Đòn giáng từ Starlink và tác động đến cục diện chiến trường Nga - Ukraine

OV-2026 |

Điểm tin thế giới 17 Tháng Hai 2026

Đầu tháng này, tập đoàn SpaceX đã chính thức chặn quyền truy cập vào hệ thống internet vệ tinh Starlink đối với các lực lượng vũ trang của Moscow. Quyết định này ngay lập tức tạo ra những tác động cụ thể và rõ rệt trên khắp các mặt trận. Nhiều chuyên gia quân sự đang đặt câu hỏi về lý do thực sự đằng sau lệnh phong tỏa này và tầm quan trọng của nó đối với cục diện chiến sự hiện nay.

1 Don Giang Tu Starlink Va Tac Dong Den Cuc Dien Chien Truong Nga Ukraine

Quân đội Ukraine đã sử dụng hệ thống Starlink từ những ngày đầu của cuộc xung đột để duy trì liên lạc và điều phối tác chiến.

Vai trò của Starlink trong cuộc xung đột tại Ukraine

Trong bối cảnh chiến tranh hiện đại, Starlink đã trở thành một công cụ thiết yếu cho công tác liên lạc, trinh sát và điều khiển các đơn vị quân sự. Hệ thống này cho phép vận hành các loại vũ khí công nghệ cao và quản lý chuỗi cung ứng một cách hiệu quả. Về bản chất, đây là mạng lưới vệ tinh cung cấp internet tốc độ cao do SpaceX, công ty của tỷ phú Elon Musk, vận hành.

Để sử dụng dịch vụ, người dùng cần một bộ thiết bị đầu cuối bao gồm thiết bị thu phát tích hợp bộ định tuyến và một ăng-ten vệ tinh đặc biệt. Thiết bị này giúp quân đội duy trì kết nối internet ổn định mà không phụ thuộc vào hạ tầng viễn thông truyền thống vốn dễ bị phá hủy. Tại tiền tuyến, việc sử dụng internet di động thông thường rất nguy hiểm vì tín hiệu yếu và dễ dàng bị đối phương định vị tọa độ.

Con đường sở hữu công nghệ của hai phía

Ukraine đã triển khai hệ thống Starlink ngay từ năm 2022 để phục vụ mục đích phòng thủ trước các đợt tấn công của Nga. Ban đầu, SpaceX đã cung cấp khoảng 1.000 ăng-ten cho Kiev như một hình thức hỗ trợ nhân đạo và quân sự. Đến thời điểm hiện tại, ước tính quân đội Ukraine đang sở hữu và vận hành hơn 40.000 thiết bị đầu cuối trên khắp các mặt trận.

Ngược lại, việc sử dụng Starlink tại Nga là hoàn toàn không hợp pháp và không được chính quyền Moscow cấp phép chính thức. Elon Musk cũng khẳng định không bán bất kỳ công nghệ nào cho phía Nga. Tuy nhiên, từ năm 2023, các thiết bị Starlink bắt đầu xuất hiện trong hàng ngũ binh lính Nga, giúp họ giải quyết các vấn đề nghiêm trọng về liên lạc. Những thiết bị này phần lớn được nhập lậu vào Nga thông qua các quốc gia ở Vùng Vịnh hoặc Trung Á.

Lý do SpaceX quyết định ngắt kết nối đối với phía Nga

Trước khi bị ngắt kết nối, quân đội Nga đã tận dụng Starlink để thực hiện nhiều đợt tấn công bằng máy bay không người lái (drone) cực kỳ hiệu quả. Các mục tiêu bị nhắm tới bao gồm cả các đơn vị chiến đấu tại tiền tuyến lẫn các tuyến đường hậu cần quan trọng. Nhờ Starlink, Nga đã đạt được những bước tiến nhất định trên bộ nhờ khả năng phối hợp tác chiến mà không quân của họ chưa thể đáp ứng đầy đủ.

Hệ thống này cũng hỗ trợ Nga thực hiện các cuộc tấn công sâu vào bên trong lãnh thổ Ukraine với độ chính xác cao. Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) cho biết lực lượng Moscow ngày càng sử dụng mạng lưới vệ tinh này để mở rộng phạm vi hoạt động của drone tấn công BM-35. Những đòn đánh tầm trung vào nội địa Ukraine đã gây ra thiệt hại đáng kể về hạ tầng và hậu cần.

Trước tình hình đó, Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski cùng nhiều quan chức Ukraine đã lên tiếng kêu gọi Elon Musk ngăn chặn hành động này. Ông Sikorski nhấn mạnh trên nền tảng X rằng việc để Nga sử dụng Starlink tấn công các thành phố Ukraine sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu của SpaceX. Những áp lực từ dư luận quốc tế và chính phủ Ukraine cuối cùng đã buộc SpaceX phải đưa ra biện pháp kỹ thuật cứng rắn.

Cơ chế kỹ thuật để ngăn chặn việc sử dụng trái phép

Hiện tại, có hai phương pháp chính đang được áp dụng để loại bỏ quân đội Nga khỏi hệ thống Starlink tại khu vực xung đột:

Giới hạn tốc độ di chuyển: Nếu một thiết bị đầu cuối di chuyển nhanh hơn 90 km/h trong vòng hai phút, hệ thống sẽ tự động khởi động lại. Biện pháp này nhằm ngăn chặn việc gắn Starlink lên các loại máy bay không người lái tốc độ cao để điều khiển từ xa.
Đăng ký chính danh: Tất cả các thiết bị hoạt động trên lãnh thổ Ukraine phải được đăng ký chính thức trên một nền tảng điện tử của quân đội. Điều này giúp hệ thống nhận diện và duy trì kết nối cho những thiết bị hợp pháp, đồng thời loại bỏ các thiết bị trôi nổi.

Tuy nhiên, biện pháp này cũng gây ra một số khó khăn tạm thời cho phía Ukraine. Nguyên nhân là do nhiều đơn vị của họ không mua thiết bị qua kênh chính thức mà nhận từ các tổ chức tình nguyện. Hiện tại, các đơn vị này đang phải khẩn trương hoàn tất thủ tục đăng ký để có thể tiếp tục sử dụng dịch vụ cho các hoạt động tác chiến.

Tác động thực tế và những phương án thay thế của Moscow

Theo báo cáo từ ISW, Ukraine đã tái chiếm được khoảng 200 km vuông lãnh thổ chỉ trong vòng vài ngày sau khi lệnh phong tỏa có hiệu lực. Đây là tốc độ giải phóng lãnh thổ nhanh nhất ghi nhận được kể từ tháng 6 năm 2023. Các chuyên gia tin rằng thành công này có liên quan mật thiết đến việc hệ thống liên lạc của Nga bị tê liệt đột ngột.

Phóng viên chiến trường Alexander Sladkov của truyền hình nhà nước Nga cũng thừa nhận tình trạng hỗn loạn này. Ông cho biết khả năng liên lạc giữa các đơn vị Nga đã bị kéo lùi về mức sơ khai của năm 2022, thời điểm cuộc chiến mới bắt đầu. Sự đứt gãy thông tin khiến việc phối hợp giữa các binh chủng trở nên cực kỳ khó khăn dưới hỏa lực của đối phương.

Dù vậy, Nga vẫn đang nỗ lực tìm kiếm những giải pháp thay thế để không quá phụ thuộc vào công nghệ phương Tây:

Sử dụng cáp quang cho drone: Nga đang thử nghiệm các loại drone điều khiển qua sợi cáp quang dài tới 50 km để tránh bị gây nhiễu sóng vô tuyến.
Nền tảng Barrage-1: Moscow đang thử nghiệm hệ thống liên lạc tầng chiến lược mới để thay thế Starlink.
Công nghệ nội địa: Các blogger quân sự Nga vẫn hoài nghi về tính hiệu quả thực tế của các hệ thống mới này khi so sánh với tính linh hoạt của Starlink.

Vũ Bình Minh - Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC

Thông tin tổng hợp dựa trên dữ liệu từ hãng thông tấn dpa và ISW.