Niederlassungserlaubnis là giấy phép cư trú không thời hạn, giúp lao động lành nghề có nền tảng cư trú ổn định hơn tại Đức. Thời gian để đủ điều kiện phụ thuộc vào loại bằng cấp, giấy phép cư trú và trình độ tiếng Đức.
Đối với nhiều lao động lành nghề đang làm việc lâu dài tại Đức, Niederlassungserlaubnis, thường được gọi ngắn là giấy phép cư trú "unbefristet" hoặc "UN" (người Việt hay gọi tắt), là một cột mốc quan trọng. Đây là giấy phép cư trú không thời hạn, khác với Aufenthaltserlaubnis vốn thường được cấp trong một khoảng thời gian nhất định.
Quy định dành cho lao động lành nghề được nêu tại § 18c AufenthG.
Tuy nhiên, thời gian và điều kiện để được cấp Niederlassungserlaubnis không giống nhau đối với tất cả mọi người. Loại bằng cấp, giấy phép cư trú đang sở hữu và trình độ tiếng Đức đều có thể ảnh hưởng đến thời gian chờ.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Unbefristet thực chất có nghĩa là gì?
"Unbefristet" có nghĩa là không xác định thời hạn. Khi được cấp Niederlassungserlaubnis, người nước ngoài có quyền cư trú lâu dài tại Đức mà không phải liên tục xin gia hạn một Aufenthaltserlaubnis theo thời hạn như trước.
Điều này tạo ra sự ổn định đáng kể đối với những người đã xác định cuộc sống lâu dài tại Đức.
Công việc, kế hoạch gia đình, tài chính và nhiều quyết định dài hạn khác có thể được xây dựng trên cơ sở một tình trạng cư trú ổn định hơn.
Tuy vậy, "vĩnh viễn" không đồng nghĩa với việc có thể rời Đức trong thời gian bao lâu cũng được. Theo quy định chung tại § 51 AufenthG, giấy phép cư trú có thể mất hiệu lực nếu người sở hữu rời Đức và không quay trở lại trong thời hạn sáu tháng, trừ trường hợp cơ quan có thẩm quyền quy định một thời hạn dài hơn. Với một số trường hợp đặc biệt, thời hạn này có thể khác.
Điều kiện quan trọng đối với lao động lành nghề
§ 18c AufenthG quy định cơ chế riêng để lao động lành nghề có thể xin Niederlassungserlaubnis. Ngoài thời gian cư trú và thời gian tham gia bảo hiểm hưu trí theo quy định, người nộp hồ sơ còn phải đáp ứng các điều kiện liên quan đến sinh kế, nhà ở, tiếng Đức và các yêu cầu pháp lý khác.
Về nguyên tắc, người xin phải có khả năng tự bảo đảm cuộc sống và đáp ứng những điều kiện được dẫn chiếu từ § 9 AufenthG. Việc có công việc ổn định vì thế là một phần quan trọng trong quá trình chuẩn bị hồ sơ.
Trình độ tiếng Đức cũng là yếu tố cần chú ý.
Với trường hợp thông thường của lao động lành nghề theo § 18c, yêu cầu về ngôn ngữ gắn với các điều kiện của luật cư trú. Người đã hoàn thành chương trình đào tạo nghề hoặc đại học tại Đức còn có quy định rút ngắn thời gian riêng.
Bằng cấp tại Đức có thể giúp rút ngắn thời gian
Một điểm đáng chú ý của § 18c AufenthG là thời gian chờ có thể được rút ngắn đối với người đã hoàn thành thành công chương trình đào tạo nghề hoặc chương trình đại học tại Đức.
Quy định hiện hành cho phép thời hạn nhất định được rút xuống còn hai năm đối với lao động lành nghề đã hoàn thành đào tạo nghề hoặc học tập tại Đức. Với những người không thuộc trường hợp này, thời hạn theo quy định chung có thể dài hơn.
Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào thời gian kể từ ngày bắt đầu đi làm để tự kết luận mình đã đủ điều kiện. Cơ quan phụ trách còn phải xem xét loại giấy phép cư trú, quá trình đóng bảo hiểm hưu trí, bằng cấp và các điều kiện khác trong hồ sơ.
Trường hợp có thẻ xanh EU có thời hạn riêng
Người đang sở hữu Blaue Karte EU, tức thẻ xanh EU, có một cơ chế riêng theo § 18c AufenthG. Thời gian để xin Niederlassungserlaubnis có thể là 27 tháng nếu đáp ứng yêu cầu về thời gian làm việc và đóng bảo hiểm cùng các điều kiện liên quan.
Nếu người sở hữu thẻ xanh EU có trình độ tiếng Đức tốt hơn theo mức luật định, thời gian này có thể được rút xuống còn 21 tháng. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý so với quy định dành cho những nhóm lao động lành nghề khác.
Vì vậy, người có Blaue Karte EU không nên áp dụng máy móc mốc thời gian của § 18a hoặc § 18b cho trường hợp của mình. Tình trạng cư trú cụ thể quyết định quy định nào được áp dụng.
Thời gian ở nước ngoài cũng cần được tính toán
Nhiều người quan tâm sau khi có Niederlassungserlaubnis thì có thể về Việt Nam trong bao lâu. Câu trả lời không đơn giản là cứ mặc nhiên được ở ngoài Đức sáu tháng mỗi năm.
Theo § 51 AufenthG, Aufenthaltstitel về nguyên tắc có thể mất hiệu lực nếu người sở hữu rời Đức và không trở lại trong vòng sáu tháng hoặc trong thời hạn dài hơn do cơ quan có thẩm quyền ấn định. Đây là thời hạn liên tục tính từ thời điểm rời Đức, chứ không phải hạn mức tổng cộng sáu tháng được chia tùy ý trong một năm.
Đối với Blaue Karte EU, luật có quy định thời hạn 12 tháng trong trường hợp được nêu tại § 51. Một số trường hợp đặc biệt khác cũng có quy định riêng, vì vậy người có kế hoạch ở Việt Nam hoặc ngoài Đức trong thời gian dài nên kiểm tra tình trạng cư trú trước khi xuất cảnh.
Niederlassungserlaubnis mang lại sự ổn định dài hạn
Niederlassungserlaubnis không phải là quốc tịch Đức và cũng không tự động trao cho người sở hữu mọi quyền của công dân Đức. Tuy nhiên, đây là một bước quan trọng trong quá trình ổn định cuộc sống tại Đức và có thể trở thành nền tảng cho những kế hoạch cư trú lâu dài sau này.
Quyền cư trú không thời hạn cũng giúp người sở hữu giảm áp lực phải liên tục gia hạn giấy phép cư trú có thời hạn. Tuy nhiên, các quyền cụ thể về việc làm, thay đổi công việc, kinh doanh, đoàn tụ gia đình hoặc cư trú tại quốc gia EU khác vẫn phụ thuộc vào những quy định pháp luật tương ứng, chứ không nên hiểu rằng Niederlassungserlaubnis tự động cho phép làm việc tự do tại mọi nước EU.
Với lao động lành nghề, điều quan trọng nhất là xác định đúng loại Aufenthaltstitel hiện tại, kiểm tra thời gian đóng bảo hiểm hưu trí, bằng cấp và trình độ tiếng Đức trước khi nộp hồ sơ.
Các mốc 2 năm, 3 năm, 21 tháng hay 27 tháng chỉ áp dụng trong những trường hợp cụ thể theo luật.
Vì vậy, "UN" không đơn thuần là một tấm thẻ mới trong hồ sơ cư trú.
Đó là một trạng thái cư trú lâu dài với những điều kiện rõ ràng. Người đã gần đủ thời gian nên đối chiếu toàn bộ yêu cầu của § 18c AufenthG và quy định liên quan trước khi chuẩn bị hồ sơ, thay vì chỉ dựa vào một mốc thời gian được truyền miệng.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
