Khoản hối lộ 2,25 triệu USD trong vụ Việt Á là một trong những chi tiết gây chú ý nhất trong các sai phạm liên quan đến cựu lãnh đạo ngành y tế Việt Nam. Bên cạnh vụ án này, nhiều vụ việc khác còn liên quan đến cấp phép thuốc, quản lý an toàn thực phẩm, nhập khẩu thiết bị y tế và đầu tư xây dựng bệnh viện.
Những trường hợp được nêu dưới đây liên quan đến 11 cựu quan chức từng giữ các vị trí quản lý tại Bộ Y tế và những đơn vị trực thuộc. Các hành vi bị xác định hoặc cáo buộc trong từng vụ có tính chất khác nhau, từ nhận hối lộ đến thiếu trách nhiệm trong quản lý nhà nước.
Vụ Việt Á và khoản hối lộ 2,25 triệu USD
Trong đại án Việt Á, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long bị xác định đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chỉ đạo cấp dưới tạo điều kiện cho Công ty Việt Á được cấp số đăng ký lưu hành chính thức đối với bộ xét nghiệm COVID-19 trái quy định. Ông Long còn trực tiếp nhận 2,25 triệu USD từ Tổng giám đốc Công ty Việt Á.
Vụ việc xảy ra trong giai đoạn dịch COVID-19, khi nhu cầu xét nghiệm tăng cao và bộ xét nghiệm trở thành mặt hàng thiết yếu. Sai phạm liên quan đến quá trình cấp phép và các khoản tiền đưa, nhận trái phép đã làm nổi bật những rủi ro khi quyền quyết định hành chính thiếu cơ chế kiểm soát hiệu quả.
Nguyễn Huỳnh, cựu Phó trưởng Phòng Giá thuộc Cục Quản lý Dược và từng là thư ký của ông Nguyễn Thanh Long, giữ vai trò trung gian nhận tiền từ Việt Á để chuyển cho cấp trên. Trong khi đó, Nguyễn Minh Tuấn, cựu Vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế, nhận hối lộ để tạo điều kiện cấp số đăng ký lưu hành vật tư, thiết bị y tế cho doanh nghiệp.
Nguyễn Nam Liên, cựu Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, cũng bị nêu tên trong vụ việc liên quan đến nhận hối lộ khi thương thảo, hiệp thương giá bộ xét nghiệm COVID-19 với Công ty Việt Á. Các vai trò khác nhau cho thấy sai phạm không chỉ nằm ở một khâu, mà liên quan đến nhiều mắt xích trong quá trình quản lý và quyết định hành chính.
Sai phạm trong quản lý và cấp phép thuốc
Một nhóm vụ việc khác liên quan đến công tác quản lý dược, đặc biệt là quá trình thẩm định hồ sơ và cấp phép lưu hành thuốc. Trương Quốc Cường, cựu Thứ trưởng Bộ Y tế và nguyên Cục trưởng Cục Quản lý Dược, bị xác định thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý và không kiểm tra, giám sát đầy đủ.
Những thiếu sót này liên quan đến việc cấp phép lưu hành và cho phép nhập khẩu các lô thuốc giả mang nhãn mác Health 2000 Canada vào Việt Nam để tiêu thụ. Đây là lĩnh vực đòi hỏi quy trình thẩm định chặt chẽ, bởi giấy phép lưu hành và hồ sơ nhập khẩu là những căn cứ quan trọng để kiểm soát chất lượng thuốc trên thị trường.
Cao Minh Quang, cựu Thứ trưởng Bộ Y tế, liên quan đến sai phạm trong thẩm định, cấp phép nhập khẩu thuốc giả và quản lý, sử dụng kinh phí dự trữ thuốc Tamiflu phục vụ phòng, chống dịch cúm. Nguyễn Việt Hùng, cựu Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược, bị xác định thiếu trách nhiệm trong thẩm định hồ sơ và cấp số đăng ký thuốc, tạo điều kiện để các lô thuốc giả đưa ra thị trường.
Các vụ việc cho thấy trách nhiệm quản lý dược không dừng ở việc tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ. Cơ quan chuyên môn còn phải kiểm tra tính xác thực của giấy tờ, đánh giá điều kiện cấp phép và giám sát quá trình lưu hành để hạn chế nguy cơ thuốc không bảo đảm tính hợp pháp xuất hiện trên thị trường.
