Tổng thống Ukraine Zelensky đã đưa ra một tuyên bố ngắn nhưng cứng rắn trước khả năng Mỹ, Nga và Trung Quốc bàn về tương lai Ukraine mà không có đại diện của Kyiv. Câu nói của ông: “Tôi sẽ không bao giờ chấp nhận bất kỳ quyết định nào giữa Mỹ và Nga liên quan đến Ukraine. Không bao giờ.”
Thông điệp này xuất hiện khi giới chức Nga được cho là đã đề xuất một cuộc gặp ba bên giữa Tổng thống Nga Putin, Tổng thống Mỹ Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Địa điểm được nhắc tới là Thâm Quyến, Trung Quốc, nhân hội nghị APEC diễn ra ngày 18 và 19 tháng 11.
Một bàn đàm phán không có Ukraine
Điểm gây tranh cãi nhất không phải là việc các cường quốc gặp nhau, mà là ai được ngồi ở bàn đó. Theo thông tin được đưa ra, phương án này không có Zelensky và cũng không có lãnh đạo châu Âu.
Với Kyiv, đó không đơn thuần là một vấn đề nghi thức. Một thỏa thuận về chiến tranh, lãnh thổ, an ninh và tái thiết không thể có giá trị nếu đất nước trực tiếp chịu thiệt hại bị loại khỏi quá trình thương lượng.
Zelensky dùng hình ảnh rất đời thường để nói về điều đó: không ai có thể bán ngôi nhà của người khác khi chủ nhà không có mặt. Với ông, Ukraine không phải món hàng để các cường quốc phân chia tại một hội nghị khu vực.
Áp lực từ phía Washington
Áp lực lên Kyiv không chỉ đến từ Moscow. Tổng thống Donald Trump gần đây liên tiếp chỉ trích Zelensky, cho rằng lãnh đạo Ukraine nên chấm dứt chiến tranh từ lâu và cáo buộc ông không thực sự muốn kết thúc xung đột.
Ông Trump cũng nói rằng Mỹ đã hỗ trợ Ukraine rất nhiều, trong khi Ukraine “chẳng cho chúng ta gì cả”. Những phát biểu này làm dấy lên lo ngại rằng Washington có thể ép Kyiv nhượng bộ để đổi lấy một thỏa thuận nhanh với Moscow.
Trong khi đó, một loạt thông tin về năng lượng và công nghệ cũng làm không khí thêm căng thẳng. Có tin nói Mỹ có thể nhập dầu diesel Nga, nối lại tuyến khí đốt Nga sang châu Âu và áp giới hạn tốc độ cho Starshield. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak khẳng định chưa có hợp đồng nào được ký và chưa có tàu nào được thuê.
Quốc hội Mỹ vẫn chia rẽ
Dù quan hệ Washington-Kyiv gặp nhiều va chạm, Quốc hội Mỹ vẫn có một lực lượng ủng hộ Ukraine rõ rệt. Nghị sĩ Brian Fitzpatrick tuyên bố làm việc trực tiếp với Zelensky về vấn đề Starshield, đồng thời cảnh báo mọi hạn chế bất thường đều có thể bị điều tra và ảnh hưởng tới ngân sách.
Ông Fitzpatrick nhấn mạnh Ukraine là đồng minh không thể thiếu, còn Nga là kẻ thù. Đây là cách phân định rất rõ ràng, đi ngược lại lập trường được cho là thiên về Nga của Tổng thống Trump.
Nhóm nghị sĩ Cộng hòa do Nghị sĩ Don Bacon dẫn dắt cũng cảnh báo có thể chặn 350 tỷ đô la ngân sách Lầu Năm Góc nếu chính quyền không giữ lập trường cứng rắn với Moscow. Trong bối cảnh đó, một số doanh nghiệp quốc phòng Mỹ được kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ Ukraine bất chấp áp lực chính trị.
Trên chiến trường, câu trả lời bằng hiện thực
Ngoài chính trị, lập trường của Zelensky còn được củng cố bởi những gì đang xảy ra ở mặt trận. Ukraine đang dùng UAV để đưa người bị thương rời khỏi chiến trường nhanh hơn, một bước tiến đáng kể trong cứu hộ quân sự hiện đại.
Lữ đoàn 30 của Ukraine cũng được ghi nhận đã cứu đồng đội khỏi bãi mìn bằng phương pháp chưa từng có tiền lệ. Những hoạt động này cho thấy quân đội Ukraine không chỉ phòng thủ, mà còn đang tự phát triển năng lực công nghệ và cứu trợ dưới điều kiện chiến tranh.
Ở chiều ngược lại, các cuộc tấn công bằng UAV Shahed của Nga tiếp tục gây thương vong cho dân thường. Một vụ tấn công ở Kharkiv được cho là đã làm chết bé Angelina 14 tháng tuổi khi em đang ngồi trên xe đẩy trong công viên. Mẹ em, Inna, và một bé gái 11 tuổi cũng thiệt mạng. Vụ việc làm 14 người bị thương, trong đó có 6 trẻ em.
Khi một quốc gia vừa phải dùng drone để cứu người, vừa phải chứng kiến trẻ em thiệt mạng vì vũ khí Nga, câu hỏi không còn là ai nên quyết định hòa bình. Câu hỏi là ai có quyền quyết định thay họ.
“Không bao giờ” là ranh giới của Kyiv
Câu nói “không bao giờ” của Zelensky vì thế không chỉ là phản ứng trước một cuộc họp có thể diễn ra ở Thâm Quyến. Đó là tuyên bố về chủ quyền và về nguyên tắc đàm phán.
Với Ukraine, mọi giải pháp bền vững phải có sự tham gia của Kyiv. Bất kỳ thỏa thuận nào được ký kết sau cánh cửa đóng, không có đại diện Ukraine, đều khó có thể mang lại hòa bình thực chất.
Tranh cãi giữa Zelensky và Trump có thể còn kéo dài.
Nhưng thông điệp từ Kyiv đã rõ: Ukraine sẵn sàng đàm phán, sẵn sàng tìm kiếm hòa bình, nhưng không chấp nhận bị đưa ra khỏi bàn quyết định số phận chính mình.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
