Quốc vụ khanh Natalie Pawlik, người phụ trách Di cư, Người tị nạn và Hội nhập của Chính phủ liên bang Đức, cùng Giáo sư Frank Kalter, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Hội nhập và Di cư Đức (DeZIM), đã công bố Báo cáo tình hình hội nhập lần thứ 15.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Báo cáo đánh giá hội nhập trên 58 chỉ số, trải rộng từ giáo dục, ngôn ngữ, việc làm, thu nhập, nhà ở, y tế đến an toàn và tham gia xã hội.
Kết quả cho thấy hội nhập tại Đức đã có nhiều tiến bộ, đặc biệt trong giáo dục, lao động và khả năng sử dụng tiếng Đức. Tuy nhiên, các chênh lệch về cơ hội học tập, thu nhập, việc làm và tình trạng phân biệt chủng tộc vẫn còn rõ rệt.
Đức là xã hội có nhiều người có lịch sử di cư
Năm 2025, Đức có hơn 21,8 triệu người có lịch sử di cư sống trong các hộ gia đình, chiếm 26,3% dân số.
Nhóm này gồm 16,4 triệu người nhập cư và 5,4 triệu người là con cháu của người nhập cư. Ngoài ra, còn có 4,2 triệu người có một cha hoặc mẹ nhập cư.
Báo cáo ghi nhận 44,5% người nhập cư đã sống tại Đức ít nhất 20 năm. Điều này cho thấy nhập cư không còn chỉ là hiện tượng tạm thời, mà đã trở thành một phần lâu dài trong cơ cấu dân số và đời sống xã hội của nước này.
Hơn 80% người nhập cư cho biết họ có cảm giác gắn bó và thuộc về Đức.
Báo cáo cũng ghi nhận số người nhập quốc tịch Đức trong nước đạt mức cao lịch sử, khoảng 322.000 trường hợp vào năm 2025.
Giáo dục là điểm sáng nổi bật
Trong nhóm người 18–24 tuổi là con cháu của người nhập cư, 87,2% đã có bằng tốt nghiệp bậc trung học phổ thông (Sekundarstufe II) hoặc đang theo học các chương trình giáo dục, đào tạo cao hơn. Năm 2009, tỷ lệ này là 80,8%.
Ở nhóm 25–34 tuổi, tỷ lệ con cháu người nhập cư có bằng cấp đại học đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2009, đạt 26,7% vào năm 2025.
Gần một nửa người thuộc thế hệ này đạt trình độ học vấn cao hơn thế hệ cha mẹ.
Tuy vậy, báo cáo nhấn mạnh rằng bất bình đẳng trong giáo dục vẫn tồn tại. Trẻ em có lịch sử di cư ít được chăm sóc tại các cơ sở giáo dục mầm non hơn trẻ em không có lịch sử di cư.
Thanh thiếu niên không có quốc tịch Đức cũng ít đạt bằng tốt nghiệp đủ điều kiện vào đại học và thường xuyên bỏ học sớm hơn.
Hoàn cảnh gia đình có ảnh hưởng lớn đến cơ hội học tập. Hơn một nửa trẻ em và thanh thiếu niên có lịch sử di cư dưới 18 tuổi chịu ít nhất một rủi ro xã hội, tài chính hoặc giáo dục, chẳng hạn như cha mẹ không đi làm, gia đình có nguy cơ nghèo đói hoặc cha mẹ có trình độ học vấn thấp.
Việc làm tăng, nhưng chưa đồng đều
Tỷ lệ có việc làm của người nhập cư và con cháu họ tiếp tục tăng.
Năm 2025, tỷ lệ này của người nhập cư đạt 69,5%, trong khi con cháu của họ đạt 69,9%. Gần 9 triệu người nhập cư trong độ tuổi 15–64 đang có việc làm tại Đức.
Báo cáo xác định người nhập cư đóng vai trò quan trọng đối với thị trường lao động, nhất là trong y tế, dịch vụ xã hội, chăm sóc, nhà hàng khách sạn, vận tải và kho vận. Lực lượng lao động và chuyên gia nước ngoài góp phần đáng kể vào tăng trưởng việc làm và ổn định các lĩnh vực thiết yếu của nền kinh tế Đức.
Tuy nhiên, phụ nữ nhập cư vẫn gặp nhiều rào cản hơn. Họ có tỷ lệ thất nghiệp cao hơn, tỷ lệ có việc làm thấp hơn và thường phải dựa vào trợ cấp xã hội.
Trong các hộ gia đình có con, chênh lệch tỷ lệ có việc làm giữa phụ nữ nhập cư và phụ nữ không có lịch sử di cư đạt 27 điểm phần trăm.
Chênh lệch thu nhập cũng còn tồn tại. Năm 2025, thu nhập gộp trung bình theo tháng của người nhập cư làm việc toàn thời gian là 3.494 euro, thấp hơn mức 4.165 euro của người không có lịch sử di cư. Con cháu người nhập cư có mức thu nhập trung bình 3.676 euro.
Nguy cơ nghèo đói cũng cao hơn ở nhóm người nhập cư.
Năm 2025, 28,9% người nhập cư và 21,1% con cháu của họ thuộc nhóm có nguy cơ nghèo đói, trong khi tỷ lệ này ở người không có lịch sử di cư là 12,2%.
Tiếng Đức vẫn là chìa khóa hội nhập
Báo cáo xác định học tiếng Đức là công cụ then chốt để người nhập cư tham gia giáo dục, lao động và đời sống xã hội.
Năm 2025, 55% người tham gia bài kiểm tra tiếng Đức dành cho người nhập cư (DTZ) đạt trình độ B1, còn 32,2% đạt trình độ A2. Như vậy, gần 90% người dự thi đạt một trong hai mốc này.
Người nhập cư sống tại Đức ít nhất 5 năm cũng đánh giá khả năng nói tiếng Đức của mình cao hơn đáng kể so với người mới đến.
Trong năm 2023, 79,1% người thuộc nhóm đã sống trên 5 năm đánh giá khả năng nói tiếng Đức của mình ở mức tốt hoặc rất tốt, so với 53,8% ở nhóm có thời gian cư trú ngắn hơn.
Chính phủ Đức cho rằng các khóa học tiếng, đào tạo nghề và hỗ trợ ngôn ngữ gắn với việc làm cần được mở rộng, thiết kế phù hợp hơn với nhu cầu thực tế và có nguồn tài chính ổn định lâu dài.
Phân biệt và bạo lực vẫn đáng lo
Dù có tiến bộ, hội nhập vẫn bị cản trở bởi phân biệt đối xử và bạo lực do thù ghét.
Năm 2025, số vụ bạo lực do thù ghét được cơ quan chức năng ghi nhận đạt 1.815 vụ, cao nhất từ trước đến nay và tăng 69,8% so với năm 2021. Động cơ kỳ thị người nước ngoài chiếm 81,3% số vụ tấn công được ghi nhận.
Gần một phần năm con cháu người nhập cư và hơn một phần bảy người nhập cư cho biết từng trải qua phân biệt chủng tộc. Báo cáo nhận định những trải nghiệm này làm suy giảm niềm tin, cảm giác an toàn và cơ hội tham gia xã hội của người bị ảnh hưởng.
Về an ninh, bà Pawlik nhấn mạnh mọi người đều phải tuân thủ pháp luật và Nhà nước có trách nhiệm bảo vệ người dân trước bạo lực. Bà cho rằng không thể quy kết nguyên nhân bạo lực đơn giản cho nhập cư, mà cần xem xét cả môi trường xã hội và quan niệm về nam tính để hiểu và giải quyết vấn đề.
Trách nhiệm chung
Bà Pawlik nói rằng hội nhập đã đạt nhiều tiến bộ trong việc làm và giáo dục, nhưng vẫn còn rào cản và phân biệt đối xử. Theo bà, người nhập cư cần được hỗ trợ học tiếng Đức, có cơ hội học tập và việc làm bình đẳng, đồng thời thủ tục công nhận bằng cấp nước ngoài cần được rút ngắn.
Báo cáo nhấn mạnh hội nhập là trách nhiệm chung của người nhập cư, Nhà nước, các địa phương và toàn xã hội. Bà Pawlik cho rằng đầu tư vào ngôn ngữ, giáo dục, việc làm và sự tham gia xã hội cần được duy trì ổn định, lâu dài, thay vì chỉ xem hội nhập là một dự án ngắn hạn.
Đức dự kiến đến năm 2035 sẽ có thêm khoảng 4 triệu người ở tuổi hưu và giảm 6 triệu người trong độ tuổi lao động.
Báo cáo cho rằng, trong bối cảnh đó, nhập cư và hội nhập thành công sẽ ngày càng quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế và sự gắn kết xã hội của nước này.
Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Trung tâm Nghiên cứu Hội nhập
