Moskva đang gửi ra hai thông điệp khó dung hòa về dầu diesel Nga. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định nhiên liệu Nga đã bắt đầu đến thị trường toàn cầu. Trong khi đó, Phó Thủ tướng Alexander Novak cho biết lô đầu tiên sang Mỹ cần ít nhất hai đến ba tuần, bởi hợp đồng thương mại chưa được ký kết và tàu chở hàng chưa được thuê.
Hai lời khai từ chính Kremlin
Phát biểu tại Tuần lễ năng lượng Nga, Novak nói rõ quy trình xuất khẩu không thể diễn ra ngay lập tức. Cần ký hợp đồng, nạp nhiên liệu, thuê tàu và chuyển hàng đến người mua. Theo ông, toàn bộ các bước này mất khoảng hai đến ba tuần.
Ông cũng cho biết các doanh nghiệp dầu khí Nga sẵn sàng xuất khẩu bất cứ lúc nào, nhưng các điều khoản thương mại vẫn đang được thương lượng. Nói cách khác, dầu chưa thực sự bắt đầu hành trình sang Mỹ.
Trong khi đó, Peskov lại tuyên bố một khối lượng diesel khá lớn đang sẵn sàng cung ứng và nhiên liệu Nga đã bắt đầu chảy vào thị trường toàn cầu. Ông thừa nhận nguồn cung này chưa đủ để ổn định hoàn toàn thị trường dầu, nhưng kỳ vọng sẽ có tác động tích cực.
Vì sao thông điệp quan trọng hơn hợp đồng?
Sự chênh lệch giữa hai phát biểu không chỉ là vấn đề kỹ thuật. Nó cho thấy Nga muốn tạo cảm giác rằng nguồn cung dầu đang được mở rộng, dù các điều kiện thực tế để giao hàng vẫn chưa hoàn tất.
Thông điệp này có thể phục vụ một mục đích chính trị: tạo cơ sở cho Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng việc mở cửa dầu Nga đã giúp hạ giá dầu toàn cầu. Từ đó, việc phản đối các đòn đánh vào cơ sở lọc dầu của Nga sẽ dễ được biện minh hơn.
Nhưng trên thực tế, một tuyên bố về “dầu đã chảy” không thay thế được hợp đồng, tàu biển và lịch giao hàng. Thị trường dầu không vận hành bằng khẩu hiệu. Nó cần chứng từ, hợp đồng và hàng hóa thực sự rời cảng.
Novak nói gì về tiến độ giao hàng
Theo Novak, các công ty Nga đã sẵn sàng bắt đầu nạp hàng ngay sau khi hợp đồng được ký. Tuy nhiên, đến thời điểm phát biểu, các bên vẫn đang làm rõ điều khoản thương mại.
Ông nhấn mạnh rằng cần chốt hợp đồng càng sớm càng tốt. Câu nói này tự nó cho thấy việc giao dầu sang Mỹ vẫn nằm ở giai đoạn chuẩn bị, chứ không phải giai đoạn vận hành.
Điều đáng chú ý là hai phát biểu đến từ cùng một chính quyền. Một bên nói nguồn cung đã vào thị trường. Một bên thừa nhận thủ tục xuất khẩu còn phải mất nhiều tuần. Sự mâu thuẫn đó khiến tuyên bố của Kremlin khó được đọc như một thông tin thị trường thuần túy.
Cảnh báo của Zelensky về mô hình Triều Tiên
Trong khi câu chuyện dầu diesel đang được bàn luận, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đưa ra một cảnh báo khác. Ông cho rằng Nga đang tiến theo mô hình giống Triều Tiên: biến toàn bộ xã hội phục vụ cho chiến tranh.
Theo ông, hướng đi đó khiến Nga ngày càng nguy hiểm. Một nền kinh tế và xã hội được tổ chức quanh xung đột không chỉ duy trì cuộc chiến, mà còn tạo ra áp lực lâu dài với các nước láng giềng và châu Âu.
Zelensky cảnh báo rằng nếu Ukraine sụp đổ, có thể có tới 20 triệu người rời khỏi đất nước và đổ về châu Âu. Đây là con số mang tính cảnh báo chính trị, nhưng nó phản ánh quy mô thảm họa nhân đạo mà ông lo ngại nếu Moscow thắng thế.
Chi phí thật nằm ngoài thị trường dầu
Trong lúc các bên tranh luận về việc dầu Nga có thực sự chảy hay chưa, người dân thường Ukraine vẫn phải chịu các cuộc tấn công bằng UAV Shahed. Những cuộc không kích này tiếp tục đánh vào hạ tầng, nhà cửa và đời sống thường nhật.
Đó là điểm khiến cuộc tranh luận về giá dầu trở nên nhức nhối. Một lô diesel có thể được tính bằng tấn, hợp đồng và giá trị giao dịch. Nhưng cái giá mà Ukraine đang trả được tính bằng mạng người, sự hoang tàn và tương lai bị đẩy lùi.
Dầu Nga có thể sớm rời cảng, hoặc vẫn phải chờ thêm nhiều tuần. Nhưng câu hỏi lớn hơn không nằm ở ngày hàng đầu tiên cập bến. Câu hỏi là việc để dầu Nga “chảy” ra thị trường toàn cầu sẽ mua được gì, và đánh đổi bằng điều gì.
Giá thật của việc mở dòng chảy dầu Nga không chỉ nằm trên bảng giá năng lượng. Nó còn nằm ở khả năng cuộc chiến kéo dài, ở những thành phố bị tấn công và ở số phận của hàng triệu người Ukraine.
Nguyễn Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
