Pháp vừa giới thiệu một mẫu UAV tấn công tầm xa mới có khả năng hoạt động hoàn toàn tự động, với tầm bay được công bố lên tới 2.000 km.
Hệ thống này mang tên “Hệ thống tấn công tầm xa tự động IRIFI”, do công ty khởi nghiệp quốc phòng Harmattan AI phát triển.
Điểm gây chú ý nằm ở cách vận hành. IRIFI không cần tín hiệu vệ tinh, GPS, radio, cáp quang hay bất kỳ kênh điều khiển liên tục nào trong quá trình bay.
Trước khi phóng, người vận hành nạp dữ liệu địa hình, tọa độ và hình ảnh mục tiêu. Sau đó, UAV tự tìm đường, tự tiếp cận và tự thực hiện nhiệm vụ.
UAV tấn công tầm xa không phụ thuộc tín hiệu dẫn đường
Theo giới thiệu ban đầu, IRIFI được thiết kế để giải quyết một điểm yếu lớn của nhiều loại UAV hiện nay: sự lệ thuộc vào tín hiệu bên ngoài. Trên chiến trường hiện đại, GPS có thể bị gây nhiễu. Liên lạc radio có thể bị chặn. Đường truyền điều khiển có thể bị phát hiện hoặc cắt đứt.
Với IRIFI, Harmattan AI chọn hướng khác. UAV được lập trình trước bằng dữ liệu nhiệm vụ, thay vì chờ người điều khiển dẫn đường trong suốt hành trình. Cách làm này giúp nó giảm nguy cơ bị vô hiệu hóa bởi các biện pháp tác chiến điện tử của đối phương.
Đây là yếu tố khiến mẫu UAV tấn công tầm xa này được quan tâm. Khi không phát tín hiệu điều khiển thường xuyên và không cần bám vào GPS, nó khó bị phát hiện hơn qua các phương tiện trinh sát điện tử. Nó cũng ít chịu ảnh hưởng hơn trước các hệ thống gây nhiễu vốn đang được sử dụng dày đặc tại các chiến trường lớn.
Bay thấp để tránh radar đối phương
IRIFI còn được mô tả có khả năng bay thấp, bám địa hình và tránh địa hình. Độ cao bay so với mặt đất chỉ tính bằng mét. Mục tiêu là hạn chế tối đa khả năng bị radar phát hiện trong hành trình tiếp cận.
Bay thấp không phải kỹ thuật mới trong quân sự. Tên lửa hành trình và một số máy bay tấn công từng dùng cách này để luồn qua vùng phòng không.
Điểm khác nằm ở việc kỹ thuật đó nay được đưa vào một UAV tự động, có tầm hoạt động rất xa và không cần người điều khiển trực tiếp.
Nếu vận hành đúng như mô tả, IRIFI có thể bay theo địa hình phức tạp, tận dụng đồi núi, rừng, khu dân cư hoặc các vật cản tự nhiên để giảm khả năng lộ diện. Đây là lợi thế lớn khi tấn công mục tiêu nằm sâu trong hậu phương đối phương.
Mục tiêu là kho tàng, sân bay và trung tâm hậu cần
Loại vũ khí này được thiết kế cho các nhiệm vụ đánh sâu. Danh sách mục tiêu phù hợp gồm kho tàng, nhà máy, sân bay, trạm chỉ huy và trung tâm hậu cần. Đây đều là những vị trí có giá trị quân sự cao nhưng thường nằm xa tuyến giao tranh trực tiếp.
Một cuộc tấn công thành công vào các mục tiêu như vậy có thể gây tác động vượt xa thiệt hại vật chất ban đầu. Kho đạn bị phá hủy có thể làm chậm nhịp tác chiến. Sân bay bị đánh trúng có thể ảnh hưởng đến hoạt động không quân. Trung tâm hậu cần bị gián đoạn có thể khiến lực lượng phía trước thiếu nhiên liệu, đạn dược hoặc trang bị thay thế.
Với tầm bắn 2.000 km, UAV tấn công tầm xa IRIFI được đặt vào nhóm vũ khí có khả năng tạo sức ép lớn lên chiều sâu chiến dịch. Nó không chỉ phục vụ các đòn đánh chiến thuật gần tiền tuyến, mà còn hướng tới những mục tiêu nằm rất xa phía sau.
Khả năng kháng tác chiến điện tử là điểm then chốt
Chiến sự gần đây cho thấy tác chiến điện tử đã trở thành một lớp phòng thủ dày đặc. Nhiều UAV bị rơi không phải vì bị bắn hạ trực tiếp, mà vì mất tín hiệu, mất định vị hoặc bị buộc phải hạ cánh. Trong môi trường đó, một hệ thống không phụ thuộc vào tín hiệu dẫn đường bên ngoài có giá trị rất lớn.
IRIFI được mô tả là có khả năng kháng mọi công nghệ tác chiến điện tử nhờ cách vận hành tự động. Nhận định này còn cần được kiểm chứng qua thực tế chiến trường. Dù vậy, hướng phát triển này phản ánh rõ xu thế mới: UAV ngày càng thông minh hơn, tự chủ hơn và ít cần con người can thiệp hơn sau khi rời bệ phóng.
Điều đó cũng đặt ra yêu cầu mới cho phòng không. Đối phó với một mục tiêu bay thấp, nhỏ, không phát tín hiệu rõ ràng và không phụ thuộc GPS sẽ khó hơn nhiều so với việc gây nhiễu một UAV điều khiển từ xa thông thường.
Có thể được thử sức tại Ukraine
IRIFI được dự đoán có thể xuất hiện tại chiến trường Ukraine trong thời gian tới. Đây là nơi UAV đã trở thành một phần không thể thiếu của chiến tranh hiện đại, từ trinh sát, điều chỉnh hỏa lực cho tới tấn công tự sát và đánh sâu.
Nếu được đưa vào Ukraine, mẫu UAV tấn công tầm xa của Pháp sẽ có môi trường thử nghiệm rất khắc nghiệt. Tại đó, hệ thống phòng không, radar, gây nhiễu và trinh sát điện tử hoạt động liên tục. Mọi tuyên bố kỹ thuật đều sẽ phải đối mặt với thực tế chiến trường.
Khả năng sống sót, độ chính xác, độ tin cậy của thuật toán bay và hiệu quả trước các mục tiêu thật sẽ là các thước đo quan trọng. Một sản phẩm hoàn thành trong phòng thử nghiệm chỉ thật sự có giá trị quân sự khi vượt qua điều kiện tác chiến phức tạp.
Thông số kỹ thuật vẫn được giữ kín
Harmattan AI chưa công bố chi tiết kỹ thuật của IRIFI. Các thông tin như tải trọng chiến đấu, tốc độ bay, kiểu động cơ, phương thức phóng, cơ chế nhận dạng mục tiêu hay giá thành mỗi đơn vị vẫn chưa được tiết lộ.
Dù vậy, hệ thống được cho là đã hoàn thành và bắt đầu bước vào sản xuất hàng loạt. Đây là chi tiết đáng chú ý, vì nó cho thấy dự án không còn nằm ở mức ý tưởng hoặc nguyên mẫu đơn lẻ. Khi một dòng UAV được đưa vào sản xuất, câu hỏi tiếp theo sẽ là quy mô sản xuất, tốc độ bàn giao và lực lượng nào sẽ tiếp nhận đầu tiên.
Sự xuất hiện của IRIFI cho thấy ngành công nghiệp quốc phòng Pháp đang theo sát tốc độ thay đổi của chiến tranh bằng UAV. Tầm xa, tự động hóa và khả năng kháng gây nhiễu đang trở thành ba tiêu chí then chốt của thế hệ vũ khí mới.
Với IRIFI, Pháp không chỉ giới thiệu một UAV tấn công tầm xa mới. Nước này còn phát đi tín hiệu về hướng đi của chiến tranh tương lai: ít phụ thuộc hơn vào người điều khiển, khó bị gây nhiễu hơn và có khả năng đánh trúng các mục tiêu xa hơn. Hiệu quả thật sự của hệ thống vẫn cần thời gian kiểm chứng, nhất là nếu nó được đưa tới Ukraine. Nhưng ngay từ lúc này, IRIFI đã cho thấy cuộc đua UAV tự động tầm xa đang bước sang giai đoạn quyết liệt hơn.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
