Tổng thống Ukraine Selenskyj tuyên bố Ukraine sẽ tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga. Ông nói rằng lệnh tạm ngừng các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng Nga đã được gỡ bỏ và “mọi chuyện kết thúc ở đây”.
Phát biểu được đưa ra trong cuộc phỏng vấn với Financial Times công bố hôm thứ Năm, sau khi Tổng thống Mỹ Trump thông báo Nga và Ukraine đã đồng ý ngừng tấn công lẫn nhau vào các cơ sở năng lượng. Tuy nhiên, theo phía Ukraine, Nga vẫn tiếp tục đánh vào các nhà máy điện và hệ thống điện của Ukraine.
Tổng thống Ukraine Zelensky - EPA/BETTY LAURA ZAPATA
Ukraine chấm dứt sự kiềm chế
Selenskyj cho biết Ukraine đã tạm dừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga trong hai ngày đầu tuần. Quyết định này được đưa ra sau khi Trump công bố một lệnh ngừng bắn hạn chế đối với các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng.
“Lệnh cấm tấn công nhà máy lọc dầu đã được gỡ bỏ. Chúng tôi xong việc rồi”, tổng thống Ukraine nói. Câu nói ngắn gọn cho thấy Kyiv không còn sẵn lòng tiếp tục kiềm chế khi Moscow vẫn tấn công hạ tầng điện của Ukraine.
Ít nhất 600.000 người ở Ukraine đã mất điện sau các đợt tấn công của Nga vào các nhà máy điện. Với dân thường, cuộc chiến không chỉ diễn ra ở tiền tuyến mà còn hiện diện trong những đêm mất điện, mất sưởi và gián đoạn sinh hoạt cơ bản.
Thỏa thuận dầu diesel gây tranh cãi
Trọng tâm của căng thẳng là thỏa thuận dầu diesel giữa Mỹ và Nga. Trump cho biết ông đã đạt được thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc cung cấp một lượng lớn dầu diesel, trong khi Mỹ nới lỏng các lệnh trừng phạt để Moscow đưa dầu ra thị trường Mỹ và toàn cầu.
Theo các nguồn tin, Washington hy vọng thỏa thuận này có thể thúc đẩy giới lãnh đạo Nga bước vào đàm phán hòa bình. Nhưng với Kyiv, thỏa thuận đó lại tạo cảm giác Washington đang ưu tiên lợi ích năng lượng và quan hệ với Moscow hơn là an toàn của Ukraine.
Selenskyj nói rằng ông cảm thấy bị phản bội. “Thật đau đớn khi Tổng thống Trump chọn đứng về một phía, chứ không phải về phía chúng tôi”, ông nói trong cuộc phỏng vấn với nhà báo Piers Morgan.
Cảnh báo về Starlink và tin tình báo
Căng thẳng càng sâu hơn khi dịch vụ vệ tinh Starlink, do công ty SpaceX của Elon Musk vận hành, bị hạn chế tại Ukraine. Hệ thống này rất quan trọng cho liên lạc quân sự của Ukraine ở tiền tuyến.
Selenskyj cảnh báo: “Nếu các cuộc tấn công tiếp diễn và Starlink không hoạt động, chắc chắn sẽ có người chết”.
Ông khẳng định việc hạn chế kết nối không phải là sự cố kỹ thuật, mà là một quyết định có chủ đích.
Ngay sau lời kêu gọi của Selenskyj, Bộ Quốc phòng Ukraine thông báo chất lượng kết nối Starlink đã cải thiện. Các thiết bị thu tín hiệu di chuyển với tốc độ tới 160 km mỗi giờ có thể duy trì kết nối trở lại. Tuy nhiên, SpaceX vẫn duy trì giới hạn tốc độ 161 km mỗi giờ, và chính phủ Ukraine cho biết đang tiếp tục trao đổi với công ty để bảo đảm hoạt động ổn định.
Tổng thống Ukraine cũng phản đối việc Mỹ được cho là đe dọa cắt giảm dữ liệu tình báo nếu Ukraine không ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga. Ông gọi sự thiếu hụt thông tin tình báo là “nguy hiểm”, nhất là khi Nga đang gia tăng các đợt tấn công vào hạ tầng dân sự và năng lượng của Ukraine.
Phản đối trong Quốc hội Mỹ
Thỏa thuận dầu diesel của Trump không chỉ vấp phải sự phản đối từ Kyiv. Tại Thượng viện Mỹ, ít nhất 12 thượng nghị sĩ cáo buộc Tổng thống “phản bội” nhân dân Ukraine vì quyết định nới lỏng trừng phạt Nga để đổi lấy nguồn cung dầu diesel.
Trump trước đó cũng công khai chỉ trích các cuộc tấn công của Ukraine vào hạ tầng dầu mỏ Nga. Ông cho rằng những đợt tấn công này góp phần đẩy giá nhiên liệu tăng và gây áp lực lên kinh tế Mỹ trước cuộc bầu cử giữa kỳ.
Trong khi đó, Elon Musk nói rằng hệ thống Starshield, phiên bản quân sự của Starlink, thuộc sở hữu và kiểm soát của chính phủ Mỹ. Theo ông, mọi giới hạn về tốc độ hoặc mức sử dụng đều do quân đội Mỹ và Tổng thống quyết định, còn Starlink là dịch vụ thương mại dành cho mục đích dân sự hoặc phòng thủ.
Đường tới hòa bình ngày càng mong manh
Việc Ukraine quyết định tấn công lại các nhà máy lọc dầu Nga cho thấy khoảng cách giữa Kyiv và Washington đang rộng hơn. Với Ukraine, việc ngừng tấn công chỉ có ý nghĩa nếu Nga thực hiện đúng cam kết và an ninh của Ukraine được bảo đảm.
Selenskyj nhấn mạnh rằng một lệnh ngừng bắn về năng lượng chỉ có thể được cân nhắc nếu Ukraine nhận được thêm các tên lửa đánh chặn Patriot từ Mỹ. Điều đó phản ánh yêu cầu cốt lõi của Kyiv: không thể yêu cầu một bên ngừng phản công khi hạ tầng sống còn của họ vẫn bị nhắm mục tiêu.
Sự kiện này đặt ra một câu hỏi khó: một thỏa thuận năng lượng giữa Washington và Moscow liệu có thể mở đường cho hòa bình, hay chỉ làm gia tăng nghi ngờ giữa các bên trong lúc chiến sự vẫn chưa hạ nhiệt. Với Ukraine, câu trả lời hiện nay đã rõ: sự kiềm chế đã chấm dứt.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Financial Times
