Cuộc gặp thượng đỉnh ba bên giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Thâm Quyến ngày 19/11/2026 kết thúc sau 90 phút mà không tạo ra kết quả ngoại giao đáng kể. Thay vì những thỏa thuận cụ thể, ba nhà lãnh đạo chủ yếu dành lời ca ngợi cho nhau. Cuộc gặp cũng bộc lộ những khác biệt sâu sắc trong cách các cường quốc nhìn nhận luật pháp quốc tế và trật tự thế giới.

Ảnh từ ZDF
Cuộc hội đàm diễn ra trong một biệt thự tại thành phố Thâm Quyến, Trung Quốc. Những phát biểu công khai tập trung vào ý nghĩa của đối thoại giữa các nguyên thủ. Tuy nhiên, những tuyên bố chung sau cuộc gặp không đi kèm các cam kết thực chất. Ba bên cũng không đưa ra lộ trình cụ thể để giải quyết những vấn đề quốc tế đang gây tranh cãi.
Những bất đồng về chủ quyền và luật pháp quốc tế
Trong cuộc gặp, ông Tập Cận Bình nhấn mạnh Mỹ không được can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc. Quan điểm này liên quan trực tiếp đến vấn đề Đài Loan. Bắc Kinh coi hòn đảo là một phần lãnh thổ Trung Quốc, trong khi Đài Loan duy trì hệ thống chính trị dân chủ và chính quyền riêng.
Tuyên bố của ông Tập cho thấy vấn đề Đài Loan vẫn là một trong những giới hạn quan trọng trong quan hệ Mỹ - Trung. Bắc Kinh nhiều lần phản đối sự hỗ trợ quân sự và ngoại giao của Washington dành cho hòn đảo. Mỹ duy trì chính sách riêng đối với Đài Loan, đồng thời phản đối những thay đổi hiện trạng bằng vũ lực.
Vấn đề luật pháp quốc tế cũng xuất hiện trong các cuộc trao đổi. Nga tiếp tục bảo vệ những tuyên bố chủ quyền đối với các vùng lãnh thổ Ukraine mà nước này đã sáp nhập. Moscow từng tuyên bố sáp nhập Crimea năm 2014 và bốn tỉnh Donetsk, Luhansk, Kherson, Zaporizhzhia năm 2022.
Những hành động này bị Ukraine và phần lớn cộng đồng quốc tế phản đối. Đại hội đồng Liên Hợp Quốc nhiều lần thông qua nghị quyết khẳng định chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Ukraine. Tuy nhiên, lập trường của Nga tại cuộc gặp Thâm Quyến không cho thấy dấu hiệu thay đổi.
Ông Trump cũng đưa ra những phát biểu chỉ trích Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) tại La Hay. Tổng thống Mỹ gọi cơ quan này là một tổ chức toàn cầu hóa vượt khỏi tầm kiểm soát. Tuyên bố chung giữa Trung Quốc, Nga và Mỹ cũng đề cập đến những chỉ trích nhằm vào tòa án.
ICC từng phát lệnh bắt giữ ông Putin với cáo buộc liên quan đến việc trục xuất trái phép trẻ em Ukraine sang Nga. Cáo buộc này liên quan đến các hành vi bị xem xét trong khuôn khổ tội ác chiến tranh. Nga bác bỏ thẩm quyền của tòa án và không công nhận lệnh bắt giữ.
Chính quyền Mỹ cũng không công nhận ICC và từng áp dụng biện pháp trừng phạt đối với một số thẩm phán, quan chức của cơ quan này. Việc ông Trump công khai phối hợp lập trường với Moscow và Bắc Kinh trong vấn đề ICC cho thấy khoảng cách giữa Washington với hệ thống tư pháp quốc tế tiếp tục gia tăng.
Tham vọng về một trật tự thế giới mới
Cuộc gặp tại Thâm Quyến còn gợi lên hình ảnh hội nghị Yalta năm 1945. Khi đó, lãnh đạo Liên Xô Josef Stalin, Tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt và Thủ tướng Anh Winston Churchill thảo luận về trật tự châu Âu sau Chiến tranh thế giới thứ hai.
Putin nhiều lần thể hiện mong muốn khôi phục vị thế cường quốc của Nga. Một trật tự quốc tế mới, trong đó các nước lớn phân chia phạm vi ảnh hưởng, phù hợp với những mục tiêu chiến lược mà Moscow theo đuổi.
Đặc biệt, Nga muốn giảm ảnh hưởng của NATO tại Đông Âu. Moscow nhiều lần phản đối việc liên minh mở rộng về phía đông và yêu cầu thay đổi cấu trúc an ninh châu Âu. Những yêu cầu này xung đột trực tiếp với quyền tự quyết về chính sách an ninh của các quốc gia trong khu vực.
Tuy nhiên, tuyên bố chung tại Thâm Quyến không đưa ra bất kỳ thỏa thuận nào về việc phân chia phạm vi ảnh hưởng. Những phát biểu về hòa bình và hợp tác vẫn dừng ở mức nguyên tắc.
Tuyên bố chung thiếu cam kết cụ thể
Trung Quốc, Nga và Mỹ tuyên bố muốn cải tổ Liên Hợp Quốc để tổ chức này ứng phó hiệu quả hơn với những thách thức toàn cầu. Ba nước đồng thời nhấn mạnh mục tiêu duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.
Văn kiện cũng đề cập đến mong muốn tăng sản lượng và nguồn cung các sản phẩm dầu mỏ vì lợi ích của tất cả quốc gia. Ba bên đồng thời tuyên bố không muốn xảy ra chiến tranh hạt nhân.
Tuy nhiên, tuyên bố chung không xác định biện pháp thực hiện, thời hạn hay cơ chế giám sát những mục tiêu này. Đặc biệt, Ukraine hoàn toàn không được nhắc đến trong văn kiện ngắn ngủi.
Sự vắng mặt của Ukraine là chi tiết đáng chú ý, bởi cuộc chiến tại nước này vẫn là một trong những vấn đề an ninh lớn nhất của châu Âu. Nga tiếp tục kiểm soát một phần lãnh thổ Ukraine, trong khi Kiev kiên quyết bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.
Ba nhà lãnh đạo, ba cách nhìn về thành công
Đối với Putin, cuộc gặp mang lại cơ hội xuất hiện trên sân khấu quốc tế cùng hai nhà lãnh đạo của những cường quốc hàng đầu. Ông có thể trình bày quan điểm về vai trò của Nga mà không phải đối mặt với những phản bác công khai đáng kể từ hai người đồng cấp.
Ông Tập Cận Bình cũng đạt được lợi ích về hình ảnh ngoại giao. Việc Tổng thống Mỹ và Tổng thống Nga cùng tham dự cuộc gặp tại Trung Quốc giúp Bắc Kinh thể hiện vị thế trung tâm trong các cuộc tiếp xúc giữa những cường quốc.
Đối với ông Trump, kết quả thực tế của cuộc gặp vẫn chưa rõ ràng. Những lời ca ngợi lẫn nhau và tuyên bố chung thiếu cam kết cụ thể khiến hiệu quả ngoại giao của hội nghị trở thành vấn đề gây tranh luận.
Cuộc gặp kết thúc bằng những lời cảm ơn của ông Putin và ông Trump dành cho ông Tập Cận Bình vì đã tổ chức hội nghị. Tuy nhiên, văn kiện chung không đưa ra giải pháp cụ thể cho chiến tranh Ukraine, bất đồng về Đài Loan hay những tranh cãi liên quan đến luật pháp quốc tế.
Minh Hoa - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC


