Cục diện Trung Đông 48 giờ nghẹt thở
Trong 48 giờ qua, Trung Đông chứng kiến những diễn biến chính trị căng thẳng chưa từng có. Nhân dịp sinh nhật lần thứ 80, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Washington và Tehran đã ký biên bản ghi nhớ điện tử, mở đường cho việc thông eo biển Hormuz và tạm thời ngăn chặn nguy cơ chiến tranh.
Tuy nhiên, ngay sau đó, những bất đồng và thực tế khó khăn đã bộc lộ từ cả hai phía. Các nhà quan sát đặt nghi vấn: Liệu đây là khởi đầu cho một trật tự mới hay chỉ là một "nút tạm dừng" chiến thuật trước khi xung đột lớn hơn bùng nổ?
Nghệ thuật đàm phán "bên miệng hố chiến tranh" của Donald Trump
Thỏa thuận khung 60 ngày này thể hiện rõ phong cách đàm phán của Donald Trump: sử dụng áp lực tối đa và đe dọa quân sự để đưa đối phương vào bàn đàm phán.
Tối hậu thư đưa ra ngày 13/6, đe dọa về "biện pháp thay thế cuối cùng" (các phi đội B-2 sẵn sàng tấn công cơ sở hạt nhân Iran), đã đẩy Tehran vào thế khó. Cùng lúc đó, vụ Israel oanh tạc Beirut vào sáng 14/6 càng làm tăng thêm kịch tính ngoại giao. Việc ông Trump chỉ trích đồng minh Israel cho thấy quyết tâm đạt được thỏa thuận như một món quà sinh nhật và hạ nhiệt giá dầu thế giới (giảm 5% xuống 83 USD/thùng).
Phân hóa tại Tehran: Truyền thông phơi bày "nỗi đau" nội bộ
Tại Iran, phản ứng của truyền thông cho thấy sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ chế độ:
- Phe bảo thủ cực đoan: Tờ Kayhan và những người thân cận với cố Tổng thống Raisi chỉ trích gay gắt thỏa thuận là "sự đầu hàng thảm khốc", "lùi bước trước Đại Satan", vi phạm tinh thần cách mạng và làm tổn hại các lực lượng ủy nhiệm.
- Phe bảo thủ thực dụng: Tờ Khorasan (thân Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf) xem đây chỉ là "khoảng lặng chiến thuật" để câu giờ, tích lũy lực lượng cho cuộc đối đầu không thể tránh khỏi.
- Phe ôn hòa ủng hộ ngoại giao: Các cơ quan truyền thông thân chính phủ ca ngợi thỏa thuận là thắng lợi, cho rằng năng lực quân sự của Iran đã buộc Mỹ phải nhượng bộ để giải cứu nền kinh tế.
Bản chất thỏa thuận: Cuộc chơi "ai chớp mắt trước"
Sự phân hóa này là chiến thuật truyền thông "hai mặt" của Tehran: dùng phe ôn hòa để xoa dịu dân chúng và phe cực đoan để giữ thể diện với đồng minh.
Tuy nhiên, cạm bẫy nằm ở các điều khoản cốt lõi. Dù ông Trump tuyên bố thỏa thuận sẽ triệt tiêu khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân của Iran, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định Mỹ sẽ không giải ngân 24 tỷ USD bị đóng băng cho đến khi Iran hoàn thành nghĩa vụ.
Thời hạn 60 ngày là một cuộc chạy đua căng thẳng. Iran cần tiền để vực dậy nền kinh tế, còn Mỹ cần sự ổn định chiến lược ngắn hạn.
Lời kết cho một kịch bản mở
Thỏa thuận Mỹ - Iran ngày 14/6 giống như một thỏa ước tạm thời giữa hai đối thủ mệt mỏi, hơn là một sự hòa giải thực sự. Bản chất xung đột hạt nhân và tham vọng địa chính trị tại Trung Đông vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Trận chiến thực sự sẽ diễn ra tại Geneva vào thứ Sáu tới, với lễ ký kết chính thức. Bất kỳ sự kiện bất ngờ nào tại Gaza, Lebanon hay eo biển Hormuz đều có thể phá vỡ biên bản ghi nhớ này, đẩy Trung Đông trở lại bờ vực chiến tranh bất cứ lúc nào.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc