Nhiều người đang sinh sống tại Đức vẫn nghĩ rằng việc rời nước quá sáu tháng rồi trở lại vào thời điểm cuối cùng có thể giúp giữ thẻ cư trú. Cách hiểu này đã không còn an toàn. Theo Điều 51 của Luật cư trú Đức (AufenthG), thẻ cư trú có thể mất hiệu lực ngay theo luật nếu người nước ngoài rời Đức vì lý do không chỉ mang tính tạm thời, hoặc không nhập cảnh lại trong vòng sáu tháng.
Điều quan trọng là khoảng sáu tháng không phải là một “khoảng trống” để người dân lợi dụng. Nếu có dấu hiệu cho thấy cuộc sống thực tế đã chuyển sang nước ngoài, thẻ cư trú vẫn có thể mất hiệu lực dù người đó từng quay lại Đức trong thời hạn quy định.
Luật đã rõ, thực thi đang chặt hơn
Quy định về việc thẻ cư trú mất hiệu lực không phải điều mới. Điều 51 AufenthG nêu rõ hai trường hợp chính: người nước ngoài rời Đức vì lý do mang tính lâu dài, hoặc đã xuất cảnh nhưng không quay lại trong vòng sáu tháng, trừ khi Sở Ngoại kiều ấn định thời hạn dài hơn.
Trước đây, do dữ liệu xuất nhập cảnh chưa được kết nối chặt chẽ và việc kiểm tra còn phụ thuộc nhiều vào thủ tục thủ công, một số người có thể phớt lờ quy định hoặc tìm cách canh thời gian trở lại Đức. Hiện nay, khoảng cách giữa luật và thực thi đang bị thu hẹp đáng kể.
Tại các sân bay lớn của Đức, Cảnh sát Liên bang, Hải quan và Sở Ngoại kiều đang triển khai các công nghệ kiểm soát hiện đại theo hướng đồng bộ. Mục tiêu không chỉ là phát hiện giấy tờ giả, mà còn là theo dõi chính xác lịch trình ra vào của người nước ngoài.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Sinh trắc học và hệ thống EES
Cổng kiểm tra tự động eGate sử dụng dữ liệu sinh trắc học để nhận diện khuôn mặt và đối chiếu với ảnh lưu trong chip hộ chiếu chỉ trong vài giây. Công nghệ này giúp giảm thời gian xếp hàng, nhưng cũng khiến việc dùng hộ chiếu của người khác hoặc che giấu danh tính trở nên khó khăn hơn nhiều.
Hệ thống nhập cảnh và xuất cảnh của Liên minh châu Âu, gọi là Entry/Exit System (EES), thuộc khuôn khổ EU Smart Borders, đang thay thế cách đóng dấu thủ công trên hộ chiếu. Hệ thống ghi nhận dữ liệu cá nhân, ảnh chân dung, dấu vân tay cùng thời gian nhập cảnh và xuất cảnh của công dân từ các nước thứ ba.
Nhờ đó, số ngày ở lại, thời điểm rời Schengen và thời điểm quay lại được lưu dưới dạng hồ sơ điện tử. Cảnh sát biên giới và cơ quan quản lý di trú có thể truy xuất dữ liệu này khi cần. Người dân cũng có thể kiểm tra thông tin của mình để biết còn bao nhiêu ngày được lưu trú trong khu vực Schengen.
Điểm then chốt là dữ liệu xuất nhập cảnh không còn tồn tại riêng lẻ. Khi được kết nối với hệ thống quản lý của Sở Ngoại kiều, những lần rời Đức kéo dài, những lần trở lại ngắn ngủi hoặc các hành vi bất thường sẽ dễ bị nhận diện hơn.
Chiêu “bấm mốc thời gian” rất rủi ro
Một cách làm từng phổ biến là duy trì Anmeldung, đóng bảo hiểm hoặc đi làm tại Đức, sau đó về Việt Nam. Khi gần hết sáu tháng, người đó bay sang Đức ngủ vài đêm để “bấm lại mốc thời gian”, rồi tiếp tục quay về nước.
Cách làm này có thể tạo ra vẻ ngoài là vẫn duy trì chỗ ở và đời sống tại Đức. Tuy nhiên, pháp luật Đức không chỉ nhìn vào việc một người có quay lại trong sáu tháng hay không. Cơ quan chức năng có thể đánh giá tổng thể xem việc rời nước có thực sự chỉ mang tính tạm thời hay không.
Nếu người đó chỉ xuất hiện ngắn ngày, trong khi gia đình, công việc, chỗ ở thực tế hoặc kế hoạch sinh sống đã chuyển sang nước ngoài, thẻ cư trú vẫn có nguy cơ bị coi là mất hiệu lực. Việc trở lại Đức trước khi hết sáu tháng không tự động bảo đảm quyền cư trú được duy trì.
Hậu quả có thể rất nặng
Khi cơ quan chức năng xác định thẻ cư trú đã mất hiệu lực, hậu quả có thể xảy ra ngay tại cửa khẩu. Thẻ cư trú có thể bị vô hiệu hóa, việc gia hạn có thể bị từ chối, hoặc thẻ có thể bị hủy kèm biện pháp cấm nhập cảnh.
Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân người lao động hay sinh viên. Gia đình, kế hoạch nghề nghiệp, hợp đồng thuê nhà, bảo hiểm và nhiều quyền lợi gắn với tình trạng cư trú hợp pháp đều có thể bị tác động.
Người nhận trợ cấp cần đặc biệt cẩn trọng
Người đang nhận trợ cấp xã hội cần lưu ý một quy định riêng. Theo nội dung được nêu, người nhận trợ cấp bắt buộc phải xin phép và được Jobcenter hoặc Sozialamt đồng ý trước khi rời Đức không quá 21 ngày mỗi năm.
Nếu tự ý đi quá 21 ngày hoặc về nước mà không khai báo, hệ thống có thể phát hiện sự không phù hợp giữa thời gian vắng mặt và quyền nhận trợ cấp. Người nhận trợ cấp khi đó có thể bị truy thu toàn bộ khoản tiền đã nhận, bị cắt tiền hỗ trợ chi phí nhà ở, bị phạt tiền.
Trường hợp nghiêm trọng hơn, hành vi này có thể bị xử lý như gian lận tiền ngân sách (Betrug). Đây không còn là vấn đề hành chính đơn thuần, mà có thể dẫn đến hậu quả pháp lý dài hạn.
Cần làm gì trước khi rời Đức lâu ngày
Người có kế hoạch rời Đức hơn sáu tháng không nên tự quyết định dựa trên lời khuyên không chính thức. Nếu lý do rời nước mang tính tạm thời, chẳng hạn chăm sóc người thân, điều trị, học tập hoặc công việc, nên liên hệ Sở Ngoại kiều trước khi xuất cảnh.
Trong nhiều trường hợp, người dân có thể nộp đơn đề nghị Sở Ngoại kiều ấn định thời hạn tái nhập cảnh dài hơn. Cơ quan này có thể xem xét lý do, thời gian dự kiến ở nước ngoài và tình trạng cư trú để quyết định. Việc xin xác nhận trước khi đi giúp giảm rủi ro bị coi là rời Đức vĩnh viễn.
- Kiểm tra loại thẻ cư trú và điều kiện gắn với thẻ đó.
- Không tự ý rời Đức quá sáu tháng nếu chưa có xác nhận của Sở Ngoại kiều.
- Tránh các chuyến về Đức ngắn ngày chỉ để canh mốc thời gian.
- Người nhận trợ cấp cần xin phép trước khi rời Đức và khai báo đúng thời gian vắng mặt.
- Lưu giữ giấy tờ chứng minh lý do tạm thời, chẳng hạn hợp đồng học tập, hồ sơ y tế hoặc giấy xác nhận công việc.
Công nghệ biên giới số hóa không tạo ra luật mới, nhưng làm cho luật hiện hành trở nên khó bỏ qua.
Với người sinh sống tại Đức, cách bảo vệ quyền cư trú không phải là tìm kẽ hở, mà là tuân thủ đúng quy định và làm việc trực tiếp với cơ quan có thẩm quyền trước khi có quyết định rời nước lâu ngày.
Thanh Mai - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
