Pháp đang trải qua những ngày đầy chấn động sau khi các cuộc biểu tình vì điều kiện học tập và chi phí sinh hoạt lan rộng khắp đất nước, rồi biến thành bạo lực, cướp bóc và phá hoại. Tổng thống Emmanuel Macron tuyên bố sẽ xử lý nghiêm những kẻ gây loạn, trong khi các đảng phái lập tức tranh cãi về nguyên nhân và trách nhiệm của cuộc khủng hoảng.
Gần quảng trường République ở Paris, người dân cào lớp muội đen bám trên mặt đường. Dưới lớp bồ hóng vẫn còn nhìn thấy khung của một chiếc xe đạp điện đã cháy. Họ cố gắng dọn dẹp những dấu tích mà bạo lực để lại.
Café cháy và nỗi bàng hoàng
Nicolas đứng nhìn quán cà phê quen thuộc của mình. Nơi này đã bị đốt và cháy rụi. Anh lên án bạo lực, nhưng vẫn ủng hộ những yêu cầu xã hội của người biểu tình.
Theo anh, truyền thông giờ chỉ tập trung vào các cảnh hỗn loạn. “Những gì xảy ra rất nghiêm trọng”, Nicolas nói. Nhưng anh cho rằng điều đó không nên che khuất việc hàng loạt người đã xuống đường một cách hòa bình ở nhiều thành phố.
“Có những cuộc biểu tình mà người trẻ đấu tranh cho quyền của mình, hay những người đã phải vật lộn suốt mười năm vì chính sách của Emmanuel Macron”, anh nói. Với Nicolas, đó là dấu hiệu của một xã hội đang gặp khó khăn và chịu tổn thương.
Macron hứa xử lý nghiêm
Trong bài phát biểu truyền hình tối qua, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron có vẻ tiết chế hơn thường lệ. Nhưng khi nói về trách nhiệm, ông rất rõ ràng.
Ông cáo buộc “những phần tử nổi loạn từ các nhóm cực tả, cùng với tội phạm”, đã gây ra bạo lực không kiểm soát ở các thành phố. “Người Pháp làm sao có thể làm điều đó với nước Pháp? Không điều gì có thể biện minh, giải thích hay xin lỗi cho hành vi này”, ông nói.
Macron cam kết sẽ dùng pháp luật để xử lý nghiêm những kẻ phá hoại. Với giới trẻ đã tuần hành nhiều tuần để đòi điều kiện học tập tốt hơn, ông không đưa ra nhượng bộ cụ thể, nhưng hứa sẽ mở rộng cơ hội để họ được lắng nghe.
Thủ tướng Sébastien Lecornu dự kiến sẽ sớm triệu tập đại diện học sinh, công đoàn và các hiệp hội doanh nghiệp để bàn các cải thiện. Đây được xem là bước đầu nhằm hạ nhiệt căng thẳng, dù nhiều người biểu tình vẫn chờ đợi những cam kết rõ ràng hơn.
Tranh cãi trước bầu cử 2027
Macron cũng kêu gọi bình tĩnh và tôn trọng, trước thềm cuộc bầu cử tổng thống vào mùa xuân năm 2027. Ông cảnh báo không nên biến đường phố thành chiến trường tranh cử.
“Những ai muốn thuyết phục các bạn rằng phải gấp rút biểu tình và gây rối loạn chỉ có một mục tiêu: chiếm đoạt cuộc tranh luận và gây hại cho nền Cộng hòa”, ông nói với công chúng Pháp.
Thông điệp này nhắm chủ yếu vào đảng cực tả La France Insoumise (LFI). Macron và chính phủ nhiều lần cáo buộc đảng này kích động biểu tình, thậm chí bạo lực, để thu lợi chính trị.
Mélenchon đổ lỗi cho chính phủ
Lãnh tụ LFI Jean-Luc Mélenchon phản bác ngay. Ông cho rằng chính chính phủ phải chịu trách nhiệm trước sự leo thang, đặc biệt là cách cảnh sát triển khai lực lượng.
“Chúng ta phải chọn giữa một dân tộc cùng tuổi trẻ đang khủng hoảng sâu sắc về đạo đức, tâm lý và kinh tế, với một chính phủ luôn dùng cùng chiến lược: nhìn tình hình xấu đi, rồi sử dụng bạo lực mù quáng để khiến mọi người sợ hãi”, Mélenchon nói trên kênh LCI.
Chỉ vài giờ trước bài phát biểu của Macron, Marine Le Pen đã công bố một video mang nhiều biểu tượng tổng thống. Bà đứng trước kệ sách, với lá cờ Pháp phía sau, và mô tả đất nước như bị kẹt giữa bạo lực và bất lực.
Le Pen, ứng viên tổng thống của đảng cực hữu Rassemblement National, cáo buộc “các lực lượng phá hoại” đang giảm nhẹ bạo lực và nhắm vào cảnh sát, thể chế cùng đại diện nhà nước. Bà cũng chỉ trích “giới cầm quyền của Macron” là kiệt sức, mất phương hướng và chỉ còn biết bình luận về sự bất lực của chính mình.
Bạo lực không đại diện cho toàn bộ biểu tình
Sau khi bạo lực leo thang, các phe chính trị nhanh chóng đổ lỗi cho nhau. Họ tranh giành cách diễn giải sự việc, xây dựng lập luận và định hình câu chuyện trước công chúng. Giọng điệu chính trị trở nên căng thẳng, gần như không còn chỗ cho những sắc thái trung gian.
Tuy nhiên, phần lớn giới lãnh đạo thuộc nhiều đảng đều đồng ý rằng cần phân biệt hai nhóm người. Một bên là các đoàn biểu tình ở nhiều thành phố, với khoảng 500.000 đến 800.000 người trên toàn nước Pháp, đã tuần hành hòa bình vì các yêu cầu xã hội khác nhau.
Bên kia là một nhóm nhỏ người sẵn sàng dùng bạo lực, cố tình gây bạo loạn. Chính phủ Pháp đánh giá họ là những phần tử cực tả bịt mặt, thường được gọi là “black block”. Trong số này còn có những nhóm mà Thủ tướng Lecornu gọi là “tội phạm”, muốn cướp bóc và phá hoại.
Nhiều lần, giới chức nói rằng nhóm này đến từ các vùng ngoại ô Paris. Nhưng các thị trưởng Paris và Marseille lại đưa ra lời chỉ trích khác: bộ chỉ huy cảnh sát đã đánh giá thấp tình hình. Lực lượng an ninh, theo họ, đơn giản là quá tải.
Di sản khó xóa nhòa
Những hình ảnh quán cà phê cháy, cửa hàng bị cướp và đường phố đầy tro bụi sẽ còn ám ảnh Pháp trong thời gian dài. Chúng cũng đặt ra câu hỏi khó hơn: làm sao bảo vệ quyền biểu tình hòa bình, trong khi ngăn không cho một nhóm nhỏ biến bất bình xã hội thành bạo loạn?
Cuộc khủng hoảng không chỉ là vấn đề an ninh. Nó cho thấy sự bất bình đã tích tụ trong một bộ phận xã hội, đặc biệt ở giới trẻ và những người chịu áp lực về chi phí sinh hoạt. Trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, cách các đảng phái đối thoại với nỗi bất bình đó có thể quyết định không chỉ kết quả bầu cử, mà cả khả năng Pháp tìm lại sự ổn định.
Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: ARD
