Ngành xuất khẩu phần mềm 250 tỷ USD của Ấn Độ đang đứng trước nguy cơ bốc hơi, khi trí tuệ nhân tạo đủ sức thay thế hàng triệu lập trình viên.
Gần 400 triệu thanh niên Gen Z Ấn Độ đang toát mồ hôi. Mỏ vàng 250 tỷ USD từ nghề gia công phần mềm - viết code thuê, bảo trì hệ thống cho khách nước ngoài - đang bị AI chiếm mất từng phần.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Mỏ vàng gia công phần mềm đang cạn dần
AI viết code vừa nhanh vừa rẻ, hất cẳng hàng loạt lập trình viên ở những thủ phủ công nghệ như Bengaluru. Chính phủ Ấn Độ rải thảm mời phương Tây vào xây trung tâm dữ liệu, nhưng các kho máy chủ này chỉ tốn đất, tốn điện, chứ tạo ra chẳng bao nhiêu việc làm.
Suốt hai thập kỷ, ngành IT xuất khẩu từng là niềm tự hào của Ấn Độ. Mỗi năm hàng trăm nghìn kỹ sư tốt nghiệp, lương khởi điểm hấp dẫn, và các tập đoàn toàn cầu đổ xô mở chi nhánh. Nền tảng ấy giờ đang rạn nứt.
Căng thẳng lên đỉnh điểm vào mùa hè
Mùa hè vừa qua, thanh niên Ấn Độ tràn xuống đường biểu tình. Họ cầm bằng cấp xịn nhưng vẫn thất nghiệp, và cơn vỡ mộng biến thành làn sóng phẫn nộ kéo dài nhiều tuần.
Nhà nước đốt hàng tỷ USD trợ cấp để đua làm công xưởng của thế giới, song thị phần xuất khẩu vẫn lẹt đẹt dưới 2%, bị Việt Nam bỏ xa.
Các nhà máy lắp ráp hiện đại mọc lên khắp nơi, nhưng trả lương cực bèo, chỉ khoảng 188 USD/tháng - như công nhân lắp iPhone - ngang ngửa thu nhập của người chạy xe ôm hay giúp việc.
Nguyên nhân nằm ở chỗ doanh nghiệp nội địa ngại rủi ro, tiền mỏng, và gần như không học được công nghệ lõi từ hoạt động gia công - điều mà các nước Đông Á từng làm rất khéo trong quá khứ.
Hết cửa bán sức lao động giá rẻ, Ấn Độ buộc phải đổi chiến thuật
Ba hướng đi đang được tính tới, và cả ba đều đòi hỏi sự quyết liệt hơn nhiều so với cách làm cũ.
Một là khai thác các ông lớn công nghệ
Ấn Độ có 2,4 triệu người đang làm thuê cho các trạm nghiên cứu của Intel, Nvidia, AMD và nhiều tên tuổi khác. Chính phủ cần đổi ưu đãi thuế lấy tiền đầu tư, buộc các tập đoàn này ném vốn vào phòng thí nghiệm và nâng cấp đại học công lập. Từ đó mới có bệ phóng để sinh ra những startup thực thụ.
Hai là trưng thu tài nguyên AI
Đất và điện cấp cho trung tâm dữ liệu không thể cho không. Ấn Độ cần thu lại bằng cách đòi 5% công suất điện toán để phục vụ nghiên cứu quốc gia.
Ba là cứu lấy nghề thủ công
Khoảng 20 triệu người đang làm dệt may và thực phẩm quy mô gia đình cần được bơm vốn để tăng năng suất. Mục tiêu là nhích thu nhập từ 4 USD lên 6-8 USD/ngày, kéo họ thoát khỏi đáy xã hội.
Bài học đắt giá từ một cuộc cách mạng khác
Kỷ nguyên AI đã chính thức xóa sổ lợi thế nhân công giá rẻ. Khi AI tự viết code, người giám sát nó có thể ngồi ở Mỹ hay châu Âu, chẳng cần thuê nhân sự tận Ấn Độ nữa.
Lịch sử tụt hậu 250 năm trước đang lặp lại với nghề lập trình. Thợ dệt tay từng bị máy dệt cơ khí đánh bật khỏi thị trường, và giờ kịch bản ấy tái diễn với những người gõ code.
Mô hình xuất khẩu chất xám giá rẻ đã tới giới hạn. Nhà đầu tư nên dè chừng cổ phiếu của các công ty thuần gia công phần mềm.
Dòng tiền thông minh giờ chỉ chảy về phía nắm giữ hạ tầng phần cứng - chip, trung tâm dữ liệu - và những ai sở hữu lõi công nghệ. Với Ấn Độ, bài toán không còn là bán sức lao động rẻ, mà là giành lấy phần giá trị cao nhất trong chuỗi AI trước khi quá muộn.
Nguyễn Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
