Quốc hội Đức (Bundestag) ngày 13/11/2026 đã thông qua một cuộc cải cách sâu rộng đối với pháp luật tình báo. Theo kết quả biểu quyết công khai, 308 nghị sĩ bỏ phiếu thuận, 190 nghị sĩ chống và 71 nghị sĩ bỏ phiếu trắng.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Luật mới nhằm tăng cường năng lực của Cơ quan Tình báo liên bang (Bundesnachrichtendienst – BND) và Cơ quan Bảo vệ Hiến pháp liên bang (Bundesamt für Verfassungsschutz – BfV) trước các mối đe dọa gián điệp, khủng bố, phá hoại và tấn công mạng.
Quyền tác nghiệp mới
Trước đây, BfV và BND chủ yếu có nhiệm vụ thu thập, phân tích thông tin và cung cấp cơ sở cho các quyết định chính trị của chính phủ liên bang. Luật sửa đổi cho phép hai cơ quan này, trong những trường hợp nguy hiểm cụ thể và được giới hạn chặt, tiến hành các biện pháp can thiệp trực tiếp.
Đối với BfV, cơ quan tình báo nội địa của Đức, luật mới cho phép nhân viên bí mật vào nhà ở trong điều kiện rất khắt khe. Các biện pháp này có thể nhằm đọc dữ liệu từ thiết bị tại hiện trường hoặc làm mất tác dụng vũ khí, chất nổ.
BfV cũng có thể can thiệp vào hệ thống thông tin khi đối mặt với tấn công mạng. Các biện pháp được phép bao gồm chuyển hướng hoặc chặn dòng dữ liệu, xóa dữ liệu mà kẻ tấn công lưu trữ để phục vụ mục đích đe dọa, làm sai lệch dữ liệu và đưa thông tin sai lệch có chủ đích cho những người liên quan.
Đối với BND, cơ quan tình báo đối ngoại, luật mới trao quyền tác nghiệp ở nước ngoài. Cơ quan này có thể, ví dụ, làm tê liệt máy chủ của các nhóm hacker có liên hệ với nhà nước.
Chính phủ liên bang cho biết các biện pháp can thiệp của BND chỉ áp dụng trong những ngoại lệ được mô tả cụ thể, nhằm ứng phó với mối đe dọa sắp xảy ra mà cơ quan này phát hiện trong quá trình thu thập tin tức.
Giám sát và giới hạn
Luật mới không trao cho BfV và BND toàn bộ quyền lực của cảnh sát. Việc bắt giữ người và khám xét công khai vẫn thuộc thẩm quyền của lực lượng cảnh sát.
Các biện pháp có tác động mạnh, đặc biệt là các biện pháp bảo vệ bí mật của BfV, phải được Hội đồng Giám sát độc lập (Unabhängiger Kontrollrat) phê duyệt trước. Hội đồng này chủ yếu gồm các cựu thẩm phán và sẽ tiếp nhận nhiệm vụ kiểm soát trước của Ủy ban G10, đồng thời chịu trách nhiệm giám sát xử lý dữ liệu của các cơ quan tình báo liên bang.
Chính phủ liên bang nêu rõ mọi biện pháp phải tuân thủ nguyên tắc cân xứng. Điều đó có nghĩa là biện pháp chỉ được áp dụng khi cần thiết để ngăn ngừa mối đe dọa, đồng thời phải tính đến hậu quả đối với quyền của các cá nhân bị ảnh hưởng.
Luật cũng tạo cơ sở pháp lý cho việc sử dụng công cụ đối chiếu dữ liệu sinh trắc học từ hình ảnh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích. Ngoài ra, BND được phép lưu nội dung viễn thông tối đa sáu tháng và dữ liệu giao thông viễn thông tối đa 13 tháng trong khuôn khổ hoạt động thu thập tin tức chiến lược.
Thay đổi quyền hạn BfV
Một thay đổi đáng chú ý khác liên quan đến quan hệ giữa BfV và các cơ quan bảo vệ hiến pháp cấp bang. Theo hãng thông tấn Reuters, sau thắng cử của đảng Lựa chọn cho nước Đức (AfD) tại bang Sachsen-Anhalt, BfV liên bang sẽ có thể hạn chế hợp tác với một số cơ quan cấp bang.
Quy định này nằm trong khuôn khổ nỗ lực bảo đảm tính thống nhất của hệ thống tình báo nội địa. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những điểm gây tranh cãi vì liên quan trực tiếp đến quyền hạn giữa chính quyền liên bang và các bang.
Phản ứng chính trị
Liên minh cầm quyền gồm Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo và Liên minh Xã hội Cơ đốc giáo (CDU/CSU) cùng Đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) ủng hộ dự luật. Quan điểm của liên minh là các cơ quan thu thập tin tức cần được trang bị đủ công cụ để bảo vệ nền dân chủ và giảm sự phụ thuộc vào tình báo nước ngoài.
Đảng AfD và Đảng Cánh tả (Die Linke) bỏ phiếu chống dự luật. Hai đảng cho rằng các quyền hạn mới có nguy cơ trở thành sự lạm quyền và xâm phạm quyền tự do của công dân.
Đảng Xanh (Bündnis 90/Die Grünen) bỏ phiếu trắng. Đảng này ủng hộ việc tăng cường năng lực cho BND, nhưng phản đối việc mở rộng quyền hạn tương tự cho BfV.
Khác biệt về thuật ngữ
Trong tiếng Đức, hai thuật ngữ Nachrichtendienst và Geheimdienst thường được dùng gần như thay thế nhau, nhưng về pháp lý chúng có phạm vi khác nhau. Nachrichtendienst chỉ cơ quan thu thập tin tức tình báo, còn Geheimdienst thường hàm ý cơ quan mật vụ với quyền tiến hành các hoạt động ngầm.
Hệ thống tình báo liên bang Đức hiện gồm BfV, BND và Cơ quan Tình báo quân sự (Militärischer Abschirmdienst – MAD). Các cơ quan này có thể hoạt động bí mật để thu thập thông tin, nhưng trước đây không có quyền hành pháp như cảnh sát.
Khác với mô hình Nachrichtendienst, một Geheimdienst theo cách hiểu rộng có thể tiến hành các chiến dịch ngầm, bao gồm hoạt động bán quân sự, tuyên truyền ở nước ngoài hoặc tài trợ bí mật cho các đảng phái, ứng cử viên nước ngoài.
Cuộc cải cách lần này làm mờ ranh giới truyền thống đó ở một mức độ nhất định, khi BND và BfV được trao quyền can thiệp trong những tình huống nguy hiểm xác định.
Bước tiếp theo
Theo Chính phủ liên bang, luật sẽ có hiệu lực từ ngày 31/12. Từ thời điểm đó, BND và BfV sẽ vận hành dưới khung pháp lý mới, với các quyền hạn rộng hơn nhưng cũng chịu sự giám sát tập trung hơn của Hội đồng Giám sát độc lập.
Thu Hà - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo ZDF
