Người Việt sinh sống, học tập hoặc làm việc ở nước ngoài nhiều năm có thể lo ngại bị xóa đăng ký thường trú tại Việt Nam nếu chưa khai báo tạm vắng. Tuy nhiên, Luật Cư trú quy định rõ các trường hợp ngoại lệ đối với người xuất cảnh không nhằm mục đích định cư.
Nhiều người Việt đã sinh sống, học tập và làm việc ở nước ngoài trong nhiều năm nhưng chưa khai báo tạm vắng tại Việt Nam. Theo Luật Cư trú 2020, việc xuất cảnh không nhằm mục đích định cư thuộc trường hợp ngoại lệ. Vì vậy, người đi du học, lao động có thời hạn hoặc công tác không tự động bị xóa đăng ký thường trú chỉ vì vắng mặt lâu năm.

Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Xuất cảnh ra nước ngoài không phải khai báo tạm vắng
Điều 31 Luật Cư trú số 68/2020/QH14 quy định những trường hợp công dân phải khai báo tạm vắng. Trong đó, điểm d khoản 1 đề cập người rời địa bàn cấp xã nơi thường trú từ 12 tháng liên tục trở lên.
Quy định này áp dụng với người không thuộc các trường hợp đặc biệt tại điểm a, b và c. Tuy nhiên, pháp luật đưa ra hai ngoại lệ rõ ràng. Đó là người đã đăng ký tạm trú tại nơi ở mới hoặc đã xuất cảnh ra nước ngoài.
Như vậy, công dân Việt Nam đã xuất cảnh ra nước ngoài không thuộc diện phải khai báo tạm vắng theo trường hợp này. Thời gian sinh sống ở nước ngoài kéo dài không làm phát sinh nghĩa vụ khai báo tạm vắng chỉ vì vượt quá 12 tháng.
Những trường hợp bị xóa đăng ký thường trú
Điều 24 Luật Cư trú quy định các trường hợp công dân bị xóa đăng ký thường trú. Một trong những trường hợp đó là ra nước ngoài để định cư.
Quy định cũng đề cập người vắng mặt liên tục tại nơi thường trú từ 12 tháng trở lên. Trường hợp này áp dụng khi người đó không đăng ký tạm trú tại nơi ở khác hoặc không khai báo tạm vắng.
Tuy nhiên, điều luật quy định ngoại lệ đối với người xuất cảnh ra nước ngoài nhưng không phải để định cư. Vì vậy, người đi du lịch, du học, công tác hoặc lao động có thời hạn không thuộc trường hợp bị xóa đăng ký thường trú theo quy định về vắng mặt này.
Hai căn cứ pháp lý cần được phân biệt. Ra nước ngoài để định cư là một trường hợp riêng. Vắng mặt tại nơi thường trú từ 12 tháng trở lên mà không đăng ký tạm trú hoặc khai báo tạm vắng là trường hợp khác, có ngoại lệ dành cho người xuất cảnh không nhằm định cư.
Không khai báo tạm vắng không đồng nghĩa mất hộ khẩu
Đối với người Việt đang sinh sống tại Đức và các quốc gia khác, cần phân biệt nghĩa vụ khai báo tạm vắng với điều kiện xóa đăng ký thường trú.
Người sang Đức học đại học, học nghề, làm việc theo hợp đồng có thời hạn hoặc đoàn tụ gia đình không vì mục đích định cư cần được xem xét theo đúng trường hợp pháp lý của mình.
Việc đã ở nước ngoài nhiều năm không đồng nghĩa người đó đương nhiên mất đăng ký thường trú tại Việt Nam. Tương tự, việc chưa khai báo tạm vắng không tự động dẫn đến kết quả xóa đăng ký thường trú nếu người đó thuộc trường hợp ngoại lệ được luật quy định.
Ngược lại, người thực sự ra nước ngoài để định cư cần lưu ý quy định riêng tại Điều 24. Đây là căn cứ độc lập với trường hợp vắng mặt 12 tháng. Mục đích xuất cảnh và tình trạng cư trú thực tế có ý nghĩa khi xác định trường hợp áp dụng.
Cần phân biệt thường trú với thủ tục tạm vắng
Đăng ký thường trú xác định nơi công dân đăng ký cư trú ổn định. Trong khi đó, khai báo tạm vắng là thủ tục thông báo khi công dân rời địa bàn cư trú trong những trường hợp luật định.
Hai thủ tục này có mục đích và điều kiện áp dụng khác nhau. Không thể chỉ dựa vào thời gian ở nước ngoài để kết luận một người đã mất đăng ký thường trú.
Trường hợp có thay đổi về mục đích xuất cảnh, tình trạng định cư hoặc thông tin cư trú, công dân cần đối chiếu hồ sơ với cơ quan đăng ký cư trú có thẩm quyền. Việc xác định đúng trường hợp pháp lý sẽ giúp tránh nhầm lẫn giữa xuất cảnh có thời hạn và ra nước ngoài định cư.
Với người Việt xuất cảnh để học tập, lao động hoặc công tác mà không nhằm định cư, ngoại lệ tại Điều 24 và Điều 31 là căn cứ quan trọng để xác định quyền duy trì đăng ký thường trú tại Việt Nam.
Minh Hoa - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC


