Bộ Thương mại Mỹ ngày 16/11/2026 ban hành quy định khẩn cấp nhằm chặn Trung Quốc tiếp cận gián tiếp chip trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến của Nvidia và các nhà sản xuất Mỹ khác.

Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Quy định nhắm vào mô hình doanh nghiệp Trung Quốc thuê máy chủ và sức mạnh tính toán tại các trung tâm dữ liệu đặt ở nước thứ ba.
Quy định do Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ ban hành. Theo đó, việc xuất khẩu, tái xuất hoặc chuyển giao chip AI và máy chủ tiên tiến đến Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Brazil sẽ phải xin giấy phép của chính phủ Mỹ.
Bộ Thương mại Mỹ xác định năm quốc gia này có “rủi ro chuyển hướng cao hơn bình thường”, nghĩa là chip có thể bị chuyển đến Trung Quốc hoặc các địa điểm bị hạn chế khác.
Việc xin giấy phép sẽ được xem xét theo từng trường hợp.
Chặn đường thuê máy chủ
Mỹ đã cấm các doanh nghiệp Trung Quốc mua trực tiếp những chip AI tiên tiến nhất của Nvidia. Tuy nhiên, nhiều công ty Trung Quốc vẫn có thể thuê quyền sử dụng sức mạnh tính toán từ các trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á và Brazil.
Các trung tâm này mua chip một cách hợp pháp, sau đó cung cấp dịch vụ tính toán qua internet. Doanh nghiệp Trung Quốc có thể kết nối từ xa để huấn luyện hoặc vận hành mô hình AI, dù phần cứng không bao giờ vào lãnh thổ Trung Quốc.
Quy định mới yêu cầu các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài xin giấy phép trong vòng 90 ngày nếu cung cấp “khối lượng tính toán đáng kể” cho doanh nghiệp có trụ sở tại Trung Quốc. Nếu không xin giấy phép, họ có thể đối mặt các hạn chế xuất khẩu trong tương lai.
Quy định cũng buộc các trung tâm dữ liệu xác minh khách hàng và thực hiện thẩm định kỹ lưỡng về mối liên hệ của họ với Trung Quốc, Nga, Iran, Cuba hoặc các quốc gia khác bị Mỹ áp hạn chế công nghệ.
Những ngoại lệ được giữ lại
Quy định không áp dụng cho các công ty có trụ sở tại Mỹ hoặc công ty mẹ đặt tại Mỹ hoạt động tại năm quốc gia nêu trên. Nhóm này vẫn có thể nhập khẩu chip, với điều kiện đáp ứng các yêu cầu báo cáo.
Washington cũng miễn trừ các hệ thống chỉ dùng cho chức năng gợi ý thương mại của sàn thương mại điện tử hoặc nền tảng mạng xã hội. Bộ Thương mại Mỹ cho rằng các hệ thống này không tạo ra rủi ro an ninh quốc gia tương tự.
Trái lại, quy định không loại trừ các hệ thống tạo sinh văn bản, hình ảnh, video hoặc mã nguồn. Đây là các ứng dụng có khả năng hỗ trợ huấn luyện và phát triển AI tiên tiến.
Áp lực lên Nvidia
Quy định có thể ảnh hưởng đến Nvidia, hãng chip AI lớn của Mỹ. Thị trường phản ứng ngay sau khi thông tin được công bố: cổ phiếu Nvidia giảm hơn 4%.
Alibaba, doanh nghiệp Trung Quốc từng được cho là thuê dịch vụ tính toán từ các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài, cũng giảm gần 4% trong phiên giao dịch liên quan.
Trước đó, Mỹ đã điều tra các nghi vấn về việc nhập lậu máy chủ Nvidia trị giá hàng tỷ USD qua Thái Lan để đưa về Trung Quốc. Vụ việc liên quan đến công ty Megaspeed tại Singapore và cựu lãnh đạo Alice Huang cũng làm dấy lên lo ngại về việc chip Mỹ bị chuyển hướng.
Quy định mới được ban hành trong bối cảnh Mỹ muốn duy trì lợi thế công nghệ trước Trung Quốc trong lĩnh vực AI. Chính quyền Tổng thống Donald Trump coi chip tiên tiến là công nghệ nhạy cảm, có thể phục vụ cả nghiên cứu dân sự lẫn mục tiêu an ninh.
Áp lực với Đông Nam Á
Quy định đặt các quốc gia Đông Nam Á trước lựa chọn khó khăn. Singapore, Malaysia, Thái Lan và Indonesia đang thu hút đầu tư mạnh vào trung tâm dữ liệu, nhờ nhu cầu điện toán đám mây và AI tăng nhanh.
Nếu các nhà khai thác muốn tiếp tục nhập chip AI của Mỹ, họ sẽ phải tuân thủ quy trình xin giấy phép, kiểm tra khách hàng và báo cáo giao dịch. Điều này làm tăng chi phí vận hành và kéo dài thời gian triển khai dự án.
Với Brazil, quy định cho thấy Washington không chỉ nhắm vào khu vực Đông Nam Á. Mỹ muốn bảo đảm các trung tâm dữ liệu ở bất kỳ nơi nào không trở thành kênh trung gian để Trung Quốc tiếp cận công nghệ bị hạn chế.
Quy định có hiệu lực sau khi được đăng trên Công báo Liên bang Mỹ. Trong 90 ngày, các trung tâm dữ liệu đang cung cấp dịch vụ tính toán đáng kể cho doanh nghiệp Trung Quốc phải xin giấy phép hoặc chấp nhận rủi ro bị hạn chế xuất khẩu trong tương lai.
Thanh Mai - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC


