Học sinh học nghề Ausbildung tại Đức có được đi làm thêm việc phụ không? Quy định đầy đủ 2026

Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC

Thông tin trọng tâm

• Về nguyên tắc, làm thêm được phép — nhưng PHẢI thông báo hoặc xin phép công ty đào tạo trước: Theo §10 Berufsbildungsgesetz (BBiG), học sinh Ausbildung là nhân viên (Arbeitnehmer) chính thức, do đó quyền làm thêm ngoài giờ được bảo vệ bởi luật lao động chung. Tuy nhiên, hợp đồng Ausbildung thường có điều khoản yêu cầu thông báo trước (Anzeigepflicht).
• Công việc phụ TUYỆT ĐỐI KHÔNG được ảnh hưởng đến việc học nghề: Đây là điều kiện tiên quyết. Nếu bạn đi làm thêm vào giờ đang có nghĩa vụ tham gia đào tạo hoặc đến trường nghề (Berufsschule), công ty có quyền chấm dứt hợp đồng Ausbildung.
• Giới hạn giờ làm theo Arbeitszeitgesetz (ArbZG): Tổng giờ làm việc trong tuần từ TẤT CẢ các nguồn (Ausbildung + Nebenjob) không được vượt quá 48 giờ/tuần theo luật Đức. Với người dưới 18 tuổi (Jugendliche), giới hạn còn chặt hơn theo Jugendarbeitsschutzgesetz.
• Cần khai báo bổ sung với Krankenkasse và cơ quan thuế: Thu nhập từ Nebenjob cộng dồn với lương Ausbildung sẽ tác động đến bảo hiểm y tế và khai thuế cuối năm (Einkommensteuererklärung).

1. Khung pháp lý: Học sinh Ausbildung có địa vị pháp lý gì?

Để hiểu rõ quyền làm thêm, trước hết cần nắm rõ địa vị pháp lý của Auszubildender (học sinh học nghề) tại Đức:

Theo §10 Berufsbildungsgesetz (BBiG), hợp đồng Ausbildung là hợp đồng lao động đặc biệt. Học sinh học nghề được coi là nhân viên chính thức (Arbeitnehmer) — không phải sinh viên hay học sinh phổ thông — và do đó được bảo vệ bởi toàn bộ khung luật lao động Đức, bao gồm:

• Luật thời gian làm việc (Arbeitszeitgesetz - ArbZG)
• Luật tiền thưởng nghỉ lễ (Bundesurlaubsgesetz)
• Luật bảo vệ lao động trẻ (nếu dưới 18 tuổi: Jugendarbeitsschutzgesetz)
• Luật bảo vệ khỏi sa thải (Kündigungsschutzgesetz)

2. Ba điều kiện bắt buộc khi muốn làm Nebenjob trong thời gian Ausbildung

2.1. Không xung đột với nghĩa vụ đào tạo (Vorrangprinzip)

Công việc phụ không được ảnh hưởng đến bất kỳ nghĩa vụ nào trong hợp đồng Ausbildung:

• Không làm việc trong giờ thực hành tại công ty đào tạo.
• Không làm việc trong giờ học lý thuyết tại trường nghề (Berufsschule) — kể cả giờ học sáng và chiều.
• Không làm việc buổi tối nếu sáng hôm sau có lịch Berufsschule lúc 7–8 giờ (ảnh hưởng đến chất lượng học tập cũng có thể bị phản đối).

2.2. Thông báo trước cho công ty đào tạo (Anzeigepflicht)

Hầu hết hợp đồng Ausbildung tiêu chuẩn đều có điều khoản:

• Học sinh phải thông báo bằng văn bản (không cần xin phép trực tiếp, chỉ cần thông báo) về việc làm thêm.
• Công ty chỉ có quyền phản đối nếu chứng minh được Nebenjob gây hại cho việc đào tạo.
• Lưu ý: Một số hợp đồng — đặc biệt trong ngành y tế, nhà nước — có điều khoản Genehmigungspflicht (phải được duyệt) thay vì chỉ thông báo. Đọc kỹ hợp đồng Ausbildung của bạn trước khi hành động!

2.3. Giới hạn tổng số giờ làm việc theo ArbZG

Theo Arbeitszeitgesetz (ArbZG):

• Tổng thời gian làm việc từ mọi nguồn tính gộp lại không được vượt 48 giờ/tuần (bình quân trong 6 tháng), và không quá 10 giờ/ngày.
• Cần có ít nhất 11 giờ nghỉ liên tục (Ruhezeit) giữa các ca làm.

