Những thông tin về mối quan hệ giữa Jensen Huang, Giám đốc điều hành Nvidia, và một phụ nữ bị tình báo Mỹ nghi ngờ có liên hệ với hoạt động gián điệp Trung Quốc đang gây sức ép lên Tổng thống Donald Trump.
Theo các thông tin được công bố, ông Trump ít nhất hai lần được cảnh báo về mối quan hệ này, nhưng hiện phủ nhận từng nhận được thông tin. Vụ việc có thể trở thành một bê bối chính trị và an ninh quốc gia lớn, bởi Nvidia giữ vai trò chiến lược trong ngành công nghệ Mỹ, còn Huang có quan hệ đặc biệt gần gũi với Tổng thống.
Donald Trump đứng cùng Giám đốc điều hành NVIDIA Jensen Huang, sau khi trao tặng ông Huân chương Khoa học Quốc gia trong hội nghị thượng đỉnh "Kỷ nguyên vàng mới" tại Viện Hòa bình Hoa Kỳ, được chính quyền Trump đổi tên thành Viện Hòa bình Donald J. Trump, ở Washington, DC, Mỹ, ngày 8 tháng 10 năm 2026. REUTERS
Tranh cãi không chỉ tập trung vào mối quan hệ cá nhân của người đứng đầu Nvidia. Quốc hội Mỹ còn muốn biết chính quyền Trump đã xử lý những cảnh báo an ninh như thế nào, liệu các quyết định về xuất khẩu chip có chịu ảnh hưởng từ lợi ích kinh doanh hay không và Tổng thống có xung đột lợi ích tài chính hay không.
Mối quan hệ giữa Nhà Trắng và Nvidia ngày càng nhạy cảm
Jensen Huang là một trong những lãnh đạo doanh nghiệp có quan hệ gần gũi nhất với Donald Trump. Nvidia cũng được hưởng lợi từ mối quan hệ này trong những quyết định liên quan đến hoạt động kinh doanh tại thị trường Trung Quốc.
Đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm vì chip bán dẫn hiệu năng cao không đơn thuần là sản phẩm thương mại. Những bộ xử lý tiên tiến của Nvidia phục vụ trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và nhiều hệ thống công nghệ quan trọng. Chúng cũng có ý nghĩa đối với năng lực nghiên cứu và phát triển công nghệ của các cường quốc.
Washington vì thế coi việc kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến sang Trung Quốc là một công cụ bảo vệ lợi thế công nghệ và an ninh quốc gia. Chính quyền Joe Biden trước đây đã áp dụng nhiều hạn chế nghiêm ngặt đối với hoạt động xuất khẩu những sản phẩm này.
Trong khi đó, Huang có lợi ích kinh doanh rõ ràng khi muốn mở rộng thị trường tiêu thụ, bao gồm cả Trung Quốc. Sự khác biệt giữa mục tiêu thương mại của Nvidia và chính sách an ninh của Mỹ tạo ra một vấn đề chính trị lớn khi doanh nghiệp có quan hệ trực tiếp với người đứng đầu chính quyền.
Nghi vấn vận động hành lang và những ưu đãi xuất khẩu chip
Gautan Mukunda thuộc Trường Quản lý Yale nhận định rằng Nvidia đã sử dụng đáng kể sức mạnh vận động hành lang và ảnh hưởng chính trị để tác động đến chính quyền Trump. Ông cũng đề cập khoản đóng góp 25 triệu USD cho dự án xây dựng phòng khiêu vũ của Tổng thống.
Theo đánh giá của Mukunda, ảnh hưởng của Nvidia có thể khiến chính quyền Trump không thực thi đầy đủ các quy định kiểm soát xuất khẩu. Ông cho rằng vụ việc đặt ra nghi vấn trách nhiệm đối với cả doanh nghiệp lẫn chính quyền.
Người phụ nữ có quan hệ tình cảm với Huang cũng là một doanh nhân. Các cơ quan tình báo Mỹ nghi ngờ người này có liên hệ với hoạt động gián điệp Trung Quốc. Một trong những vấn đề cần làm rõ là liệu bà có tham gia hoặc đóng vai trò trung gian trong hoạt động xuất khẩu chip từ Mỹ sang Trung Quốc hay không.
Hiện chưa có đủ thông tin công khai để kết luận người phụ nữ này thực sự hoạt động cho tình báo Trung Quốc hoặc đã can thiệp vào các giao dịch của Nvidia. Tuy nhiên, nghi vấn về khả năng tiếp cận thông tin kinh doanh và công nghệ nhạy cảm khiến vụ việc thu hút sự quan tâm của giới chức Mỹ.
Trump phủ nhận được cảnh báo về mối quan hệ
The New York Times đưa tin Donald Trump đã ít nhất hai lần được thông báo về mối quan hệ giữa Huang và người phụ nữ bị nghi là điệp viên Trung Quốc. Lần gần đây nhất diễn ra vào tháng 5, khi Ngoại trưởng kiêm Cố vấn An ninh Quốc gia Marco Rubio được cho là đã trực tiếp thông báo với Tổng thống.
Tuy nhiên, ông Trump bác bỏ thông tin này. Hôm thứ Hai, Tổng thống tuyên bố ông không nghe thấy bất cứ điều gì về vụ việc, dù những người khác đã biết thông tin. Trong khi đó, Huang cũng phủ nhận các cáo buộc liên quan.
Sự khác biệt giữa thông tin báo chí và lời phủ nhận của Tổng thống khiến câu hỏi về thời điểm cảnh báo trở thành trọng tâm. Nếu Nhà Trắng thực sự nhận được thông tin từ các cơ quan an ninh, Quốc hội muốn biết ai đã tiếp nhận, nội dung cảnh báo cụ thể là gì và những biện pháp nào đã được cân nhắc.
Trách nhiệm của chính quyền càng được chú ý khi hoạt động kinh doanh chip của Nvidia mang lại lợi ích tài chính trực tiếp cho ngân sách Mỹ. Trong hơn một năm qua, theo chính sách của Tổng thống, chính phủ Mỹ nhận ít nhất 15% doanh thu khi một loại chip nhất định của Nvidia được bán sang Trung Quốc.
Các khoản đầu tư Nvidia làm gia tăng nghi vấn xung đột lợi ích
Một khía cạnh khác khiến vụ việc trở nên nhạy cảm là lợi ích tài chính cá nhân của Donald Trump. Tổng thống cũng sở hữu cổ phiếu Nvidia. Riêng trong năm nay, cổ phiếu của doanh nghiệp này đã được mua thêm cho ông năm lần.
Mỗi giao dịch có giá trị ít nhất 100.000 USD và có thể lên tới 5 triệu USD. Những khoản đầu tư này làm dấy lên câu hỏi về khả năng xung đột lợi ích giữa tài sản cá nhân của Tổng thống và các quyết định chính sách liên quan đến Nvidia.
Về nguyên tắc, chính sách kiểm soát xuất khẩu cần dựa trên đánh giá an ninh và lợi ích quốc gia. Tuy nhiên, nếu người đứng đầu chính quyền đồng thời có lợi ích tài chính trong doanh nghiệp chịu tác động từ chính sách, tính minh bạch của quá trình ra quyết định có thể bị đặt dấu hỏi.
Hiện những thông tin được công bố chưa chứng minh các khoản đầu tư cổ phiếu đã chi phối quyết định của Trump. Việc xác định có hay không mối liên hệ giữa các giao dịch tài chính và chính sách xuất khẩu sẽ cần những tài liệu cụ thể hơn.
Quốc hội Mỹ yêu cầu làm rõ trách nhiệm của Nhà Trắng
Hạ nghị sĩ Seth Moulton thuộc Đảng Dân chủ cho biết ông có nhiều câu hỏi về cách Tổng thống xử lý thông tin do Marco Rubio cung cấp. Ông nghi ngờ Trump đã lựa chọn không hành động dù có thể biết những rủi ro đối với an ninh quốc gia.
Moulton cũng đặt vấn đề liệu lợi ích tài sản cá nhân hoặc các giao dịch cổ phiếu có thể ảnh hưởng đến quyết định của Tổng thống hay không. Đây hiện vẫn là nghi vấn chính trị, chưa phải kết luận được chứng minh bằng bằng chứng công khai.
Đáng chú ý, yêu cầu điều tra không chỉ đến từ phe Dân chủ. Một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa cũng muốn chính quyền giải thích rõ những thông tin liên quan đến Huang và người phụ nữ bị nghi có liên hệ với Trung Quốc.
Hai thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đã gửi văn bản yêu cầu chính quyền bảo toàn toàn bộ tài liệu liên quan đến vụ việc. Những tài liệu này có thể phục vụ các cuộc điều tra trong tương lai, bao gồm hồ sơ trao đổi giữa các quan chức, thông tin cảnh báo an ninh và những quyết định chính sách liên quan đến hoạt động kinh doanh chip.
Ba vấn đề có thể quyết định quy mô bê bối
Vụ việc hiện tập trung vào ba câu hỏi lớn. Thứ nhất, Trump thực sự nhận được những cảnh báo nào và vào thời điểm nào? Thứ hai, chính quyền có thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ an ninh trước nguy cơ Trung Quốc tiếp cận công nghệ nhạy cảm hay không? Thứ ba, các lợi ích tài chính liên quan đến Nvidia có ảnh hưởng đến quá trình hoạch định chính sách hay không?
Ba vấn đề này có liên hệ với nhau nhưng cần được kiểm chứng riêng biệt. Một mối quan hệ cá nhân không tự động chứng minh hành vi gián điệp. Tương tự, việc một doanh nghiệp vận động hành lang hoặc Tổng thống sở hữu cổ phiếu không tự động chứng minh có sự can thiệp trái phép vào chính sách.
Tuy nhiên, nếu các tài liệu cho thấy Nhà Trắng đã nhận cảnh báo cụ thể nhưng không xử lý những nguy cơ an ninh, trách nhiệm chính trị của chính quyền Trump sẽ trở thành vấn đề lớn. Những yêu cầu bảo toàn hồ sơ của các thượng nghị sĩ hiện là bước đi nhằm bảo đảm tài liệu liên quan vẫn có thể được sử dụng trong các cuộc điều tra tiếp theo.
Thu Hà - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo Tagesschau/ARD và thestandard UK
