Rạng sáng Chủ nhật 25/10/2026, Đức chuyển sang giờ mùa đông. Khi đồng hồ điểm 3 giờ, thời gian được chỉnh lùi về 2 giờ, khiến khoảng thời gian từ 2 đến 3 giờ sáng xuất hiện hai lần. Với những người đang làm ca đêm, điều này có thể kéo dài thời gian trực thêm một tiếng so với ca làm thông thường.
Việc giờ làm phát sinh có được trả thêm tiền hay được bù bằng thời gian nghỉ không có một câu trả lời áp dụng cho tất cả mọi người. Quyền lợi cụ thể phụ thuộc vào thời gian làm việc thực tế, hợp đồng lao động, thỏa ước tập thể và các thỏa thuận đang có hiệu lực tại doanh nghiệp.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Vì sao ca đêm có thể kéo dài thêm một tiếng?
Trong đêm chuyển sang giờ mùa đông, đồng hồ tại Đức được chỉnh lùi một giờ. Người lao động làm việc xuyên qua thời điểm chuyển đổi vì thế có thể trải qua hai lần khoảng thời gian từ 2 đến 3 giờ sáng.
Chẳng hạn, một ca trực bắt đầu lúc 22 giờ thứ Bảy và kết thúc lúc 6 giờ Chủ nhật có tổng thời gian thực tế là chín tiếng, thay vì tám tiếng như trong điều kiện thông thường. Con số này bao gồm cả thời gian nghỉ giải lao. Theo cách tính thời giờ làm việc theo luật, thời gian nghỉ giải lao không được tính vào thời gian làm việc thực tế.
Giờ làm phát sinh có được trả thêm lương?
Pháp luật lao động Đức không quy định một cơ chế thanh toán riêng chỉ dành cho đêm chuyển đổi giờ mùa đông.
Nếu thời gian làm việc thực tế khiến tổng số giờ trong tuần vượt quá mức đã thỏa thuận, giờ phát sinh về nguyên tắc cần được bù đắp theo các quy định áp dụng. Hình thức bù đắp có thể là thanh toán tiền làm thêm giờ hoặc một phương thức khác được quy định hợp lệ.
Tuy nhiên, cách tính có thể khác nếu hợp đồng có điều khoản hợp lệ quy định tiền lương tháng đã bao gồm một phạm vi làm thêm giờ nhất định. Vì vậy, không thể mặc nhiên kết luận rằng mọi người làm ca đêm đều được nhận thêm một khoản tiền giống nhau.
Người lao động hưởng lương theo giờ nên đặc biệt chú ý đến việc ghi nhận đủ thời gian làm việc thực tế. Nếu hệ thống chấm công chỉ ghi nhận giờ bắt đầu và kết thúc mà không phản ánh chính xác khoảng thời gian lặp lại, số giờ được thanh toán có thể cần được kiểm tra lại.
Phụ cấp làm đêm và nghỉ bù được áp dụng ra sao?
Ngoài tiền lương cho số giờ làm thực tế, người lao động còn có thể được hưởng phụ cấp làm đêm (Nachtzuschlag). Đây là vấn đề riêng, không đồng nhất với tiền làm thêm giờ và cần được xem xét theo những điều kiện áp dụng tương ứng.
Theo khoản 5 Điều 6 Luật Thời giờ làm việc của Đức (Arbeitszeitgesetz – ArbZG), trong trường hợp không có cơ chế bù đắp tương ứng theo thỏa ước tập thể, người lao động thuộc diện luật định phải được hưởng khoản phụ cấp phù hợp hoặc số ngày nghỉ có trả lương tương ứng với thời gian làm đêm.
Điều này không có nghĩa mọi giờ làm phát sinh do chuyển giờ đều tự động được tính thêm phụ cấp làm đêm hoặc phụ cấp tăng ca theo cùng một mức. Việc thanh toán phụ thuộc vào thời gian làm việc, điều kiện pháp lý và các thỏa thuận liên quan.
Pháp luật Đức cũng không ấn định một mức phụ cấp làm thêm giờ thống nhất cho tất cả ngành nghề. Người lao động nên kiểm tra quy định riêng tại nơi làm việc để xác định quyền lợi của mình, thay vì chỉ dựa vào số giờ xuất hiện thêm trên đồng hồ.
Ca trực kéo dài có vượt giới hạn giờ làm?
Việc tổ chức ca làm trong đêm đổi giờ còn phải tuân thủ giới hạn thời giờ làm việc. Theo khoản 2 Điều 6 ArbZG, thời gian làm việc hằng ngày của người lao động làm đêm về nguyên tắc không được vượt quá tám tiếng.
Thời gian này có thể kéo dài đến mười tiếng nếu đáp ứng điều kiện tính bình quân trong một tháng dương lịch hoặc bốn tuần. Doanh nghiệp vì vậy phải tính đến thời gian làm việc thực tế phát sinh khi lập lịch trực và theo dõi số giờ làm của nhân viên.
Việc chỉ dựa vào giờ bắt đầu và kết thúc hiển thị trên đồng hồ có thể dẫn đến sai lệch khi tính thời gian làm việc. Đặc biệt với những ca trực dài, đơn vị sử dụng lao động cần bảo đảm tổng số giờ được ghi nhận phù hợp với quy định pháp luật.
Bệnh viện và cảnh sát xử lý giờ đổi mùa như thế nào?
Thông tin được công bố ngày 19/10/2026 cho biết Bệnh viện Đại học Mainz (Universitätsmedizin Mainz) xác nhận sẽ trả tiền cho giờ làm phát sinh trong đêm chuyển đổi giờ. Đây là ví dụ cụ thể về cách một cơ sở y tế xử lý thời gian làm việc bổ sung của nhân viên.
Đối với cảnh sát bang Rheinland-Pfalz, việc tổ chức ca trực được điều chỉnh ở cấp địa phương trong khuôn khổ các quy định áp dụng cho chế độ làm việc theo ca luân phiên. Cách sắp xếp này cho thấy việc xử lý giờ đổi mùa có thể khác nhau tùy cơ quan và mô hình tổ chức công việc.
Do đó, người lao động không nên mặc định rằng chính sách tại một bệnh viện, cơ quan cảnh sát hay doanh nghiệp cũng được áp dụng nguyên vẹn ở nơi mình làm việc. Quy định nội bộ và các thỏa thuận lao động vẫn là căn cứ cần kiểm tra.
Người làm ca đêm cần kiểm tra những gì?
Trước ca trực đêm 24–25/10/2026, người lao động nên xem lịch làm việc, hợp đồng và quy định về giờ làm thêm, phụ cấp ban đêm cũng như nghỉ bù. Sau ca trực, cần đối chiếu bảng chấm công với thời gian thực tế, đặc biệt là khoảng thời gian từ 2 đến 3 giờ sáng xuất hiện hai lần.
Nếu doanh nghiệp sử dụng tài khoản thời gian làm việc (Arbeitszeitkonto), người lao động nên kiểm tra xem giờ phát sinh đã được cộng chính xác hay chưa. Việc theo dõi này cũng giúp phát hiện sớm sai lệch trong số giờ làm và bảo đảm các giới hạn thời gian làm việc được tuân thủ.
Khi phát hiện số giờ hoặc khoản thanh toán chưa rõ ràng, người lao động có thể yêu cầu bộ phận nhân sự giải thích cách tính hoặc trao đổi với đại diện người lao động. Điều cần xác định không chỉ là ca trực dài thêm bao nhiêu phút, mà còn là thời gian đó được ghi nhận và bù đắp như thế nào theo các quy định áp dụng tại nơi làm việc.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: IHK Hannover, SWR
