Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Coi trọng kiểu gắn bó an toàn
Bạn có để ý không, có những đứa trẻ ngã, khóc hai tiếng rồi đứng dậy chơi tiếp; có những đứa trẻ ngã, khóc rất lâu, cứ mãi tìm mẹ.
Đằng sau đó liên quan rất lớn đến mối quan hệ gắn bó.
Nghiên cứu cho thấy, những đứa trẻ sớm thiết lập được mối quan hệ gắn bó an toàn với người chăm sóc chính, khả năng giao tiếp xã hội mạnh hơn, sức phục hồi khi đối mặt với áp lực cũng tốt hơn.
Hãy để con cảm nhận được “Dù con khóc hay ngoan, bố mẹ đều sẽ ở đây”, cảm giác ổn định ấy sẽ trở thành nền tảng để con khám phá thế giới.
Tìm hiểu con nhiều hơn, hiểu quy luật phát triển
Nhiều xung đột cha mẹ – con cái, hoặc những hành vi bị coi là “trẻ hư”, thực ra liên quan đến giai đoạn phát triển của trẻ.
Nếu chúng ta hiểu con nhiều hơn, hiểu nhịp độ phát triển của con, sẽ có kỳ vọng hợp lý với con, như vậy không chỉ bố mẹ bớt lo âu và thất vọng, con cũng được đối xử tốt hơn
Đáp lại cảm xúc của con quan trọng hơn việc sửa hành vi của con
Khi con khóc, làm ầm lên, nổi giận, phản ứng đầu tiên của chúng ta thường là muốn con dừng lại, hoặc giảng đạo lý.
Nhưng nghiên cứu cho thấy, mức độ “đáp ứng” của bố mẹ với cảm xúc của con càng cao, khả năng điều tiết cảm xúc của con khi lớn lên càng mạnh, khả năng xuất hiện lo âu, trầm cảm cũng càng thấp.
Vì vậy, khi con có cảm xúc, trước hết hãy đón nhận cảm xúc, sau đó mới giải quyết vấn đề.
Cho con quyền tự chủ vừa phải, đồng thời có ranh giới rõ ràng
“Cảm giác tự chủ” là một trong những nhu cầu tâm lý cơ bản nhất của con người, trẻ cũng không ngoại lệ.
Nghiên cứu cho thấy, trong phạm vi hợp lý, cho con cơ hội tự quyết định, ví dụ hôm nay mặc bộ nào, làm bài tập nào trước, động lực nội tại và cảm giác tự hiệu quả của con sẽ mạnh hơn.
Không phải quyết định hết mọi thứ thay con, cũng không phải để con tự làm hết, mà là tìm ra khoảng “lựa chọn có giới hạn”.
Ví dụ, “Con tắm trước hay ăn hoa quả trước?” thường hiệu quả hơn “Con đi tắm đi!”, con cũng sẵn sàng hợp tác hơn.
Bố mẹ coi trọng sức khỏe tâm lý của chính mình
Muốn chăm sóc tốt người khác, trước hết phải chăm sóc tốt bản thân. Trạng thái sức khỏe tâm lý của chính bố mẹ thực sự rất quan trọng.
Nghiên cứu cho thấy, bố mẹ lâu dài ở trạng thái áp lực cao, lo âu hoặc trầm cảm, có mối liên hệ rõ ràng với các vấn đề hành vi, vấn đề cảm xúc ở trẻ.
Chăm sóc tốt trạng thái cảm xúc của chính mình, thực ra không chỉ tốt cho bản thân, mà còn đang bảo vệ môi trường tâm lý của con.
Trong quá trình nuôi dạy nhất định phải chú ý tính nhất quán và có thể dự đoán
Nghiên cứu cho thấy, tính nhất quán của quy tắc gia đình, ví dụ hôm nay được thì ngày mai cũng được; mẹ nói không thì bố cũng nói không, có mối liên hệ rõ ràng với biểu hiện cảm xúc ổn định hơn của trẻ.
Ngoài ra, cách nuôi dạy nhất quán, có thể dự đoán cũng có lợi cho việc xây dựng cảm giác an toàn của trẻ.
Để con chơi thật tốt, đây là con đường học tập rất tốt
Chơi tự do, đặc biệt là chơi đóng vai, chơi hóa trang và chơi giao tiếp xã hội, có tác dụng thúc đẩy rõ rệt đối với sự phát triển ngôn ngữ, sáng tạo và chức năng điều hành của trẻ.
Khi con chơi, thực ra con luôn đang học.
Phê bình con, hãy phê bình việc chứ không phê bình người
Con làm sai việc, tất nhiên chúng ta cần chỉ ra, điều đó đúng.
Nhưng khi chỉ ra lỗi của con, hoặc phê bình con, chúng ta cần chú ý cách thức.
Nghiên cứu cho thấy, “phê bình nhắm vào hành vi” và “phê bình nhắm vào nhân cách” có ảnh hưởng rất khác nhau đến trẻ.
Nếu cần phê bình con, nhất định hãy nhớ phê bình hành vi, chứ không phủ định con với tư cách một con người.
Kiểm soát thời gian màn hình, đồng thời quan trọng hơn là giám sát chất lượng thời gian màn hình
Hiện nay màn hình điện tử đã ở khắp nơi, con vào mẫu giáo, vào tiểu học, xem một chút màn hình điện tử tất nhiên cũng được.
Chúng ta rất coi trọng thời lượng, ví dụ mỗi ngày không quá 1 tiếng. Nhưng thực ra với thời gian màn hình, điều tôi cần quan tâm hơn là chất lượng chương trình.
Nghiên cứu cho thấy, chất lượng nội dung màn hình và tính tương tác, cũng như việc bố mẹ có đồng hành và hướng dẫn hay không, ảnh hưởng đến trẻ lớn hơn so với thời lượng đơn thuần.
Nghĩa là, bố mẹ cùng con xem, cùng trò chuyện “Con thấy vì sao heo Peppa lại làm vậy”, và để con một mình đối diện màn hình, dù cùng nội dung, hiệu quả cũng khác nhau.
Làm “bố mẹ đủ tốt”, đừng cầu toàn làm bố mẹ hoàn hảo
Con không cần một bố mẹ hoàn hảo, chúng cần một bố mẹ phần lớn thời gian hiện diện, đôi khi mắc lỗi nhưng có thể sửa chữa mối quan hệ.
Chúng ta không cần lần nào cũng làm đúng, đôi khi nổi nóng, sau đó nói với con “Xin lỗi, mẹ vừa rồi cảm xúc không tốt, nhưng đó không phải lỗi của con”, bản thân đó đã là một sự mẫu mực rất tốt.
Cầu toàn làm bố mẹ hoàn hảo, tự tạo áp lực lớn cho mình, những áp lực và lo âu ấy thực ra cũng sẽ vô hình truyền sang con. Vì vậy, không cần làm bố mẹ hoàn hảo, bề ngoài nhìn là lời khuyên cho bố mẹ, nhưng thực ra là lời khuyên có lợi cho cả trẻ và người lớn.
Bạn thấy trong 10 điều này, bạn đã làm được những điều nào? Hoặc trong việc nuôi dạy con, bạn còn những băn khoăn nào?
Hải Vân
Nguyễn Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
