Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Khi thay đổi vị giác xuất hiện cùng dấu hiệu yếu tay, nói khó hoặc méo miệng đột ngột, cần nghĩ đến khả năng đột quỵ và gọi cấp cứu ngay.
Một bữa cơm quen thuộc bỗng nhạt nhẽo, đắng chát hoặc có vị kim loại. Với nhiều người, đó chỉ là dấu hiệu của cảm lạnh, khô miệng hay tác dụng phụ thuốc. Nhưng nếu sự thay đổi này đến đột ngột và đi cùng các biểu hiện thần kinh bất thường, nó có thể là lời cảnh báo về một biến cố mạch máu não.
Đột quỵ có thể ảnh hưởng đến khả năng cảm nhận vị. Tuy nhiên, rối loạn vị giác đơn lẻ không đủ để kết luận một người đang bị đột quỵ. Điều cần làm là nhận diện nhanh các dấu hiệu đi kèm và gọi cấp cứu kịp thời.
Vì sao đột quỵ có thể làm thay đổi vị giác?
Vị giác không chỉ nằm ở lưỡi. Nó là kết quả của một chuỗi phối hợp phức tạp: các tế bào thụ cảm trên lưỡi và khoang miệng nhận tín hiệu, các dây thần kinh dẫn truyền thông tin, rồi não xử lý và tạo nên cảm giác hương vị.
Trên lưỡi và một số vùng trong miệng có các tế bào thụ cảm giúp nhận biết năm vị cơ bản: ngọt, mặn, chua, đắng và umami, hay vị ngọt thịt. Khi thức ăn tiếp xúc với các tế bào này, tín hiệu được truyền về não qua ba dây thần kinh sọ chính.
- Dây thần kinh mặt (dây VII) dẫn truyền phần lớn cảm giác vị ở hai phần ba trước lưỡi.
- Dây thần kinh thiệt hầu (dây IX) đảm nhiệm vùng một phần ba sau lưỡi.
- Dây thần kinh phế vị (dây X) tham gia dẫn truyền cảm giác vị tại một số vùng họng và nắp thanh quản.
Tín hiệu sau đó đi qua thân não, đồi thị rồi đến các vùng vỏ não liên quan đến vị giác, đặc biệt là thùy đảo và vùng nắp trán. Khi một mạch máu trong não bị tắc hoặc vỡ, vùng mô não liên quan có thể bị tổn thương. Nếu tổn thương chạm đến con đường dẫn truyền hoặc xử lý tín hiệu vị giác, người bệnh có thể cảm nhận thức ăn khác thường.
Mức độ thay đổi không giống nhau ở mọi bệnh nhân. Nó phụ thuộc vào vị trí tổn thương, phạm vi ảnh hưởng và khả năng phục hồi của từng người. Không phải ai bị đột quỵ cũng gặp rối loạn vị giác.
 |
Tổn thương tại một số vùng não tham gia xử lý tín hiệu vị giác có thể khiến người bệnh thay đổi khả năng cảm nhận hương vị sau đột quỵ.
Ăn không ngon có phải dấu hiệu đột quỵ?
Sau đột quỵ, một số người thấy món ăn có vị kim loại, đắng hoặc khác hẳn trước đây. Tình trạng này được gọi là loạn vị giác. Người khác có thể giảm khả năng nhận biết vị, thậm chí hiếm gặp hơn là mất vị giác hoàn toàn.
Nhưng cảm giác ngon miệng còn gắn chặt với khứu giác. Khi khả năng ngửi giảm, thức ăn cũng dễ trở nên nhạt nhẽo. Cảm lạnh, viêm mũi, COVID-19, vấn đề răng miệng, khô miệng hay tác dụng phụ của thuốc đều có thể khiến vị giác thay đổi.
Vì vậy, việc ăn không ngon hay cảm nhận vị lạ không thể tự nó chứng minh một người đang bị đột quỵ. Yếu tố quyết định là sự xuất hiện đột ngột của các dấu hiệu thần kinh đi kèm.
Phân biệt với các nguyên nhân thông thường
Rối loạn vị giác có thể đến từ nhiều nguyên nhân. Người bị cảm lạnh hoặc viêm mũi thường thấy thức ăn nhạt hơn vì khứu giác bị ảnh hưởng. Một số trường hợp mắc COVID-19 cũng có thể gặp thay đổi vị hoặc khứu giác, đôi khi khá đột ngột.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
