Lạm phát tại Mỹ đã tăng tốc bất ngờ trong tháng 9, chạm mức 3,7% so với cùng kỳ năm trước.
Con số này cao hơn mức 3,4% của tháng 8 và vượt dự báo 3,6% mà các nhà kinh tế đưa ra trước đó.
Bộ Lao động Mỹ công bố dữ liệu giá tiêu dùng tại Washington vào giữa tuần. Nguyên nhân trực tiếp nằm ở giá nhiên liệu, vốn tăng mạnh do cuộc chiến Iran làm xáo trộn nguồn cung dầu mỏ và các tuyến vận tải năng lượng.
Đây là tin xấu cho Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa. Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra ngày 3 tháng 11, trong bối cảnh đảng cầm quyền lo ngại mất thế đa số tại Quốc hội.
Giá xăng đẩy chi phí sinh hoạt lên
Giá xăng tăng 9,1% chỉ trong một tháng. Riêng khoản mục này đã chiếm hơn một nửa mức tăng giá tiêu dùng của tháng 9.
So với cùng kỳ năm trước, giá xăng đã tăng 34,2%. Tại các trạm xăng, người tiêu dùng Mỹ đang cảm nhận rõ nhất sức ép từ cú sốc năng lượng.
“Tình hình địa chính trị căng thẳng trên toàn cầu tiếp tục gây gánh nặng cho các hộ gia đình tại Mỹ”, nhà phân tích Tobias Basse của NordLB nhận định.
Theo ông Basse, nhiều hộ gia đình có thể phải cắt giảm những khoản chi tiêu khác để bù đắp cho chi phí đi lại. Tâm lý tiêu dùng, theo ông, “gần như đã suy yếu đến mức thảm họa”.
Nhà kinh tế Dirk Chlench của Ngân hàng bang Baden-Württemberg (LBBW) cho rằng lạm phát Mỹ, vốn được thúc đẩy bởi cú sốc giá dầu, có thể vượt ngưỡng 4% trong những tháng tới.
Lời hứa kiểm soát giá cả bị thử thách
Ông Trump từng hứa với cử tri rằng ông sẽ không kéo Mỹ vào chiến tranh và sẽ giúp giá cả tiêu dùng hạ nhiệt. Thực tế hiện nay đang đi ngược lại cả hai cam kết đó.
Tháng 1 năm 2025, ông trở lại Nhà Trắng với ưu tiên kiểm soát lạm phát. Nhưng giá nhiên liệu vẫn leo thang, trong khi các nỗ lực can thiệp của Nhà Trắng chưa tạo ra kết quả rõ rệt.
Ông Trump cũng nhiều lần yêu cầu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất. Tuy nhiên, ngân hàng trung ương độc lập này đã không đi theo hướng đó.
Ngược lại, trong tháng 9, Fed đã thực hiện lần tăng lãi suất đầu tiên sau khoảng ba năm nhằm đối phó với đà tăng giá kéo dài. Lãi suất cơ bản hiện nằm ở khoảng 3,75% đến 4,00%.
Fed cân nhắc tăng lãi suất thêm
Các quan chức Fed đang gửi ra những tín hiệu không hoàn toàn thống nhất về bước đi tiếp theo. Giám đốc Fed Michelle Bowman cho biết ngân hàng trung ương có thể chờ thêm để quan sát thị trường tài chính và diễn biến kinh tế.
Trong khi đó, Chủ tịch chi nhánh Fed tại Boston, Susan Collins, cho rằng Fed cần tiếp tục tăng lãi suất trước khi kết thúc năm nay để kiềm chế lạm phát cao.
Fed cũng đặc biệt theo dõi lạm phát cơ bản, tức chỉ số không tính giá thực phẩm và năng lượng vốn biến động mạnh. Chỉ số này tăng lên 2,6% trong tháng 9, so với 2,4% của tháng 8.
“Ngay cả khi tỷ lệ lạm phát cơ bản tăng mạnh hơn đôi chút, cho đến nay vẫn chưa thể nói đến những tác động vòng hai rõ rệt”, nhà kinh tế trưởng Thomas Gitzel của VP Bank tại Liechtenstein nhận định.
Ông Gitzel nhắc đến rủi ro mà các ngân hàng trung ương luôn cảnh giác: giá cả và tiền lương liên tục đẩy nhau tăng lên, khiến lạm phát trở nên dai dẳng và khó kiểm soát hơn.
Áp lực chính trị trước bầu cử
Theo biên bản cuộc họp, một số quan chức hoạch định chính sách tiền tệ cho rằng mức lãi suất hiện tại chưa đủ thắt chặt nền kinh tế, hoặc chỉ tạo tác động rất hạn chế. Nói cách khác, chính sách tiền tệ hiện nay chưa làm chậm đáng kể hoạt động kinh tế.
Phần lớn quan chức Fed đánh giá rằng một lần tăng lãi suất nữa trước khi năm kết thúc có thể là biện pháp phù hợp. Dự báo lãi suất do ngân hàng trung ương công bố cũng phản ánh kỳ vọng này.
Tuy nhiên, người đứng đầu Fed, ông Kevin Warsh, không tham gia vào dự báo chung. Ông muốn các nhà đầu tư dựa trên dữ liệu kinh tế nền tảng để tự đánh giá, thay vì nhận những tín hiệu có thể bị lọc hoặc bóp méo.
Với người dân Mỹ, con số thống kê không chỉ là vấn đề kỹ thuật của Fed. Đó là chi phí đổ xăng, hóa đơn sưởi ấm và ngân sách chi tiêu hàng ngày.
Trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, lạm phát đang trở thành một trong những vấn đề chính trị nhạy cảm nhất tại Mỹ.
Câu hỏi lúc này không chỉ là giá nhiên liệu sẽ giảm khi nào. Câu hỏi còn là chính quyền Trump và Fed có thể làm gì để ngăn cú sốc năng lượng lan thành áp lực giá lâu dài trên toàn bộ nền kinh tế.
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Reuters và n-tv
