Một quả trứng luộc, một chiếc cúp bị mất tích, và cả một quốc gia bị cáo buộc mang một "vết nhơ không thể xóa nhòa". Hình ảnh được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo.
Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai chỉ trích Na Uy sau khi giải Nobel Hòa bình được trao cho Navi Pillay, cựu thẩm phán Tòa án Hình sự Quốc tế. Phát biểu tại một cuộc mít tinh ở Syracuse, New York, ông gọi quyết định này là “đáng xấu hổ”, đồng thời tuyên bố đó là “vết nhơ không thể gột rửa” đối với đất nước Na Uy.
Giải thưởng được công bố ngày 9/10, ghi nhận những đóng góp của bà Pillay trong việc thúc đẩy hòa bình và luật pháp quốc tế. Chỉ vài giờ sau thông báo, ông Trump nói với những người ủng hộ rằng ông “chưa từng nghe nói” đến người mà ông gọi là một “nhân vật bí ẩn”, rồi cảnh báo: “Chúng tôi sẽ không quên chuyện này”.
Trump tiếp tục phàn nàn về giải Nobel Hòa bình
Ông Trump nhiều lần công khai bày tỏ mong muốn nhận giải Nobel Hòa bình. Tại cuộc mít tinh ở Syracuse, ông lặp lại tuyên bố rằng mình đã giúp chấm dứt tám cuộc chiến tranh và “sắp giải quyết hoặc giành chiến thắng trong hai cuộc chiến nữa”. Ông không đưa ra bằng chứng cho những khẳng định này tại sự kiện.
Ông cũng tuyên bố giải Nobel Hòa bình đã “vĩnh viễn mất uy tín”, cáo buộc một nhóm nhỏ những người theo “hệ tư tưởng cực đoan”, chống dân chủ và là “kẻ thù của nền văn minh” đứng sau quyết định. Những phát biểu ấy tiếp nối sự bất bình mà ông từng thể hiện khi không được trao giải vào năm trước.
Năm ngoái, khi giải thưởng thuộc về lãnh đạo phe đối lập Venezuela María Corina Machado, Nhà Trắng cáo buộc ủy ban xét giải đặt “chính trị lên trên hòa bình”. Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre khi đó giải thích với ông Trump rằng chính phủ Na Uy không lựa chọn người nhận giải. Quyết định thuộc về một ủy ban độc lập có trụ sở tại Na Uy.
Vì sao Navi Pillay được vinh danh
Bà Pillay, người Nam Phi, từng giữ chức Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc và là thẩm phán tại Tòa án Hình sự Quốc tế, cũng như Tòa án Công lý Quốc tế. Ủy ban Nobel ghi nhận những nỗ lực của bà nhằm thúc đẩy hòa bình và luật pháp quốc tế, góp phần mở đường cho một trật tự pháp lý toàn cầu toàn diện hơn.
Chủ tịch Ủy ban Nobel Na Uy Jørgen Watne Frydnes nói những đóng góp của bà có vai trò then chốt trong việc đưa các tội ác chiến tranh, tội ác chống lại loài người và tội diệt chủng ra xét xử. Công việc của bà gắn với nỗ lực củng cố trách nhiệm pháp lý đối với những tội ác nghiêm trọng, thay vì để chúng không bị điều tra và truy cứu.
Bà Pillay, 85 tuổi, nhận tin tại Cung điện Công lý ở Nuremberg. Khi được chúc mừng, bà ngạc nhiên đến mức hỏi liệu đây có phải là một trò đùa hay không, rồi cảm ơn những người có mặt. Bà còn đùa rằng nếu mọi người vỗ tay thêm một chút, có lẽ bà sẽ chia sẻ giải thưởng với ông Trump.
Huy chương của Machado không thể chuyển nhượng
Tranh cãi năm nay nối tiếp một câu chuyện khác liên quan đến giải Nobel Hòa bình. Tháng Một, bà Machado, chủ nhân giải thưởng năm 2025, trao huy chương của mình cho ông Trump trong một cuộc gặp tại Nhà Trắng. Bà nói hành động đó nhằm ghi nhận cam kết của ông đối với tự do tại Venezuela.
Ông Trump đăng trên mạng xã hội rằng đây là “một cử chỉ tuyệt vời thể hiện sự tôn trọng lẫn nhau”. Tuy nhiên, Ủy ban Nobel sau đó làm rõ việc trao lại huy chương không đồng nghĩa với chuyển giao giải thưởng. Một khi người nhận đã được công bố, giải thưởng không thể bị thu hồi, chia sẻ hay chuyển nhượng cho người khác; quyết định là cuối cùng và có hiệu lực vĩnh viễn.
Những lời chỉ trích của ông Trump nhắm vào Na Uy một lần nữa làm nổi bật sự khác biệt giữa chính phủ nước này và cơ quan trao giải. Dù tổng thống Mỹ có thể bày tỏ bất mãn, quyết định trao Nobel Hòa bình vẫn thuộc về ủy ban độc lập, và việc tặng lại huy chương không làm thay đổi người được vinh danh.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
