Khoảng 1,4 triệu người được cho là đã nhận trợ cấp Bürgergeld liên tục từ 5 năm trở lên, trong đó 62% là người Đức. Từ ngày 1/7/2026, hệ thống này được thay thế bằng Grundsicherung für Arbeitsuchende với nhiều quy định chặt chẽ hơn.
Con số 1,4 triệu người được cho là đã nhận trợ cấp Bürgergeld liên tục từ 5 năm trở lên đang làm dấy lên tranh luận về phúc lợi xã hội tại Đức. Trong nhóm này, 62% là người Đức.
Từ ngày 1/7/2026, Bürgergeld chính thức được thay thế bằng hệ thống Grundsicherung für Arbeitsuchende. Quy định mới đặt nặng hơn nghĩa vụ tìm việc và hợp tác với Jobcenter, đồng thời mở đường cho các biện pháp cắt giảm tiền sinh hoạt nếu người nhận trợ cấp không thực hiện nghĩa vụ.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Từ chối việc làm phù hợp có thể mất tiền sinh hoạt
Theo quy định mới, người nhận trợ cấp có thể bị cắt khoản tiền sinh hoạt (Regelbedarf) nếu cố tình từ chối một công việc cụ thể. Công việc đó phải phù hợp với khả năng của người này và có thể bắt đầu ngay.
Mức cắt giảm có thể kéo dài tối thiểu một tháng và tối đa hai tháng. Điều đáng lưu ý là biện pháp này không nhất thiết chỉ áp dụng sau khi người nhận trợ cấp đã từng vi phạm nghĩa vụ trước đó.
Trong thời gian bị cắt tiền sinh hoạt, tiền thuê nhà vẫn có thể được chuyển trực tiếp cho chủ nhà theo quy định. Như vậy, biện pháp chế tài nhắm vào khoản sinh hoạt, nhưng không tự động làm mất toàn bộ các khoản hỗ trợ liên quan đến chỗ ở.
Jobcenter không thể áp dụng chế tài một cách tùy tiện. Cơ quan này phải xem xét lý do từ chối, hoàn cảnh cụ thể và khả năng thực sự bắt đầu công việc. Người có lý do chính đáng hoặc thuộc trường hợp khó khăn đặc biệt có thể được bảo vệ.
Bỏ hẹn Jobcenter nhiều lần có hậu quả nặng hơn
Hướng dẫn của Bộ Lao động và Xã hội Liên bang Đức (BMAS) quy định rõ hơn về việc không hợp tác với Jobcenter. Nếu bỏ lỡ cuộc hẹn thứ hai mà không có lý do chính đáng, khoản tiền sinh hoạt có thể bị giảm 30% trong một tháng.
Trường hợp tiếp tục không xuất hiện trong ba cuộc hẹn liên tiếp mà không có lý do chính đáng, người nhận trợ cấp có thể bị coi là không thể liên lạc. Nếu không trình diện trong thời hạn được yêu cầu, quyền nhận trợ cấp có thể bị chấm dứt.
Điều này khiến việc duy trì liên lạc với Jobcenter trở thành nghĩa vụ không thể xem nhẹ. Người nhận trợ cấp cần theo dõi thư mời, xác nhận lịch hẹn và thông báo kịp thời khi có trở ngại thực tế.
Chủ sử dụng lao động cũng phải chịu trách nhiệm
Quy định mới không chỉ đặt nghĩa vụ với người nhận trợ cấp. Làm việc không khai báo, che giấu thu nhập hoặc tạo ra quan hệ lao động giả có thể dẫn đến việc phải hoàn trả khoản trợ cấp đã nhận sai.
Nếu chủ sử dụng lao động có hành vi vi phạm liên quan đến việc chi trả trợ cấp trái quy định, họ cũng có thể phải chịu trách nhiệm tài chính theo các điều kiện pháp luật áp dụng.
Vì vậy, cả người lao động lẫn chủ thuê lao động đều cần khai báo trung thực về thu nhập, thời gian làm việc và quan hệ lao động thực tế. Sự minh bạch là điều kiện để hệ thống hỗ trợ xã hội hoạt động đúng đối tượng.
Siết chặt có giúp người thất nghiệp quay lại thị trường lao động?
Một mặt, trợ cấp xã hội được tài trợ từ nguồn lực công. Việc ngăn chặn gian lận, yêu cầu người có khả năng lao động chủ động tìm việc và bảo đảm sự công bằng với những người đang đi làm là những mục tiêu có cơ sở.
Mặt khác, việc nhận trợ cấp trong thời gian dài không đồng nghĩa với việc một người cố tình không muốn làm việc. Có người gặp vấn đề sức khỏe, thiếu trình độ tiếng Đức, phải chăm sóc người thân hoặc chưa tìm được công việc phù hợp với hoàn cảnh của mình.
Nếu chỉ tăng chế tài mà không giải quyết những trở ngại thực tế, chính sách có thể khiến những người vốn đã khó khăn chịu thêm áp lực. Câu hỏi đặt ra là liệu các biện pháp cứng rắn có thực sự giúp người thất nghiệp tự chủ hơn, hay chỉ tạo thêm rào cản trong quá trình tiếp cận việc làm.
Số người nhận trợ cấp lâu năm cũng không tự chứng minh có gian lận. Để đánh giá hiệu quả của chính sách, cần nhìn vào tỷ lệ tìm được việc, mức thu nhập sau khi đi làm và khả năng duy trì công việc lâu dài.
Những câu hỏi cần tranh luận
- Nếu một người khỏe mạnh, có khả năng làm việc nhưng cố tình từ chối một công việc phù hợp, việc cắt tiền sinh hoạt trong tối đa hai tháng có hợp lý không?
- Đức nên ưu tiên siết chặt chế tài với người không hợp tác, hay đầu tư nhiều hơn vào đào tạo nghề, học tiếng Đức và hỗ trợ tìm việc?
- Nếu 62% người nhận trợ cấp lâu năm thực sự là công dân Đức, điều đó có thay đổi cách nhìn về Bürgergeld không? Hay nguyên nhân khiến họ phải nhận trợ cấp quan trọng hơn quốc tịch?
Tranh luận về Bürgergeld và Grundsicherung für Arbeitsuchende không nên quy kết tất cả người nhận trợ cấp là giống nhau. Chính sách hiệu quả cần vừa bảo đảm kỷ luật và công bằng, vừa tạo điều kiện thực tế để người có khả năng lao động quay lại việc làm bền vững.
Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Bộ Lao động và Xã hội Liên bang Đức (BMAS), Cơ quan Việc làm Liên bang Đức (Bundesagentur für Arbeit)
