Liên minh châu Âu đang chuẩn bị một phương án giúp Ukraina giảm sự phụ thuộc vào mạng Starlink. Ủy ban châu Âu cho biết đang đàm phán để đưa Ukraina tham gia đầy đủ vào Govsatcom, hệ thống thông tin liên lạc vệ tinh an toàn do các quốc gia thành viên EU chung tay vận hành.
Người phát ngôn Ủy ban châu Âu Thomas Renier thông tin về kế hoạch này tại một cuộc họp báo ở Brussels. Theo ông, châu Âu đã có nguồn lực cần thiết để giúp Ukraina duy trì liên lạc trong chiến tranh với Nga.
Govsatcom sẽ được mở rộng bằng vệ tinh thương mại
Govsatcom không phải một chòm sao vệ tinh hoàn toàn mới. Hệ thống này gom và chia sẻ năng lực từ các vệ tinh chính phủ mà các nước thành viên EU hiện đang sở hữu.
Nhờ cách vận hành đó, châu Âu có thể tận dụng hạ tầng sẵn có để cung cấp liên lạc an toàn. Điều này giúp tránh phải chờ một hệ thống vệ tinh quy mô lớn được phóng và hoàn thiện từ đầu.
Govsatcom đã đi vào hoạt động từ tháng 1 năm 2026. Nhiệm vụ ban đầu của nó là bảo đảm kênh liên lạc an toàn giữa các quốc gia thành viên EU.
Bước mở rộng quan trọng được dự kiến vào đầu năm 2027. Khi đó, EU có thể bổ sung năng lực vệ tinh thương mại vào Govsatcom, qua đó tăng khả năng đáp ứng các nhu cầu quân sự.
Ông Renier cho biết các dịch vụ quân sự có thể được cung cấp thông qua các kênh thương mại. Đây là điểm then chốt nếu Govsatcom muốn trở thành một lựa chọn thực sự cho quân đội Ukraina.
Giải pháp tạm thời trước khi có IRIS
Govsatcom được xem như cầu nối trong giai đoạn chuyển tiếp. Mục tiêu dài hạn của EU là chòm sao vệ tinh IRIS, được kỳ vọng gồm hơn 300 vệ tinh.
Chòm sao này dự kiến hoàn thành vào năm 2029. Khi vận hành đầy đủ, IRIS được kỳ vọng không chỉ cung cấp dịch vụ liên lạc cơ bản mà còn phục vụ các nhu cầu quân sự của châu Âu.
Đại diện Ủy ban châu Âu không đưa ra so sánh trực tiếp giữa Govsatcom và Starshield, hệ thống quân sự gắn với hạ tầng Starlink. Brussels cũng chưa xác nhận liệu giải pháp tạm thời có thể thay thế trọn vẹn năng lực mà quân đội Ukraina đang sử dụng hay không.
Sự thiếu chắc chắn này cho thấy khoảng cách kỹ thuật vẫn còn lớn. Starlink và Starshield hiện đóng vai trò thiết yếu trong liên lạc chiến trường, điều khiển thiết bị không người lái và nhiều hoạt động phòng thủ của Ukraina.
Bối cảnh các hạn chế với Starshield
Kế hoạch của EU được công bố ngay sau khi quân đội Ukraina gặp các hạn chế trong hoạt động của Starshield trong tuần này. Những gián đoạn này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện một số nhiệm vụ quân sự, bao gồm các đòn đánh tầm trung và hoạt động của thiết bị bay không người lái.
Bộ Quốc phòng Ukraina xác nhận đã phát hiện các hạn chế ảnh hưởng đến dịch vụ Starlink mà quân đội nước này sử dụng, trong đó có Starshield. Các hạn chế được cho là áp dụng khi thiết bị di chuyển với tốc độ vượt 160 km mỗi giờ, dù nhiều chi tiết vẫn đang được làm rõ.
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen kêu gọi Hoa Kỳ duy trì quyền truy cập của Ukraina vào Starlink. Theo bà, nếu Washington muốn bảo vệ châu Âu và NATO, Kyiv phải tiếp tục được sử dụng hệ thống liên lạc vệ tinh này.
Thông điệp từ Copenhagen phản ánh một lo ngại rộng hơn ở châu Âu. Việc một dịch vụ vệ tinh nước ngoài có thể bị hạn chế đột ngột tạo ra rủi ro chiến lược cho một quốc gia đang chiến tranh.
Ukraina cần nhiều hơn một lời hứa
Với Ukraina, Govsatcom có thể là một bước tiến quan trọng về chủ quyền công nghệ và an ninh liên lạc. Nó giúp Kyiv có thêm một kênh dự phòng, đồng thời giảm rủi ro khi phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất.
Tuy nhiên, giá trị thực tế của phương án này phụ thuộc vào tốc độ triển khai và quy mô năng lực. Ukraina không chỉ cần kết nối ổn định cho các cơ quan chính phủ, mà còn cần hệ thống đủ mạnh cho tác chiến trên mặt trận.
Đến khi IRIS hoàn thiện, Govsatcom vẫn phải chứng minh rằng nó có thể bảo đảm tính liên tục, độ trễ thấp và khả năng chống nhiễu trong môi trường chiến tranh. Đây là những yêu cầu mà Starlink và Starshield đã đáp ứng ở mức độ đáng kể.
Đề xuất của EU vì vậy vừa là lời cam kết chính trị, vừa là một bài kiểm tra năng lực công nghệ của châu Âu. Nếu được triển khai nhanh và hiệu quả, Govsatcom có thể trở thành nền tảng để châu Âu giảm sự phụ thuộc vào các hệ thống vệ tinh ngoài khối. Nếu chậm trễ, Ukraina sẽ vẫn phải đối mặt với rủi ro bị cắt giảm kết nối vào những thời điểm nhạy cảm nhất.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: DW
