Quân xâm lược Nga vừa thực hiện một trong những đợt không kích quy mô lớn nhất trong nhiều tháng, dùng tên lửa và máy bay không người lái phản lực trải khắp lãnh thổ Ukraine. Ít nhất 28 người thiệt mạng. Một tòa chung cư cao tầng ở Chernihiv bị đánh sập. Lưới điện cả nước hư hại nặng, đẩy nhiều khu vực vào cảnh mất điện hoàn toàn.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Phía Nga nói mục tiêu là các cơ sở công nghiệp quốc phòng của Ukraine.
Thực tế trên mặt đất lại cho thấy điều ngược lại: dân thường và hạ tầng thiết yếu là những đối tượng lãnh hậu quả nặng nhất. Một tòa nhà dân cư đổ sập không phải là nhà máy, và trạm biến áp cũng không phải cơ sở quân sự.
Đây không phải lần đầu lưới điện Ukraine bị nhắm tới.
Từ mùa đông 2022, các trạm biến áp, nhà máy phát điện và đường dây cao thế liên tục nằm trong tầm ngắm. Mỗi đợt tấn công như vậy kéo theo hàng loạt hệ lụy: mất nước, mất sưởi, bệnh viện phải chạy bằng máy phát dự phòng, còn các khu dân cư thì sống trong cảnh đèn tắt từ sáng tới tối.
Ukraine đáp trả ngay sau đó
Không ngồi yên chịu trận, Ukraine lập tức phản đòn vào các mục tiêu quân sự của Nga. Loạt điểm bị đánh trúng gồm sân bay quân sự Seshcha ở vùng Bryansk, các hệ thống radar, thiết bị tác chiến điện tử, cùng nhiều kho chứa và sở chỉ huy điều khiển máy bay không người lái tại Donetsk, Zaporizhzhia và Lugansk.
Ý đồ của tổng thống Zelensky khá rõ. Ukraine muốn chọc mù “mắt thần” của đối phương và chặt đứt chuỗi cung ứng, qua đó làm tê liệt khả năng phóng máy bay không người lái theo bầy đàn của Nga. Đánh vào radar và trung tâm điều khiển là cách tốn ít nguồn lực nhất để hạ hiệu suất các đòn tấn công tầm xa.
Hiệu quả của cách đánh này không đến ngay trong một đêm. Nhưng nếu radar bị vô hiệu hóa và kho chứa bị phá, mỗi đợt tập kích sau đó của Nga sẽ tốn kém hơn, kém chính xác hơn và khó duy trì nhịp độ như trước.
Liên Hợp Quốc cảnh báo khẩn cấp
Giữa lúc hai bên đang ăn miếng trả miếng, Liên Hợp Quốc nhanh chóng lên tiếng cảnh báo khẩn cấp, yêu cầu dừng ngay việc bắn phá vào khu dân cư. Chỉ trong 24 giờ, hơn 150 dân thường thương vong.
Tổ chức này liên tục nhắc lại các quy định của luật nhân đạo quốc tế về bảo vệ thường dân và hạ tầng dân sự. Nhưng bom đạn không phân biệt nổi mục tiêu quân sự với nhà ở. Nga và Ukraine vẫn cáo buộc lẫn nhau, còn tác động nhân đạo ngày càng lan rộng, vượt xa khỏi tiền tuyến.
Vì sao hai bên chuyển sang đánh hạ tầng
Khi chiến tranh rơi vào thế giằng co, cách đánh thay đổi. Hai bên chuyển từ giành nhau ngoài chiến hào sang phá hạ tầng kinh tế lõi: điện, năng lượng, logistics. Mục tiêu không còn là từng mét đất, mà là bẻ gãy ý chí chiến đấu của đối phương.
Cách đánh này có lợi trước mắt: tốn ít binh lực, gây sức ép lên toàn bộ xã hội thay vì chỉ lên binh lính ngoài mặt trận. Nhưng cái giá dài hạn lại rất đắt.
Một lưới điện bị phá có thể sửa trong vài tuần. Niềm tin của người dân vào khả năng bảo vệ họ thì khó hàn gắn hơn nhiều. Và khi hai bên đều tin rằng mình chỉ cần kiên nhẫn lâu hơn đối thủ, bàn đàm phán sẽ càng xa tầm với.
Người dân vẫn là người chịu thiệt nhất
Mỗi lần lưới điện sập, hệ quả không dừng ở bóng tối. Bệnh viện, trường học, hệ thống cấp nước và sưởi ấm đều phụ thuộc vào dòng điện. Người già, trẻ nhỏ và người bệnh là những nhóm chịu tổn thương nặng nhất trong những ngày đông.
Về phía thị trường, xung đột kéo dài vẫn là yếu tố khiến giá năng lượng lên xuống thất thường. Chi phí vận tải, phân bón và lương thực cũng chịu ảnh hưởng dây chuyền. Những tác động đó không dừng lại ở biên giới Ukraine.
Chiến sự càng kéo dài, khoảng cách giữa mục tiêu quân sự và hạ tầng dân sự càng bị xóa nhòa. Cả Nga và Ukraine đều khẳng định mình chỉ đánh vào mục tiêu hợp pháp, nhưng thống kê thương vong dân sự lại kể một câu chuyện khác.
Điều đáng lo nhất không nằm ở một đêm mất điện hay một tòa nhà đổ sập. Nó nằm ở chỗ cả hai bên đều đặt cược rằng mình có thể làm đối phương kiệt sức trước. Chừng nào niềm tin đó còn, bàn đàm phán vẫn sẽ trống. Và người phải trả giá cho sự kiên nhẫn ấy, như thường lệ, vẫn là những thường dân vô tội.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Liên Hợp Quốc
