Châu Âu gánh vác trọng trách viện trợ quân sự cho Ukraina thay Mỹ trong năm 2025

OV-2026 |

Điểm tin thế giới 12 Tháng Hai 2026

Năm 2025 ghi nhận một sự chuyển dịch quyền lực và trách nhiệm chưa từng có trong việc hỗ trợ quân sự cho Ukraina. Theo các báo cáo mới nhất từ Viện Kinh tế Thế giới Kiel, bản đồ viện trợ toàn cầu đã không còn duy trì cấu trúc như những năm đầu cuộc xung đột. Khi dòng chảy vũ khí và tài chính từ Mỹ gần như đóng băng, các nước châu Âu đã buộc phải gia tăng nỗ lực vượt bậc.

1 Chau Au Ganh Vac Trong Trach Vien Tro Quan Su Cho Ukraina Thay My Trong Nam 2025

Dữ liệu từ công cụ theo dõi Ukraine Support Tracker cho thấy một thực tế đáng kinh ngạc về sự thay đổi này. Châu Âu hiện đã trở thành "lá chắn" thực sự, thay thế vai trò chủ đạo mà Washington từng nắm giữ. Sự chủ động này không chỉ giúp Ukraina duy trì sức chiến đấu mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy an ninh của toàn lục địa.

Cú sụt giảm gần một trăm phần trăm từ phía Mỹ

Báo cáo chỉ ra rằng viện trợ từ Mỹ trong năm 2025 đã sụt giảm tới 99% so với mức trung bình của giai đoạn 2022-2024. Trong những năm trước, Washington luôn là nhà tài trợ lớn nhất với các gói hỗ trợ trị giá hàng chục tỷ đô la. Tuy nhiên, dưới thời Tổng thống Donald Trump, sự ưu tiên này đã thay đổi rõ rệt và nhanh chóng.

Hiện tại, Mỹ chỉ duy trì một gói hỗ trợ quân sự mang tính biểu tượng với giá trị khiêm tốn khoảng 0,4 tỷ euro. Các cam kết lớn về tài chính và nhân đạo hầu như không còn xuất hiện trong các chương trình nghị sự mới. Điều này đặt ra thách thức cực lớn cho Kyiv trong việc tìm kiếm nguồn lực thay thế để duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước và quân đội.

2 Chau Au Ganh Vac Trong Trach Vien Tro Quan Su Cho Ukraina Thay My Trong Nam 2025

Châu Âu và nỗ lực bù đắp khoảng trống quyền lực

Trái ngược hoàn toàn với động thái từ phía Mỹ, các quốc gia châu Âu đã thực hiện một bước nhảy vọt về ngân sách quốc phòng dành cho Ukraina. Viện trợ quân sự từ khu vực này đã tăng mạnh 67%, trong khi hỗ trợ tài chính và nhân đạo cũng tăng thêm 59%. Nhờ sự bù đắp kịp thời này, tổng khối lượng viện trợ quốc tế đổ về Kyiv vẫn được duy trì ở mức ổn định.

Sự quyết tâm của châu Âu được thể hiện rõ nét qua các con số thống kê từ những nhà tài trợ nòng cốt. Dưới sự dẫn dắt của các lãnh đạo như Thủ tướng Đức Friedrich Merz, lục địa già đang chứng minh năng lực tự chủ trong việc xử lý các vấn đề an ninh khu vực. Danh sách những quốc gia đóng góp nhiều nhất đã có sự thay đổi đáng kể trong năm nay:

Đức giữ vị trí dẫn đầu tại châu Âu với khoảng 9 tỷ euro viện trợ.
Vương quốc Anh đứng thứ hai với tổng giá trị đóng góp vượt mức 5,4 tỷ euro.
Thụy Điển tạo bất ngờ lớn khi phân bổ 3,7 tỷ euro cho các mục đích quân sự.
Na Uy và Đan Mạch cũng nằm trong nhóm những quốc gia đóng góp tích cực nhất tính theo tỷ lệ GDP.

Đáng chú ý, các nước Bắc Âu đang trở thành những đồng minh trung thành nhất của Ukraina. Na Uy, Đan Mạch và Thụy Điển đã dành hơn 0,6% GDP của mình chỉ để mua sắm vũ khí cho lực lượng vũ trang Ukraina. Trong khi đó, tỷ trọng hỗ trợ từ các khu vực Đông Âu và Nam Âu lại có xu hướng giảm nhẹ so với các giai đoạn trước.

Các cơ chế hỗ trợ mới và tính hiệu quả

Một trong những yếu tố giúp châu Âu duy trì dòng chảy vũ khí là việc áp dụng cơ chế PURL, tức Danh sách yêu cầu ưu tiên cho Ukraina. Đây là công cụ điều phối thông minh giúp tối ưu hóa nguồn lực giữa các quốc gia tài trợ. Nhờ PURL, phần lớn các khí tài quan trọng đã được chuyển giao đúng thời điểm và đúng nhu cầu thực tế trên chiến trường.

Thống kê cho thấy khoảng 75% tên lửa cho hệ thống Patriot và gần 90% đạn dược phòng không trong năm 2025 đến từ nguồn lực của châu Âu. Ngoài ra, 24 quốc gia đối tác đã cùng nhau đóng góp 3,7 tỷ euro với một mục đích đặc biệt. Số tiền này được dùng để mua trực tiếp vũ khí từ các kho dự trữ của Mỹ để chuyển sang Ukraina, thay vì chờ đợi các gói viện trợ trực tiếp từ Washington.

Chiến lược đầu tư vào nội lực của Ukraina

Thay vì chỉ cung cấp vũ khí thành phẩm, một xu hướng mới đang hình thành là đầu tư trực tiếp vào tổ hợp công nghiệp quốc phòng của Ukraina. Các đối tác châu Âu bắt đầu đặt hàng và ký kết hợp đồng ngay tại các nhà máy nội địa của Kyiv. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí vận chuyển mà còn thúc đẩy kinh tế và khả năng tự cung tự cấp của Ukraina.

Tỷ lệ các hợp đồng sản xuất tại chỗ đã tăng vọt từ mức 4% vào cuối năm 2024 lên đến 22% vào cuối năm 2025. Đây là một con số đầy hứa hẹn, cho thấy Ukraina đang dần chuyển mình thành một trung tâm sản xuất quốc phòng. Việc tự sản xuất được các loại đạn dược và thiết bị cơ bản sẽ giúp Kyiv giảm bớt sự lệ thuộc vào các biến động chính trị từ bên ngoài.

Triển vọng cho năm 2026 hiện đang rất lạc quan nhờ sự ra đời của Quỹ Hỗ trợ Ukraina mới từ Liên minh Châu Âu (EU). Với quy mô lên tới 90 tỷ euro, đây sẽ là nguồn lực tài chính vững chắc cho những năm tiếp theo. Trong đó, 60 tỷ euro sẽ được ưu tiên để phát triển ngành công nghiệp quốc phòng, đảm bảo Ukraina có đủ hỏa lực để bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC