Ukraine tuyên bố sẽ tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, bất chấp việc Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định nới lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với dầu diesel của Nga. Thông điệp từ Kyiv cho thấy chiến dịch nhắm vào ngành năng lượng Moskva sẽ không đổi hướng, dù Washington đang thay đổi cách xử lý dòng chảy năng lượng của Nga.
Quyết định của Mỹ khiến Kyiv vừa thất vọng vừa tức giận. Đây không phải lần đầu hai đồng minh lộ khác biệt, nhưng lần này điểm mâu thuẫn rơi đúng vào một trong những vũ khí mà Ukraine coi là hiệu quả nhất.
Kyiv không có ý định dừng lại
Các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng lọc dầu Nga là phần cốt lõi trong chiến lược chiến tranh của Ukraine, không phải hành động tùy hứng. Mục tiêu là bào mòn nguồn thu từ xuất khẩu năng lượng, nguồn tài chính quan trọng giúp Nga duy trì cỗ máy chiến tranh.
Mỗi nhà máy lọc dầu bị đánh trúng đồng nghĩa một phần doanh thu của Moskva bốc hơi. Những cơ sở này cũng gắn trực tiếp với nguồn nhiên liệu phục vụ quân đội Nga. Vì vậy, áp lực từ bên ngoài khó khiến lập trường của Ukraine thay đổi.
Kyiv còn nhìn thấy một lợi thế khác: các cuộc tấn công tầm xa giúp họ chứng minh rằng mình không hoàn toàn phụ thuộc vào quyết định của đồng minh. Đó là lý do tuyên bố lần này được đưa ra thẳng thắn, gần như không kèm theo lời giảm nhẹ nào.
Nước đi từ Washington
Việc Trump nới lỏng một số trừng phạt liên quan dầu diesel của Nga được xem là bước đi nhằm giữ giá năng lượng toàn cầu khỏi leo thang. Chính quyền Mỹ tính toán rằng nguồn cung từ Nga giúp hạ nhiệt thị trường, nhất là khi nhu cầu ở châu Âu và châu Á vẫn cao.
Nhưng cách tính đó va trực tiếp vào mục tiêu chiến lược của Ukraine. Từ góc nhìn của Kyiv, bất cứ khe cửa nào mở ra cho dầu Nga cũng là một khoản tiền chảy về Moskva. Số tiền ấy có thể quay trở lại thành tên lửa nhắm vào các thành phố Ukraine.
Phía Ukraine không giấu sự khó chịu. Họ cho rằng nếu trừng phạt được nới lỏng đúng lúc chiến dịch tấn công lọc dầu đang phát huy tác dụng, công sức nhiều tháng sẽ bị kéo lùi.
Vì sao lọc dầu là đòn đánh hiểm
Lọc dầu đã trở thành một trong những mục tiêu mang lại hiệu ứng rõ rệt nhất trong chiến dịch tầm xa của Ukraine. Khác với mục tiêu quân sự thuần túy, nhà máy lọc dầu gây tác động kép: giảm nguồn thu, đồng thời đẩy chi phí vận hành của Nga lên cao.
Thiệt hại tại các cơ sở này không thể khắc phục nhanh. Sửa chữa thiết bị tinh vi trong ngành lọc hóa dầu đòi hỏi thời gian, linh kiện và chuyên gia, những thứ ngày càng khó kiếm dưới sức ép trừng phạt của phương Tây.
Chính vì vậy, giới phân tích thường xem lọc dầu là mục tiêu có tỷ lệ hiệu quả trên chi phí cao hơn nhiều so với các cuộc đối đầu trực diện ngoài mặt trận.
Nga đọc được gì từ động thái này
Với Moskva, bất kỳ sự nới lỏng nào từ phía Mỹ đều được coi là dấu hiệu cho thấy sức ép đang có giới hạn. Điện Kremlin nhiều lần cho rằng phương Tây tự mâu thuẫn khi vừa áp trừng phạt vừa lo giữ giá năng lượng.
Một khi dầu diesel Nga tiếp tục chảy ra thị trường, doanh thu của họ phần nào được nâng đỡ. Đó là lý do Ukraine phản ứng mạnh, bởi họ sợ rằng nỗ lực bào mòn nguồn thu của Nga sẽ bị vô hiệu hóa từ chính đồng minh thân cận nhất.
Thất vọng và tức giận ở Kyiv
Phản ứng từ Ukraine cho thấy sự rạn nứt trong cách nhìn nhận cuộc chiến. Kyiv muốn siết chặt hơn, còn Washington có vẻ muốn ổn định thị trường năng lượng và giảm căng thẳng với Moskva.
Điều này đặt ra câu hỏi về giới hạn của sự đồng thuận giữa hai đồng minh. Ukraine vẫn phụ thuộc lớn vào viện trợ quân sự của Mỹ, nhưng họ cũng đã chứng minh có thể tự tạo sức ép lên Nga bằng các cuộc tấn công tầm xa.
Sự khác biệt không nhất thiết dẫn tới đổ vỡ. Song nó cho thấy mỗi bên đang tính toán lợi ích riêng, và những toan tính đó không phải lúc nào cũng trùng nhau.
Dầu diesel trước sức ép hai chiều
Dầu diesel là mặt hàng nhạy cảm. Nó không chỉ dùng cho giao thông mà còn cần cho nông nghiệp, vận tải hàng hóa và hoạt động quân sự. Bất kỳ thay đổi nào về nguồn cung cũng có thể đẩy giá lên xuống mạnh.
Mỹ đứng giữa hai sức ép. Một mặt, họ muốn giữ giá nhiên liệu trong nước ở mức chấp nhận được. Mặt khác, họ không muốn bị coi là nới lỏng sức ép với Nga đúng lúc Ukraine đang cần đồng minh cứng rắn.
Chính thế lưỡng nan này khiến chính sách của Washington trở nên khó đoán. Những điều chỉnh nhỏ về kỹ thuật cũng có thể bị đọc thành tín hiệu chính trị lớn.
Bài toán khó cho cả hai phía
Với Ukraine, việc tiếp tục đánh vào lọc dầu là cách chứng minh họ không bị động. Với Mỹ, việc nới lỏng một phần trừng phạt là cách xử lý áp lực kinh tế trước mắt. Cả hai đều có lý lẽ riêng, nhưng lý lẽ ấy đang kéo họ về hai hướng.
Câu hỏi lớn hơn là liệu sự khác biệt này có lan sang các lĩnh vực khác, từ viện trợ quân sự tới các cuộc đàm phán trong tương lai. Nếu có, cái giá phải trả có thể không chỉ nằm ở thị trường năng lượng.
Trước mắt, tín hiệu từ Kyiv đã rõ: các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Nga sẽ tiếp tục. Washington có thể chọn cách xử lý riêng cho dầu diesel, nhưng không thể quyết định thay Ukraine rằng chiến dịch ấy nên dừng lại. Giữa hai đồng minh, một khoảng cách vừa mở ra thêm.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
