Khi hệ thống Cộng hòa Hồi giáo dần ổn định, những người từng là đồng minh trong cách mạng bỗng chốc trở thành đối tượng bị thanh trừng tàn khốc.
Dưới thời của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, chiến lược đàn áp này không hề suy giảm mà còn được mở rộng và tinh vi hơn. Chính quyền đã thiết lập một hệ thống quyền lực chặt chẽ, kết hợp nhuần nhuyễn giữa tầng lớp giáo sĩ, lực lượng an ninh và bộ máy tư pháp. Mục tiêu cuối cùng là xóa bỏ mọi tư tưởng đối lập có khả năng đe dọa đến nền tảng thần quyền của quốc gia.
Chiến dịch đặt các tổ chức cánh tả ra ngoài vòng pháp luật
Ngay sau khi cách mạng thành công, các tổ chức cánh tả như Đảng Tudeh của Iran vẫn nỗ lực duy trì hoạt động trong một không gian chính trị ngày càng thu hẹp. Tuy nhiên, đến đầu thập niên 1980, giới lãnh đạo Hồi giáo bắt đầu coi chủ nghĩa Marx là một nguy cơ tư tưởng không thể dung thứ. Họ cho rằng những học thuyết này hoàn toàn đối lập với các nguyên tắc tôn giáo mà nhà nước đang xây dựng.
Năm 1982 đánh dấu bước ngoặt đen tối khi chính quyền Iran mở một chiến dịch truy quét quy mô lớn nhắm vào Đảng Tudeh. Hàng trăm lãnh đạo cốt cán và đảng viên trung kiên đã bị bắt giữ trong các cuộc đột kích bất ngờ. Nhiều người trong số họ bị đưa lên truyền hình quốc gia để thực hiện các buổi nhận tội cưỡng ép dưới áp lực nặng nề.
Các cơ quan báo chí và mạng lưới chính trị của phong trào cánh tả bị giải thể hoàn toàn sau chiến dịch truy quét
Hệ quả của chiến dịch này là toàn bộ các cơ quan báo chí, cơ sở tổ chức và mạng lưới bí mật của phong trào cộng sản bị đánh sập. Việc đặt các tổ chức này ra ngoài vòng pháp luật đã tước đi quyền hoạt động công khai của họ. Những người sống sót buộc phải lựa chọn giữa việc rút vào hoạt động bí mật đầy nguy hiểm hoặc phải chấp nhận cuộc sống lưu vong nơi xứ người.
Hệ thống bắt giữ và chiến thuật ép cung có tổ chức
Các biện pháp đàn áp dưới thời Ali Khamenei không chỉ dừng lại ở việc cấm đoán về mặt pháp lý.
Chính quyền đã xây dựng một quy trình thẩm vấn và giam giữ vô cùng khắc nghiệt tại các nhà tù chính trị khét tiếng như Evin. Những người bị bắt thường phải trải qua nhiều tháng biệt giam và chịu đựng những áp lực khủng khiếp về cả thể xác lẫn tinh thần.
Một trong những công cụ tuyên truyền hiệu quả nhất của chính quyền là ép buộc các trí thức cánh tả phải "tự phê bình" công khai. Những buổi phát sóng này được dàn dựng nhằm mục đích phá hoại uy tín và niềm tin của công chúng vào lý tưởng xã hội chủ nghĩa. Khi thấy các nhà lãnh đạo tinh thần của mình từ bỏ lý tưởng trên truyền hình, phong trào cánh tả đã bị giáng một đòn chí mạng về mặt tư tưởng.
Chiến dịch tuyên truyền thông qua các buổi nhận tội công khai nhằm phá vỡ nền tảng trí thức của phong trào đối lập
Chiến lược này đã chứng minh hiệu quả trong việc gieo rắc sự hoài nghi và chia rẽ trong lòng xã hội Iran. Nó không chỉ tiêu diệt một tổ chức chính trị mà còn nhắm đến việc triệt hạ tận gốc rễ những suy nghĩ độc lập. Dưới sức ép của bộ máy an ninh, không gian dành cho các cuộc thảo luận về công bằng xã hội và quyền lợi lao động dần biến mất.
Thảm kịch thanh trừng trong các nhà tù vào cuối thập niên 1980
Giai đoạn cuối thập niên 1980 được xem là chương đen tối nhất với những cuộc hành quyết hàng loạt tù nhân chính trị. Các tổ chức nhân quyền quốc tế đã thu thập nhiều bằng chứng cho thấy hàng nghìn người đã bị xử tử mà không qua bất kỳ quy trình pháp lý công bằng nào. Các phiên tòa thường chỉ kéo dài vài phút và nạn nhân không có cơ hội tự bào chữa.
- Số lượng nạn nhân ước tính từ 2.800 đến 5.000 người theo các báo cáo chính thức.
- Nhiều nguồn tin độc lập khẳng định con số thực tế có thể lên đến hàng chục nghìn người.
- Phần lớn những người bị hành quyết là thành viên của các nhóm cánh tả và tổ chức đối lập.
- Gia đình các nạn nhân thường không được thông báo về nơi chôn cất của người thân.
Các sự kiện thanh trừng cuối thập niên 1980 để lại vết sẹo lớn trong lịch sử chính trị hiện đại của Iran
Những cuộc thanh trừng này đã tạo ra một bầu không khí sợ hãi bao trùm toàn bộ đời sống chính trị Iran. Nó gửi đi một thông điệp đanh thép rằng mọi sự phản kháng đối với hệ thống thần quyền đều sẽ phải trả giá bằng mạng sống.
Cho đến tận ngày nay, nỗi đau từ những sự kiện này vẫn là một vấn đề nhạy cảm và gây tranh cãi gay gắt.
Cơ chế đàn áp bền bỉ dưới thời Ali Khamenei
Khi Ali Khamenei chính thức trở thành lãnh tụ tối cao vào năm 1989, ông đã tiếp quản và củng cố một cấu trúc kiểm soát xã hội vô cùng chặt chẽ. Bộ máy quyền lực này dựa trên vai trò trung tâm của lực lượng Vệ binh Cách mạng và các cơ quan tình báo. Mọi phong trào xã hội, dù là nhỏ nhất, đều bị giám sát nghiêm ngặt để ngăn chặn nguy cơ bùng phát thành các cuộc nổi dậy.
Trong suốt nhiều thập niên lãnh đạo, Ali Khamenei đã chứng kiến và dập tắt nhiều làn sóng biểu tình của sinh viên và tầng lớp lao động. Từ cuộc phong trào sinh viên năm 1999 đến các cuộc bạo động quy mô lớn sau này, bạo lực luôn là công cụ được ưu tiên sử dụng. Sự nhất quán trong việc sử dụng vũ lực cho thấy quyết tâm duy trì quyền lực tuyệt đối của nhà nước Hồi giáo.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng đóng vai trò nòng cốt trong việc kiểm soát xã hội và dập tắt các phong trào độc lập
Hiện nay, các lực lượng cánh tả Iran chủ yếu tồn tại dưới dạng các mạng lưới ngầm hoặc các tổ chức lưu vong tại nước ngoài. Di sản của hệ thống quyền lực do Ali Khamenei đứng đầu gắn liền với việc triệt tiêu mọi không gian chính trị đa nguyên.
Các cuộc biểu tình xã hội trong nhiều năm qua luôn đối mặt với sự trấn áp cứng rắn từ bộ máy an ninh
Một dòng tư tưởng từng có ảnh hưởng sâu rộng trong thế kỷ 20 giờ đây đã bị đẩy ra ngoài lề xã hội Iran một cách có hệ thống.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