Ví dụ thực tế: Nếu tuần này bạn làm Ausbildung 40 giờ, thì Nebenjob tối đa chỉ được 8 giờ thêm trong cùng tuần đó.

3. Các loại Nebenjob phổ biến và mức độ phù hợp

4. Ảnh hưởng đến bảo hiểm y tế và thuế thu nhập

4.1. Bảo hiểm y tế (Krankenversicherung)

Khi làm thêm ngoài Ausbildung, toàn bộ thu nhập từ cả hai nguồn sẽ được tổng hợp lại để xác định mức đóng bảo hiểm y tế:

• Nếu Nebenjob là Minijob (≤ 520€/tháng): Không bị tính vào thu nhập bảo hiểm xã hội. Bạn vẫn đóng bảo hiểm y tế chỉ dựa trên lương Ausbildung.
• Nếu Nebenjob là Hauptbeschäftigung thứ hai (full-time/part-time trên 520€): Thu nhập cộng dồn vào mức đóng bảo hiểm xã hội. Cần khai báo ngay với Krankenkasse.

4.2. Khai thuế cuối năm (Steuererklärung)

• Nếu tổng thu nhập (Ausbildung + Nebenjob) vượt 12.096€/năm (Grundfreibetrag 2026), bạn có nghĩa vụ khai thuế.
• Sử dụng Anlage N cho lương Ausbildung và lương Nebenjob, Anlage G nếu Nebenjob là tự kinh doanh.
• Tin tốt: Hầu hết học sinh Ausbildung đều được hoàn thuế cuối năm vì mức khấu trừ thuế theo biểu lũy tiến được tính theo thu nhập thực tế, thấp hơn mức thuế tạm trích trong năm.

5. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Công ty đào tạo có quyền cấm làm Nebenjob không?

Công ty không thể cấm hoàn toàn, nhưng có thể phản đối nếu chứng minh được công việc phụ gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo (ví dụ: bạn thường xuyên buồn ngủ, vắng mặt). Nếu hợp đồng có điều khoản Genehmigungspflicht thì bạn phải chờ công ty duyệt trước khi bắt đầu Nebenjob.

Nếu Nebenjob trong cùng ngành nghề với Ausbildung thì sao?

Không bị cấm theo pháp luật, nhưng đây là tình huống nhạy cảm. Cần đặc biệt cẩn thận với điều khoản Wettbewerbsverbot (cấm cạnh tranh) trong hợp đồng Ausbildung — nếu Nebenjob tại công ty cùng ngành có thể xung đột với lợi ích công ty đào tạo, công ty có thể yêu cầu chấm dứt.

Làm Nebenjob có ảnh hưởng đến Berufsschule (lịch học lý thuyết) không?

Nếu trường nghề phát hiện bạn làm thêm đến đêm khuya và thường xuyên ngủ gật trong lớp hoặc bỏ học, trường có quyền phản ánh lên công ty đào tạo. Trong trường hợp nặng, công ty có thể đưa ra cảnh báo (Abmahnung) hoặc chấm dứt hợp đồng.

Học sinh Ausbildung đến từ Việt Nam theo visa đào tạo có được làm thêm không?

Có, theo quy định mới từ năm 2023, học sinh Ausbildung với Aufenthaltstitel mục đích đào tạo nghề (§16a AufenthG) được phép làm thêm tối đa 10 giờ/tuần ngoài thời gian Ausbildung mà không cần xin phép thêm từ cơ quan Ausländerbehörde. Giới hạn 10 giờ/tuần này thấp hơn mức 48 giờ theo ArbZG, nên đây là giới hạn thực tế cần tuân thủ cho học sinh có visa đào tạo.

(Nội dung được tổng hợp và đối chiếu từ Berufsbildungsgesetz (BBiG), Arbeitszeitgesetz (ArbZG), Aufenthaltsgesetz §16a (AufenthG) và hướng dẫn của Bundesagentur für Arbeit).

Hương Giang - © Báo điện tử TIN TỨC VIỆT ĐỨC

Báo TINTUCVIETDUC - Trang tiếng Việt nhiều người xem nhất tại Đức

- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -

TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC