXH cũng thừa nhận, có nhiều người không có trình độ như vậy vẫn vào làm việc, làm ảnh hưởng đến việc làm trong nước.

"Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã đưa cả lao đông phổ thông vào làm việc nhưng doanh nghiệp có cách nói của họ. Ví dụ như Formosa là lao động đi theo dự án gói thầu, lao động sang cũng phải đi kèm với những điều kiện. Địa phương đã rất cố gắng trong công tác quản lý. Tới đây quy định sẽ được điều chỉnh để bảo vệ lao động trong nước", ông Huân cho biết.

Tuy nhiên, ông Huân cũng thừa nhận thực tế công tác thẩm định chất lượng lao động của Việt Nam hiện tại còn gặp nhiều khó khăn. Nhất là tại các địa phương, năng lực thẩm định của cán bộ chưa thực sự đảm nhiệm được vai trò, công việc thẩm định. Đó cũng là nguyên nhân vì sao thời gian qua có quá nhiều lao động nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam nhưng lao động không có chuyên môn lại chủ yếu là lao động Trung Quốc.

Theo ông Huân, tới đây Bộ sẽ thực hiện tập huấn cho cán bộ để nâng cao năng lực thẩm định của các cán bộ địa phương. Nhưng tiêu chí, hình thức tuyển chọn cụ thể không được vị Thứ trưởng thông tin cụ thể.

Ông Đặng Quang Điều - Viện Công nhân - Công đoàn cho biết, có thể nói quản lý về chất lượng, trình độ đối với hàng ngàn lao động là việc khó, nhưng không phải là không thể làm được. Nhưng quảng lý về số lượng lao động trên địa bàn thì không thể nói là khó được, cũng không thể vì lý do lao động nước ngoài vào làm việc nhiều để giải thích cho việc 3000 lao động TQ không phép đang có mặt trên địa bàn Hà Tĩnh. 

Ông Điều cho hay, đối với các nước trên thế giới, khi tuyển chọn lao động các doanh nghiệp phải đưa chuyên gia sang nước có lao động để thẩm định, kiểm tra chất lượng trực tiếp. Chỉ lao động đạt yêu cầu mới được tuyển chọn, vấn đề này tại Việt Nam chưa làm được. Hiện nay, việc tuyển chọn lao động nước ngoài hoàn toàn thụ động, chủ yếu dựa vào hồ sơ phía nhà thầu đề xuất.

Một vấn đề nữa là cơ quan có chức năng thẩm định có đủ năng lực, trình độ để thẩm định được trên thực tiễn không. 

Tức là ngay từ khâu tuyển chọn ban đầu đã không sàng lọc được chất lượng lao động nước ngoài vào Việt Nam. Khi vào lại tuyển dụng ào ào, tuyển bao nhiêu cũng được nên mới dẫn tới tình trạng không thể quản lý được. 

Đó là lỗ hổng rất lớn giải thích vì sao hiện nay tình trạng lao động phổ thông nước ngoài, lao động kém chất lượng đang tràn ngập trong các dự án FDI nước ngoài, nhất là tại các dự án của TQ. Đó cũng là lý do giải thích vì sao rất nhiều công việc lẽ ra lao động VN có thể đảm đương được nhưng lại không được làm.

Tất cả là vì địa phương thì không nắm được công việc cụ thể, con người cụ thể, không hiểu rõ được trình độ chuyên môn, kỹ thuật do đó không biết rõ lao động trong có đáp ứng được không. Điều này lý giải vì sao lao động nước ngoài tràn ngập trên các dự án xây dựng ở nước ta, nhất là trong thời gian qua nhiều dự án lớn của ta đều do các nhà thầu TQ trúng thầu.

Lam Lam.