Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨCTrước một cơn nhồi máu não lớn, thường có một biến cố xảy ra trước đó nhưng không được chú ý. Biến cố này còn được gọi là đột quỵ nhỏ hay đột quỵ nhẹ: cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA). Các triệu chứng giống như của một cơn đột quỵ:
- Liệt
- Mất vững khi đi lại
- Rối loạn thị lực
- Rối loạn ngôn ngữ
- Cảm giác tê bì
Tuy nhiên, các dấu hiệu này sẽ biến mất hoàn toàn trong vòng tối đa 24 giờ. Dù vậy, nguy cơ bị đột quỵ sau một cơn TIA trung bình vào khoảng 10%. Người bệnh đặc biệt có nguy cơ cao trong tuần đầu tiên sau biến cố này.
Vì vậy, người bệnh cần nghiêm túc với từng dấu hiệu cảnh báo kể trên và nhất thiết phải liên hệ với bác sĩ, ngay cả khi không còn bất kỳ triệu chứng nào. Với 270.000 ca mỗi năm tại Đức, đột quỵ là một bệnh lý phổ biến; trong một phần ba số trường hợp, trước đó đã có một cơn TIA.
Phòng ngừa đột quỵ kịp thời
Nếu hành động kịp thời, có thể phòng ngừa đột quỵ bằng thuốc. Bao gồm:
- Thuốc hạ huyết áp
- Thuốc hạ mỡ máu
- Thuốc làm loãng máu
Theo một nghiên cứu từ Mỹ, những người từng bị TIA không chỉ cần lưu ý đến nguy cơ đột quỵ sắp xảy ra mà còn cả nguy cơ gia tăng mắc chứng sa sút trí tuệ. Nghiên cứu cho thấy rằng một đột quỵ nhỏ không chỉ là dấu hiệu báo trước khả năng xảy ra đột quỵ. Nó có thể đã gây tổn thương não ở mức độ đủ để thúc đẩy sự phát triển của bệnh sa sút trí tuệ về sau.
Về vấn đề này, Hiệp hội Thần kinh học Đức (DGN) bình luận: "Có thể ngay cả một cơn TIA – tương tự như người anh lớn của nó là nhồi máu não – cũng khởi phát một chuỗi tổn thương trong não, cuối cùng có thể dẫn đến chứng sa sút trí tuệ."
DGN ước tính mỗi năm tại Đức có khoảng 95.000 người bị đột quỵ nhỏ. Tổng thư ký DGN, Peter Berlit, nhấn mạnh rằng ngay cả khi các triệu chứng tự biến mất trong thời gian rất ngắn, người bệnh cần hiểu rõ rằng "một cơn TIA không phải là không có gì".
Các nhà nghiên cứu khảo sát chức năng não của 16.000 người tham gia
Nghiên cứu tương ứng được công bố vào tháng 2 năm 2025 trên tạp chí chuyên ngành Jama. Trong thời gian 14 năm, các nhà khoa học thuộc Đại học Alabama tại Birmingham đã nghiên cứu chức năng nhận thức của hơn 16.000 người tham gia. Trong đó có:
- 350 người sau một cơn đột quỵ nhỏ (TIA)
- 1.000 người sau đột quỵ
- 15.000 người khỏe mạnh
Tất cả những người tham gia đều nhiều lần thực hiện các bài kiểm tra nhận thức nhằm đánh giá chức năng não của mình. Kết quả cho thấy: sau đột quỵ, chức năng não suy giảm rõ rệt, mạnh hơn so với những người từng bị đột quỵ nhỏ và những người khỏe mạnh. Như vậy, đột quỵ đi kèm với sự suy giảm chức năng não ngay lập tức, còn TIA thì không.
Tuy nhiên, điều gây ngạc nhiên là diễn biến theo thời gian: mức suy giảm chức năng não hằng năm ở nhóm TIA diễn ra nhanh tương đương với nhóm đột quỵ – và nhanh hơn rõ rệt so với nhóm đối chứng gồm những người khỏe mạnh. Điều này có thể cho thấy rằng TIA cũng khởi phát một quá trình trong não, gây ảnh hưởng lâu dài đến chức năng nhận thức.
Mối liên hệ giữa đột quỵ nhỏ, đột quỵ và sa sút trí tuệ
Trước đây, các nhóm nghiên cứu khác cũng đã đi đến nghi ngờ tương tự. Năm 2016, các nhà khoa học Hà Lan phát hiện rằng ở những người từng bị đột quỵ nhỏ, nguy cơ mắc sa sút trí tuệ tăng từ 8 đến 22%.
Nguy cơ xuất hiện suy giảm nhận thức nhẹ tăng từ 29 đến 68%.
Ở bệnh nhân đột quỵ, các rối loạn chức năng nhận thức là một hiện tượng đã được biết đến. Khoảng 20% bệnh nhân đột quỵ phát triển sa sút trí tuệ trong năm đầu tiên sau khi mắc bệnh.
Trong khi đó, ảnh hưởng của TIA lên não vẫn còn ít được nghiên cứu.
Cần nghiêm túc với các dấu hiệu cảnh báo
Peter Berlit phê phán: "Vẫn còn quá nhiều người không đi khám bác sĩ khi các triệu chứng thần kinh tự biến mất sau vài phút."
Tuy nhiên, điều này là hết sức cần thiết, nhằm vừa phòng ngừa đột quỵ, vừa sớm triển khai các biện pháp thích hợp để bảo tồn chức năng não ở mức tốt nhất có thể. Có thể phòng ngừa đột quỵ nhỏ bằng lối sống lành mạnh và năng động, duy trì cân nặng bình thường và không hút thuốc.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo Jonas (Focus online)
Ý kiến bạn đọc