Ngày 9/10/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức đề nghị Tòa án tối cao Mỹ xem xét lại vụ kiện dân sự liên quan đến những cáo buộc cho rằng chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 của ông đã bị các đối thủ chính trị cố tình gắn với Nga.
Đơn đề nghị yêu cầu tòa khôi phục vụ kiện nhằm vào Hillary Clinton, Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ (DNC), cựu Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) James Comey cùng nhiều cá nhân và tổ chức khác.
Động thái mới mở ra khả năng tranh luận pháp lý tiếp tục được đưa lên cấp xét xử cao nhất nước Mỹ, dù vụ việc đã nhiều lần bị bác bỏ. Tòa án tối cao hiện chưa quyết định có tiếp nhận hồ sơ hay không.
Trọng tâm trong đơn mới không chỉ nằm ở những cáo buộc liên quan đến cuộc bầu cử năm 2016, mà còn ở lập luận về thời hiệu khởi kiện và giới hạn áp dụng chế tài đối với tổng thống cùng luật sư của họ.
Vụ kiện nhắm vào hơn 30 cá nhân và tổ chức
Ông Trump khởi kiện vào năm 2022 tại Tòa án liên bang khu vực phía Nam bang Florida, sau khi kết thúc nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên và thất bại trong cuộc bầu cử năm 2020. Đơn kiện viện dẫn Đạo luật RICO, vốn được sử dụng để xử lý các hoạt động có tổ chức mang tính chất phạm tội, cùng một số quy định pháp luật của bang Florida.
Danh sách bị đơn có hơn 30 cá nhân và tổ chức. Ngoài Hillary Clinton, DNC và James Comey, vụ kiện còn đề cập đến Christopher Steele, cựu sĩ quan tình báo Anh, công ty nghiên cứu chính trị Fusion GPS và những bên khác. Ông Trump cáo buộc các bị đơn phối hợp xây dựng, phổ biến thông tin sai lệch nhằm làm tổn hại danh tiếng và gây bất lợi cho chiến dịch tranh cử của ông.
Theo lập luận của phía nguyên đơn, những cáo buộc về mối liên hệ giữa chiến dịch Trump và Nga đã tạo ra một câu chuyện chính trị gây tổn hại nghiêm trọng. Ông Trump cho rằng các bên liên quan đã sử dụng thông tin này để làm suy yếu uy tín của ông trước công chúng. Tuy nhiên, đây là những cáo buộc trong đơn kiện, không phải kết luận được tòa án xác nhận.
Tòa liên bang bác đơn và áp khoản phạt gần 938.000 USD
Tháng 9/2022, Thẩm phán liên bang Donald Middlebrooks bác bỏ vụ kiện. Trong đánh giá của mình, thẩm phán cho rằng hồ sơ dài khoảng 200 trang giống một bản tuyên ngôn chính trị hơn là một đơn kiện đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lý. Tòa cũng nhận định nhiều cáo buộc thiếu căn cứ, trong khi một số nội dung đã vượt quá thời hiệu khởi kiện.
Vụ việc chưa dừng lại ở quyết định bác đơn. Đầu năm 2023, Thẩm phán Middlebrooks tiếp tục yêu cầu ông Trump, luật sư Alina Habba và công ty luật của bà chịu khoản phạt tổng cộng 937.989 USD. Số tiền này nhằm bù đắp chi phí pháp lý mà các bị đơn phải bỏ ra để đối phó với vụ kiện.
Phán quyết nêu rõ tòa đánh giá vụ kiện là không có cơ sở pháp lý nghiêm túc và được tiến hành với mục đích không phù hợp. Theo tòa, việc đưa ra các cáo buộc như vậy không đáp ứng những tiêu chuẩn cần thiết của hoạt động tố tụng dân sự. Khoản phạt vì thế trở thành một phần đáng kể trong cuộc tranh chấp pháp lý kéo dài giữa ông Trump và những người bị ông đưa ra tòa.
Tòa phúc thẩm giữ nguyên phán quyết năm 2025
Phía ông Trump tiếp tục tìm cách đảo ngược kết quả tại Tòa phúc thẩm liên bang Khu vực 11. Tuy nhiên, vào tháng 11/2025, tòa phúc thẩm giữ nguyên quyết định bác đơn cùng chế tài đã được áp dụng trước đó. Các thẩm phán nhận định nhiều lập luận của phía nguyên đơn không có cơ sở thuyết phục và không đưa ra lý do đủ để thay đổi phán quyết của cấp dưới.
Như vậy, trước khi hồ sơ được chuyển lên Tòa án tối cao, những nỗ lực khôi phục vụ kiện đều không đạt kết quả. Muốn tiếp tục theo đuổi vụ việc, phía ông Trump phải thuyết phục tòa cấp cao nhất rằng các vấn đề pháp lý được nêu ra xứng đáng được xem xét, thay vì chỉ yêu cầu đánh giá lại những kết luận bất lợi đã có.
Đây cũng là điểm khác biệt cần lưu ý: việc đề nghị Tòa án tối cao xem xét không đồng nghĩa với việc tòa đã chấp nhận thụ lý, càng không có nghĩa các cáo buộc ban đầu đã được chứng minh. Đơn xin cấp lệnh xem xét, hay petition for writ of certiorari, là thủ tục đề nghị tòa lựa chọn một vụ việc để xem xét ở cấp cao nhất.
Ông Trump viện dẫn trách nhiệm của tổng thống
Trong đơn nộp ngày 9/10/2026, nhóm luật sư của ông Trump tập trung vào cách tính thời hiệu khởi kiện. Họ lập luận rằng ông đã chủ động trì hoãn việc khởi kiện trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên để dành thời gian thực hiện các trách nhiệm theo Hiến pháp. Theo phía ông Trump, khoảng thời gian này cần được xem xét khi xác định liệu vụ kiện có bị nộp quá muộn hay không.
Các luật sư cho rằng những tòa án cấp dưới đã sai khi không chấp nhận lập luận đó, đồng thời xem việc trì hoãn khởi kiện là một dấu hiệu của sự thiếu thiện chí để áp dụng chế tài. Họ đề nghị Tòa án tối cao can thiệp nhằm làm rõ cách xử lý các vụ kiện có liên quan đến thời gian đương nhiệm của tổng thống.
Phía nguyên đơn cũng cảnh báo rằng việc sử dụng các khoản phạt đối với những lập luận pháp lý của tổng thống và luật sư có thể tạo ra tác động rộng hơn đối với hoạt động tố tụng. Theo họ, sự can thiệp của tòa cấp cao là cần thiết để bảo vệ chức vụ tổng thống và tránh việc chế tài bị áp dụng không phù hợp đối với những yêu cầu được đưa ra thông qua thủ tục pháp lý. Đây là quan điểm của nhóm luật sư, chưa phải kết luận được Tòa án tối cao chấp thuận.
Thẩm phán Tòa án tối cao Clarence Thomas trước đó đã hai lần gia hạn thời hạn nộp đơn, với lần gia hạn cuối cùng kéo dài đến ngày 9/10/2026. Việc đơn được nộp đúng thời hạn cho phép phía ông Trump tiếp tục đề nghị xem xét, nhưng quyền quyết định có nhận hồ sơ vẫn thuộc về Tòa án tối cao.
Tranh luận về cuộc điều tra Nga năm 2016 vẫn tiếp diễn
Vụ kiện xuất hiện trong giai đoạn nhiều tài liệu liên quan đến cuộc điều tra Nga và cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016 được giải mật hoặc công bố thêm. Một số thông tin mới đã khơi lại tranh luận về độ chính xác của những đánh giá và cáo buộc từng được đưa ra trong giai đoạn đó.
Dù vậy, cần phân biệt tranh luận về nội dung các tài liệu với những căn cứ pháp lý được sử dụng để bác vụ kiện của ông Trump. Các phán quyết trước đây chủ yếu tập trung vào thời hiệu, tính hợp lệ của đơn kiện và cơ sở pháp lý của những cáo buộc. Việc một số tài liệu được công bố sau đó gây ra tranh cãi không tự động làm mất hiệu lực các phán quyết đã ban hành, cũng không mặc nhiên chứng minh toàn bộ nội dung đơn kiện là đúng.
Trong những tháng tới, Tòa án tối cao Mỹ sẽ quyết định liệu có tiếp nhận hồ sơ hay để nguyên các phán quyết của cấp dưới. Nếu tòa từ chối xem xét, những quyết định bác đơn và khoản phạt gần 938.000 USD sẽ tiếp tục được giữ nguyên. Nếu chấp nhận thụ lý, vụ việc có thể mở ra một vòng tranh luận pháp lý mới về thời hiệu khởi kiện, trách nhiệm của tổng thống và giới hạn của các chế tài trong tố tụng dân sự.
Ở thời điểm hiện tại, điều đã được xác lập là vụ kiện của ông Trump đã bị bác bỏ ở các cấp tòa trước đó, còn yêu cầu xem xét lại vẫn đang chờ quyết định. Kết quả tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc Tòa án tối cao có cho rằng hồ sơ đặt ra vấn đề pháp lý đủ điều kiện để được đưa ra xem xét hay không.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