Cơ chế xin - cho trong quản lý an toàn thực phẩm
Nguyễn Thanh Phong, cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, bị nêu tên trong vụ nhận hối lộ liên quan đến hoạt động cấp phép cho doanh nghiệp. Các thủ tục liên quan gồm giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm và giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Những giấy tờ này có vai trò trong quá trình doanh nghiệp đưa sản phẩm ra thị trường hoặc chứng minh cơ sở đáp ứng các điều kiện kinh doanh theo quy định. Khi quyền cấp phép bị lợi dụng để nhận lợi ích bất chính, mục tiêu kiểm soát chất lượng và bảo vệ người tiêu dùng có nguy cơ bị ảnh hưởng.
Lê Hoàng, cựu Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh thuộc Cục An toàn thực phẩm, liên quan đến hành vi đưa và nhận hối lộ nhằm bao che, xử lý nhẹ hoặc hợp thức hóa hồ sơ cấp phép sai quy định cho các đơn vị kinh doanh. Vụ việc cho thấy nguy cơ phát sinh sai phạm không chỉ ở người có quyền phê duyệt, mà còn ở những khâu tham mưu, xử lý và kiểm tra hồ sơ.
Trách nhiệm trong đầu tư bệnh viện và cấp phép thiết bị y tế
Nguyễn Thị Kim Tiến, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế, liên quan đến sai phạm trong quản lý và đầu tư công tại dự án xây dựng cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức. Các sai phạm được nêu gồm thiếu trách nhiệm và vi phạm quy định về quản lý, đầu tư công, gây thất thoát, thiệt hại ngân sách nhà nước.
Hai dự án bệnh viện được kỳ vọng góp phần tăng năng lực khám, chữa bệnh. Tuy nhiên, những sai phạm trong quá trình quản lý đầu tư khiến vấn đề trách nhiệm sử dụng ngân sách và hiệu quả triển khai công trình y tế trở thành trọng tâm xem xét.
Trần Văn Thuấn, cựu Thứ trưởng Bộ Y tế, cũng bị nêu tên liên quan đến hành vi nhận hối lộ và vi phạm pháp luật trong quá trình phê duyệt, cấp phép nhập khẩu trang thiết bị y tế. Đây là lĩnh vực có yêu cầu chuyên môn cao, liên quan trực tiếp đến chất lượng thiết bị phục vụ chẩn đoán và điều trị.
Điểm chung từ các vụ việc
Các trường hợp trên trải rộng từ quản lý dược, an toàn thực phẩm đến thiết bị y tế và đầu tư công. Một số vụ liên quan đến hành vi nhận hối lộ, trong khi những vụ khác tập trung vào thiếu trách nhiệm, buông lỏng kiểm tra hoặc vi phạm quy định quản lý.
Điểm chung là các vị trí có thẩm quyền quản lý, thẩm định hoặc cấp phép có thể ảnh hưởng lớn đến hoạt động của doanh nghiệp, việc sử dụng ngân sách và khả năng bảo vệ sức khỏe người dân. Khi các quyền hạn này bị lợi dụng hoặc công tác giám sát không được thực hiện đầy đủ, hậu quả có thể vượt ra ngoài phạm vi một cơ quan hay một doanh nghiệp.
Việc xử lý các vụ án đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát quy trình cấp phép, minh bạch hóa quyết định hành chính và xác định rõ trách nhiệm của từng cá nhân. Đối với những dự án đầu tư công, công tác kiểm tra tiến độ, chất lượng và việc sử dụng ngân sách cũng là những khâu cần được giám sát chặt chẽ.
Trong từng vụ án, trách nhiệm pháp lý cụ thể phải căn cứ vào kết luận điều tra, bản án và quyết định có hiệu lực của cơ quan có thẩm quyền. Các vụ việc liên quan đến 11 cựu quan chức nêu trên cho thấy phạm vi sai phạm trải dài qua nhiều lĩnh vực quản lý của ngành y tế, từ cấp phép sản phẩm đến sử dụng nguồn lực công.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
