Từ ngày 1/7/2026, người nước ngoài có khoản thuế quá hạn chưa thanh toán tại Việt Nam có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Quy định này cũng là vấn đề người Việt Nam mang hai quốc tịch cần lưu ý, bởi sử dụng hộ chiếu Đức hoặc giấy tờ nước ngoài không đồng nghĩa với việc được miễn nghĩa vụ thuế tại Việt Nam.
Sử dụng hộ chiếu Đức hoặc hộ chiếu nước ngoài khi nhập cảnh Việt Nam không đồng nghĩa với việc được miễn biện pháp tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế.
Từ ngày 1/7/2026, Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định người nước ngoài có khoản thuế quá hạn chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế có thể bị áp dụng biện pháp này. Quy định đặt ra vấn đề cần lưu ý đối với người Việt Nam sinh sống tại Đức, đặc biệt những người mang hai quốc tịch hoặc có hoạt động kinh doanh tại Việt Nam.
Quan niệm cho rằng chỉ cần sử dụng hộ chiếu Đức thay cho hộ chiếu Việt Nam là có thể tránh những biện pháp quản lý thuế tại Việt Nam không có cơ sở. Quốc tịch và giấy tờ sử dụng khi làm thủ tục xuất nhập cảnh không tự động xóa bỏ nghĩa vụ tài chính phát sinh trước đó.
Hộ chiếu nước ngoài không xóa nghĩa vụ thuế
Nghị định 252/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 30/6/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/7. Văn bản quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Quản lý thuế.
Trong các trường hợp được quy định, cá nhân là người nước ngoài có khoản thuế nợ quá thời hạn nộp nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế thuộc diện có thể bị tạm hoãn xuất cảnh. Đây là quy định cần được người nước ngoài đang sinh sống, làm việc hoặc có hoạt động kinh tế tại Việt Nam quan tâm.
Điểm cần phân biệt là biện pháp này liên quan đến nghĩa vụ thuế của cá nhân, không đơn thuần phụ thuộc vào loại hộ chiếu được xuất trình tại cửa khẩu. Hộ chiếu là giấy tờ xác định danh tính và quốc tịch trong thủ tục xuất nhập cảnh. Nó không phải giấy chứng nhận đã hoàn thành nghĩa vụ thuế.
Vì vậy, nếu một cá nhân có khoản thuế quá hạn tại Việt Nam, việc sử dụng giấy tờ nước ngoài không tự động làm mất khoản nợ hoặc khiến quyết định quản lý thuế không còn giá trị. Cơ quan chức năng có thể xử lý theo quy định khi xác định được người có nghĩa vụ và căn cứ liên quan.
Người mang hai quốc tịch cần phân biệt hai vấn đề
Đối với cộng đồng người Việt Nam tại Đức, vấn đề có thể phức tạp hơn khi một cá nhân đồng thời mang quốc tịch Việt Nam và Đức. Trong trường hợp này, người đó có thể sử dụng những giấy tờ khác nhau tùy thủ tục xuất nhập cảnh.
Nếu nhập cảnh Việt Nam bằng hộ chiếu Việt Nam, các thủ tục tại cửa khẩu được thực hiện với tư cách công dân Việt Nam. Nếu sử dụng hộ chiếu Đức, việc làm thủ tục sẽ được xử lý theo giấy tờ và tư cách nhập cảnh tương ứng.
Tuy nhiên, sự khác biệt trong thủ tục xuất nhập cảnh không đồng nghĩa với sự khác biệt về nghĩa vụ thuế đã phát sinh. Một khoản nợ thuế không tự biến mất khi người có nghĩa vụ thay đổi giấy tờ xuất trình tại cửa khẩu.
Cần phân biệt rõ hai quan hệ pháp lý. Quan hệ thứ nhất liên quan đến quốc tịch, giấy tờ tùy thân và điều kiện nhập cảnh. Quan hệ thứ hai liên quan đến trách nhiệm tài chính của cá nhân đối với Nhà nước Việt Nam.
Hai vấn đề này có thể liên quan trong quá trình cơ quan chức năng xác minh danh tính, nhưng không thể đánh đồng với nhau. Việc được làm thủ tục nhập cảnh bằng hộ chiếu Đức không phải căn cứ để kết luận rằng người đó không còn nghĩa vụ thuế tại Việt Nam.
Những khoản thuế quá hạn có thể dẫn đến tạm hoãn xuất cảnh
Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định nhiều nhóm đối tượng có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh vì nợ thuế. Trong đó có cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh và những người có trách nhiệm pháp lý liên quan đến doanh nghiệp.
Đối với cá nhân kinh doanh và chủ hộ kinh doanh thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, ngưỡng nợ được quy định từ 50 triệu đồng trở lên. Khoản nợ phải quá hạn ít nhất 120 ngày.
Đối với chủ sở hữu hưởng lợi và người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc liên hiệp hợp tác xã, ngưỡng nợ được quy định từ 500 triệu đồng. Khoản nợ cũng phải quá hạn ít nhất 120 ngày và đơn vị liên quan thuộc trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế.
Văn bản còn đề cập trường hợp người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Sau 120 ngày kể từ khi cơ quan thuế ban hành thông báo mà cá nhân thuộc nhóm quy định vẫn không khôi phục mã số thuế hoặc thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh có thể được áp dụng.
Riêng đối với cá nhân là người nước ngoài, quy định nêu trường hợp có khoản thuế nợ quá hạn nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế. Không nên tự động áp dụng các ngưỡng 50 triệu đồng hoặc 500 triệu đồng dành cho những nhóm đối tượng khác vào trường hợp này.
Cơ quan thuế thực hiện thông báo và phối hợp kiểm soát xuất cảnh
Quy định mới cũng xác định trình tự phối hợp giữa cơ quan quản lý thuế và cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Cơ quan thuế quản lý trực tiếp người nộp thuế có thẩm quyền thông báo tạm hoãn xuất cảnh.
Đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh và những người thuộc nhóm doanh nghiệp được quy định, cơ quan thuế phải gửi thông báo trước 30 ngày về việc sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Thông báo được chuyển qua hệ thống thông tin quản lý thuế và công khai trên trang thông tin điện tử của cơ quan thuế.
Nếu người nộp thuế vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ theo điều kiện quy định khi hết thời hạn thông báo, cơ quan thuế sẽ gửi thông báo áp dụng biện pháp đến hệ thống của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Thông tin cũng được gửi đến tài khoản giao dịch thuế điện tử và công khai theo quy định.
Đối với người nước ngoài thuộc trường hợp quy định riêng, cơ quan thuế gửi thông báo áp dụng biện pháp đến cơ quan quản lý xuất nhập cảnh và tài khoản giao dịch thuế điện tử của người bị áp dụng. Trình tự thông báo trước 30 ngày dành cho một số nhóm đối tượng khác không nên hiểu là thủ tục chung áp dụng giống nhau cho mọi trường hợp.
Ngay trong ngày nhận được thông báo từ hệ thống của cơ quan thuế, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh có trách nhiệm thực hiện việc tạm hoãn xuất cảnh theo quy định.
Hoàn thành nghĩa vụ thuế là căn cứ xử lý tiếp theo
Nghị định cũng quy định về việc hủy bỏ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh khi người nộp thuế đáp ứng các điều kiện tương ứng. Điều này cho thấy tình trạng nghĩa vụ thuế, chứ không phải việc cá nhân đang sử dụng hộ chiếu của quốc gia nào, là yếu tố cần được quan tâm khi xử lý khoản nợ.
Đối với người Việt Nam sinh sống tại Đức, vấn đề có thể phát sinh khi vẫn duy trì hoạt động kinh doanh, tài sản hoặc những nghĩa vụ thuế tại Việt Nam. Việc cư trú lâu dài ở nước ngoài không tự động chứng minh rằng mọi nghĩa vụ tài chính tại Việt Nam đã chấm dứt.
Trường hợp một người có nhiều quốc tịch, cần tách biệt việc lựa chọn giấy tờ nhập cảnh với tình trạng thực hiện nghĩa vụ thuế. Hai thủ tục có mục đích và cơ sở pháp lý khác nhau, không thể thay thế cho nhau.
Từ ngày 1/7/2026, các quy định về tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế tại Việt Nam được thực hiện theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Việc sử dụng hộ chiếu Đức hoặc hộ chiếu nước ngoài không phải căn cứ miễn trừ biện pháp này đối với người thuộc trường hợp luật định.
Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
