Elon Musk bị cáo buộc đã đề xuất hạn chế tốc độ Starlink tại Ukraine, còn Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đã chấp thuận ý kiến này. Nhưng cả hai người đều phủ nhận, khiến câu chuyện ngày càng rối hơn giữa nhu cầu quân sự cấp bách của Ukraine và quyền quyết định đối với một hạ tầng vệ tinh then chốt.
Theo The Telegraph, Musk từng tiếp cận Trump với đề nghị làm chậm Starlink ở Ukraine. Báo chí dẫn bốn nguồn am hiểu các cuộc trao đổi, trong đó một nguồn nói Trump đã đồng ý, mở đường để Lầu Năm Góc áp dụng giới hạn tốc độ với Starshield, phiên bản quân sự của hệ thống vệ tinh Starlink.
Trump và Musk cùng phủ nhận
Trump bác bỏ mọi liên quan khi trả lời báo giới tại Nhà Trắng. Ông nói: “Không phải tôi, và tôi không nghĩ đó là Elon.” Ông cũng cho biết, theo thông tin mình nắm được, dịch vụ vẫn hoạt động như bình thường.
Musk cũng đẩy trách nhiệm về phía chính quyền Mỹ. Trên mạng xã hội X, ông khẳng định các hệ thống Starshield do chính phủ Mỹ sở hữu và kiểm soát, còn mọi giới hạn về tốc độ hoặc mức sử dụng đều do quân đội Mỹ và cuối cùng là Tổng thống quyết định.
Như vậy, hai bên cùng nói không phải mình ra quyết định. Sự mâu thuẫn này đặt ra câu hỏi lớn: ai thực sự có quyền hạn chế một dịch vụ mà quân đội Ukraine đang phụ thuộc để phòng thủ trước các đợt tấn công của Nga?
Giới hạn tốc độ ảnh hưởng thế nào?
Giới hạn được áp dụng từ ngày 14 tháng 10, chủ yếu tác động đến các thiết bị bay nhanh sử dụng Starshield. Tốc độ của các máy bay không người lái dùng hệ thống này bị khống chế ở mức khoảng 160 km/h.
Điều đó khiến Ukraine gặp khó khăn đáng kể trong việc đánh chặn drone phản lực và tên lửa của Nga, vốn có thể bay nhanh gấp đôi. Trong chiến tranh hiện đại, vài trăm km/h chênh lệch có thể quyết định một nhiệm vụ phòng không thành công hay thất bại.
Starlink không chỉ là mạng Internet. Với Ukraine, nó là mắt xích truyền thông cho chỉ huy, trinh sát, điều phối pháo binh và vận hành nhiều loại thiết bị bay. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật.
Ba Lan mới là bên trả tiền
Một chi tiết làm câu chuyện thêm nhạy cảm là nguồn tài chính. Gần như toàn bộ chi phí Starlink tại Ukraine trong bốn năm qua do Ba Lan chi trả, bao gồm cả phí dịch vụ lẫn thiết bị đầu cuối.
Nghĩa là việc đơn phương cắt giảm hoặc làm chậm dịch vụ không chỉ ảnh hưởng đến Ukraine. Nó cũng chạm đến lợi ích của Ba Lan, quốc gia đã chi tiền để duy trì kết nối cho đồng minh đang chiến đấu.
Vì vậy, nếu việc hạn chế diễn ra mà không có sự thống nhất rõ ràng với các bên liên quan, hành động này có thể bị xem là vi phạm cam kết dịch vụ. Đây là lý do Bộ trưởng Ngoại giao Ba Lan Radoslaw Sikorski công khai cảnh báo Musk rằng châu Âu đang theo dõi cách SpaceX đối xử với khách hàng của mình.
Không thể nói Ukraine “ăn không”
Starlink đóng vai trò hỗ trợ rất lớn cho Ukraine, điều không ai phủ nhận. Nhưng việc mô tả Ukraine được sử dụng dịch vụ này miễn phí là không chính xác.
Thực tế, Ba Lan đã bỏ tiền mua dịch vụ và thiết bị cho Ukraine. SpaceX cung cấp hạ tầng, nhưng gánh nặng tài chính chủ yếu nằm ở các đối tác châu Âu. Điều này khiến mối quan hệ giữa công ty công nghệ, chính quyền Mỹ và các quốc gia ủng hộ Ukraine trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
Tranh cãi lần này cũng cho thấy một rủi ro chiến lược: khi một hạ tầng quân sự quan trọng phụ thuộc vào một công ty tư nhân và quyết định của một chính phủ nước ngoài, các nước sử dụng dịch vụ rất dễ rơi vào thế bị động.
Trong khi đó, Lầu Năm Góc chưa công khai giải thích lý do áp dụng giới hạn. Thông tin từ các nguồn chính thức và nguồn giấu tên vẫn mâu thuẫn nhau. Điều duy nhất rõ ràng là sự việc đã làm dấy lên lo ngại về độ tin cậy của Starlink đối với Ukraine, cũng như về mức độ phụ thuộc của châu Âu vào một dịch vụ nằm ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của mình.
Câu chuyện chưa có lời giải trọn vẹn. Nhưng với Ukraine, mỗi giờ kết nối bị chậm lại đều có thể tính bằng rủi ro trên chiến trường.
Nguyễn Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: The Telegraph
