Quy định trả về chung của EU 2026/2280 bắt đầu có hiệu lực từ 16/10, tạo khung pháp lý thống nhất cho việc đưa người không có quyền cư trú hợp pháp rời khỏi khối. Một số quy định quan trọng về giam giữ và cấm nhập cảnh sẽ áp dụng từ tháng 10/2027.
Liên minh châu Âu đã đưa vào áp dụng quy định trả về chung mang số 2026/2280 từ ngày 16/10. Quy định này nhắm tới người thứ ba đang cư trú bất hợp pháp trong EU, tức những người không còn quyền lưu trú hợp pháp trên lãnh thổ các nước thành viên.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Đây là bước chuyển quan trọng trong chính sách quản lý di cư của EU. Thay vì mỗi quốc gia vận hành một hệ thống riêng, khối đã thiết lập một cơ chế chung nhằm bảo đảm quyết định trả về được thực thi hiệu quả và nhất quán hơn.
Quy định nào có hiệu lực ngay
Theo lịch pháp lý chính thức, một nhóm điều khoản của quy định bắt đầu áp dụng từ 16/10/2026. Các quy định này liên quan tới khung cơ bản của hệ thống trả về, bao gồm nghĩa vụ rời khỏi EU đối với người không có quyền cư trú hợp pháp.
Tuy nhiên, không phải toàn bộ quy định có hiệu lực ngay lập tức. Phần lớn các điều khoản còn lại sẽ được áp dụng từ ngày 17/10/2027, nhằm tạo thời gian chuẩn bị cho các nước thành viên.
Người có thể bị đưa tới trung tâm trả về ở nước thứ ba
Một điểm mới đáng chú ý là EU cho phép các nước thành viên đưa người bị ra quyết định trả về tới các trung tâm trả về đặt tại nước thứ ba. Điều kiện là nước đó phải có thoả thuận chấp nhận với quốc gia EU liên quan hoặc với EU.
Mô hình này thường được gọi là "return hub". Mục tiêu là tạo thêm phương án thực thi quyết định trả về khi việc đưa người về quốc gia gốc gặp khó khăn.
Quy định không áp dụng mô hình này cho trẻ vị thành niên không đi cùng người giám hộ. Đây là nhóm được tách riêng trong thiết kế chính sách.
Giam giữ chờ trục xuất có thể kéo dài 24 tháng
Từ tháng 10/2027, thời hạn giam giữ để chuẩn bị trục xuất có thể lên tới 24 tháng trong những trường hợp nhất định. Việc giam giữ có thể được xem xét khi người liên quan không hợp tác, có nguy cơ bỏ trốn hoặc được đánh giá là có rủi ro an ninh.
EU yêu cầu việc giam giữ phải dựa trên đánh giá kỹ lưỡng từng trường hợp. Thời gian giam giữ cũng cần duy trì trong khoảng ngắn nhất có thể, trong giới hạn tối đa 24 tháng tại một quốc gia thành viên.
Cấm nhập cảnh tối đa 10 năm, có thể tới 20 năm
Người không tuân thủ quyết định trả về trong thời hạn cho phép rời đi tự nguyện, hoặc đã bị trục xuất, có thể bị áp lệnh cấm nhập cảnh EU. Với người được coi là có rủi ro an ninh, lệnh cấm nhập cảnh có thể kéo dài hơn.
Thông thường, thời hạn cấm nhập cảnh tối đa là 10 năm. Trong những trường hợp có căn cứ rõ ràng và được coi là cần thiết để ngăn người liên quan quay lại EU, thời hạn này có thể lên tới 20 năm.
Thực tế thực thi vẫn là thách thức
Áp lực tăng cường thực thi xuất phát từ khoảng cách lớn giữa số quyết định rời đi và số người thực sự trở về. Năm 2025, châu Âu ra yêu cầu gần 492.000 người rời đi, nhưng chỉ khoảng 135.000 người thực sự trở về.
Con số này cho thấy việc ra quyết định trả về không đồng nghĩa với việc thực hiện thành công. Rào cản thường đến từ thiếu giấy tờ, sự không hợp tác của người liên quan, thủ tục hành chính hoặc việc quốc gia gốc không nhận lại công dân.
Người có Duldung cần làm gì
Đối với người đang có Duldung tại Đức, tức giấy tạm hoãn trục xuất, hoặc hồ sơ cư trú đang chờ xử lý, quy định mới không tự động đồng nghĩa với việc bị trục xuất. Tình trạng pháp lý cụ thể vẫn phải được đánh giá theo hồ sơ và quy định của Đức.
Tuy vậy, người trong nhóm này nên chủ động kiểm tra tình trạng hồ sơ. Việc hỏi sớm luật sư chuyên về luật lưu trú hoặc Sở Ngoại kiều, Ausländerbehörde, giúp nắm rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các lựa chọn pháp lý.
Quy định trả về chung của EU đánh dấu sự thay đổi rõ nét trong cách khối xử lý người không có quyền cư trú hợp pháp. Từ 16/10, khung pháp lý mới đã bắt đầu vận hành; còn các biện pháp mạnh hơn về giam giữ, cấm nhập cảnh và trung tâm trả ở nước thứ ba sẽ lần lượt có hiệu lực từ tháng 10/2027.
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
