Liên minh châu Âu đang nghiên cứu các công cụ hạn chế nhập khẩu mạnh hơn, kèm theo những kịch bản đáp trả nếu quan hệ thương mại với Trung Quốc xấu đi. Thông tin được đưa ra sau cuộc họp lãnh đạo EU tại Brussels trong tuần này, khi nhiều nước thành viên kêu gọi Ủy ban châu Âu hành động quyết liệt hơn trước cuối năm.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
EU muốn siết tiếp cận thị trường chung
các lãnh đạo EU đã ủng hộ một bộ biện pháp thương mại cứng rắn hơn. Ý tưởng cốt lõi là trao cho khối khả năng hạn chế hàng hóa Trung Quốc tiếp cận thị trường chung, nơi có khoảng 450 triệu người tiêu dùng.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và lãnh đạo một số quốc gia khác yêu cầu Ủy ban châu Âu đưa ra đề xuất cụ thể. Họ muốn Bruxelles có thêm công cụ để phản ứng nhanh trước tình trạng nhập khẩu tăng vọt, trợ cấp lớn và các lệch cân bằng thương mại kéo dài.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ngày 16/10 khẳng định lãnh đạo các nước ủng hộ rõ ràng cách tiếp cận mạnh hơn. Bà cho biết EU sẽ áp dụng thêm các biện pháp tự vệ và xây dựng công cụ mới để hành động nhanh chóng, dứt khoát khi cần thiết.
Theo bà von der Leyen, công cụ này có thể bao gồm khả năng ngăn một đối tác tiếp cận toàn bộ thị trường của EU. Đó là bước đi đáng kể so với các biện pháp chống bán phá giá hay hạn ngạch đơn lẻ vốn đang được sử dụng.
Thiết kế “đòn thứ hai” trong thương mại
Ông Merz nói EU cần một hệ thống công cụ thương mại để đối phó với dư thừa công suất, trợ cấp quy mô lớn và đồng tiền bị định giá thấp từ các đối tác. Theo ông, phạm vi áp dụng cần được mở rộng và các biện pháp phải sẵn sàng được sử dụng khi tình hình đòi hỏi.
Ông Macron đánh giá chính sách thương mại châu Âu đã thay đổi sâu sắc. Ông cho rằng EU cần những biện pháp thực dụng hơn để bảo vệ ngành sản xuất trong nước, đặc biệt khi hàng nhập khẩu giá rẻ tiếp tục tạo áp lực lên doanh nghiệp châu Âu.
Điểm đáng lưu ý là các công cụ mới không thay thế các biện pháp phòng vệ thương mại hiện có. Chúng được thiết kế để bổ sung, giúp EU phản ứng linh hoạt hơn trong những tình huống mà các quy trình hiện hành có thể quá chậm hoặc chưa đủ mạnh.
Hạn ngạch xe hybrid có thể thành khuôn mẫu
Ủy ban châu Âu đã bắt đầu đánh giá dữ liệu thương mại để xác định những nhóm hàng có lượng nhập khẩu tăng đột biến. Đây được xem là bước chuẩn bị để đặt hạn ngạch cho thêm nhiều mặt hàng từ Trung Quốc và cả các nước khác.
Thỏa thuận mới giữa EU và Bắc Kinh về xe hybrid có thể trở thành khuôn mẫu. Theo đó, hạn ngạch xe hybrid nhập khẩu được đặt ở mức 350.000 chiếc mỗi năm. Một số thông tin cho biết biện pháp có thể bắt đầu từ tháng 12, song bản ghi họp báo chính thức của EU chỉ xác nhận đã có thỏa thuận điều tiết xuất khẩu, không nêu mốc bắt đầu cụ thể.
Nếu phát hiện một nhóm hàng tăng đột biến, Ủy ban có thể khởi động hạn ngạch hoặc biện pháp tự vệ để hạn chế khối lượng nhập khẩu. Hai ngành đang được xem xét trước tiên là hóa chất và máy móc.
Trong cuộc họp ngày 15/10, lãnh đạo EU còn nhắc đến robot, năng lượng mặt trời, điện gió và y tế. Danh sách này cho thấy Brussels không chỉ quan tâm tới ôtô, mà đang mở rộng tầm nhìn sang các ngành công nghiệp có giá trị chiến lược.
Đề xuất “Diversify EU” trình vào tháng 12
Bà von der Leyen cho biết Ủy ban sẽ trình một đề xuất mang tên “Diversify EU” vào tháng 12. Đây là mốc trình đề xuất, chưa phải thời điểm công cụ có hiệu lực.
Theo bà, việc phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất là không hợp lý. Công cụ mới sẽ không nhắm vào một quốc gia cụ thể, mà nhằm giúp doanh nghiệp châu Âu giảm rủi ro trong chuỗi cung ứng.
Ủy ban cũng sẽ đề xuất một cơ chế đoàn kết. Cơ chế này có thể được kích hoạt khi một nước thành viên chịu biện pháp trả đũa từ bên ngoài, nhằm bảo đảm phản ứng của EU mang tính tập thể thay vì để từng quốc gia tự đối phó.
Bắc Kinh cảnh báo đáp trả
Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 16/10 cảnh báo châu Âu không nên kỳ vọng hưởng lợi bằng cách gây sức ép. Bộ này cũng nói rằng Bắc Kinh sẽ không đánh giá thấp quyết tâm và năng lực bảo vệ lợi ích của mình.
Trung Quốc kêu gọi hai bên cùng hướng tới nhau và bác bỏ thông tin cho rằng EU gây sức ép buộc Bắc Kinh nhượng bộ về xe hybrid. Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, đồng thuận đạt được phù hợp với lợi ích chung và tuân thủ quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới.
Các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Bắc Kinh từ lâu đã tìm cách thử thách sự đoàn kết của EU. Mục tiêu là tác động tới quan hệ giữa các nước thành viên và giữa các quan chức khối. Các quan chức EU dự đoán chiến thuật này có thể tiếp diễn trong đợt căng thẳng hiện nay.
Đất hiếm là lá bài đáp trả tiềm năng
Về mặt số liệu, Eurostat cho biết Trung Quốc chiếm 46,8% tổng khối lượng đất hiếm EU nhập khẩu trong năm 2025. Ủy ban châu Âu cũng nêu Trung Quốc cung cấp 100% nguồn đất hiếm nặng của EU.
Sự phụ thuộc này khiến đất hiếm trở thành một công cụ đáp trả tiềm năng của Bắc Kinh. Với EU, đó cũng là lý do để đẩy nhanh việc đa dạng hóa nguồn cung, nhất là trong các ngành công nghệ cao, năng lượng sạch và y tế.
Quan chức phụ trách thương mại EU Maroš Šefčovič nhấn mạnh khối sẽ tiếp tục đối thoại với Trung Quốc song song với các hành động cần thiết. Ông cho rằng thỏa thuận về xe điện chỉ là khởi đầu, và EU cần thêm nhiều biện pháp để tái cân bằng quan hệ hai bên.
Cuộc chơi thương mại giữa EU và Trung Quốc vì thế đang bước vào giai đoạn khó đoán hơn. Brussels muốn bảo vệ ngành sản xuất và giảm rủi ro chuỗi cung ứng, trong khi Bắc Kinh cảnh báo sẽ bảo vệ lợi ích của mình. Kết quả của đề xuất “Diversify EU” vào tháng 12 sẽ cho thấy EU có thực sự chuyển từ phòng thủ rời rạc sang một hệ thống tự vệ thương mại thống nhất hay không.
Nguyễn Thành Phan - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Bloomberg và Epoch Times
