Logo VinFast trên đồng phục của một nhân viên tại nhà máy ở Thoothukudi, bang Tamil Nadu, Ấn Độ.
Thách thức từ việc thay đổi quy mô nhân sự
Đầu tuần này, VinFast đã công bố kế hoạch tái khởi động việc xây dựng nhà máy tại hạt Chatham sau hai năm trì hoãn. Tuy nhiên, bản thiết kế mới nhất của hãng chỉ yêu cầu khoảng 1.400 nhân sự. Con số này thấp hơn khoảng 80% so với cam kết ban đầu mà doanh nghiệp đã đưa ra với chính quyền bang.
Ông Michael Smith, Chủ tịch Tập đoàn Phát triển Kinh tế hạt Chatham, cho biết sự thay đổi này đang đe dọa trực tiếp đến các khoản ưu đãi trị giá hàng trăm triệu USD. Theo ông, các chính sách hỗ trợ của cả bang North Carolina và hạt Chatham đều dựa trên hiệu quả thực tế. Doanh nghiệp chỉ nhận được ưu đãi khi đảm bảo đúng số lượng việc làm và mức đầu tư như đã thỏa thuận.
Hiện tại, VinFast vẫn chưa thực hiện được các mục tiêu này, dẫn đến tình thế khó khăn cho cả hai bên trong việc duy trì thỏa thuận. Chính quyền địa phương đang yêu cầu hãng phải có những giải trình cụ thể hơn về lộ trình triển khai sắp tới.
Nguy cơ bị thu hồi quỹ đất tại Moncure
Không chỉ đối mặt với việc mất ưu đãi tiền mặt, VinFast còn đứng trước nguy cơ bị bang North Carolina thu hồi một phần diện tích đất dự án. Đây là khu đất tại cộng đồng Moncure mà bang đã bỏ ra 44 triệu USD để mua lại vào năm 2022. Các điều khoản nghiêm ngặt trong hợp đồng yêu cầu doanh nghiệp phải đạt được những cột mốc xây dựng nhất định.
Ông David Rhoades, Giám đốc truyền thông của Bộ Thương mại North Carolina, khẳng định các điều khoản trong thỏa thuận vẫn chưa hề thay đổi. Theo đó, VinFast buộc phải bắt đầu vận hành tại địa điểm Moncure trước ngày 1 tháng 7 năm 2026. Nếu không đáp ứng thời hạn này, quyền lựa chọn mua lại quỹ đất của bang sẽ chính thức có hiệu lực.
Phía VinFast hiện từ chối bình luận về những hệ quả có thể xảy ra từ việc thay đổi kế hoạch xây dựng nhà máy. Trong một thông báo trước đó, hãng khẳng định vẫn đang tập trung thực hiện dự án một cách có trách nhiệm và tuân thủ các thỏa thuận đã ký kết.
Phối cảnh nhà máy VinFast đang bị trì hoãn tại bang North Carolina.
Bối cảnh thị trường xe điện đầy biến động
Kế hoạch xây dựng nhà máy tại Mỹ của VinFast từng được kỳ vọng sẽ đi vào hoạt động từ năm 2024, nhưng hiện đã bị đẩy lùi sang năm 2028. Triển vọng của ngành xe điện đã trở nên u ám hơn rất nhiều kể từ khi thỏa thuận được ký kết vào năm 2022. Theo dự báo từ BloombergNEF, doanh số bán xe điện tại Bắc Mỹ có thể giảm tới 16% trong năm nay.
Ngoài ra, sự xuất hiện ồ ạt của các dòng xe điện giá rẻ từ Trung Quốc cũng đang làm thay đổi hoàn toàn cục diện thị trường toàn cầu. Điều này buộc các hãng xe, bao gồm cả VinFast, phải tính toán lại chiến lược kinh doanh để tồn tại. Tại Mỹ, thị trường xe điện cũng đang chững lại đáng kể sau khi chính quyền của Tổng thống Donald Trump chấm dứt các khoản ưu đãi liên bang dành cho xe điện cắm điện.
Bất chấp những thách thức, ông Michael Smith cho biết VinFast có kế hoạch khởi công nhà máy vào tháng 4 tới. Chính quyền địa phương vẫn mong muốn VinFast thành công và sẵn sàng hỗ trợ trong khả năng cho phép. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán tiếp theo về điều khoản ưu đãi là điều không thể tránh khỏi.
Các con số cam kết và ưu đãi tài chính
Vào năm 2022, North Carolina đã phê duyệt gói ưu đãi cực kỳ hào phóng lên tới hơn 1 tỷ USD cho dự án nhà máy trị giá 2 tỷ USD của VinFast. Các điều khoản chi tiết bao gồm:
- Khoản hỗ trợ 400 triệu USD từ hạt Chatham với điều kiện VinFast thuê 7.500 nhân viên và đầu tư 4 tỷ USD.
- Cam kết chi 450 triệu USD từ ngân sách bang để xây dựng hạ tầng cơ sở như đường sá, đường sắt và hệ thống cấp thoát nước.
- Gói ưu đãi bổ sung 315 triệu USD kéo dài trong 32 năm hiện đang nằm trong diện bị xem xét thu hồi.
- Khoản kinh phí 125 triệu USD hỗ trợ san lấp mặt bằng nếu hãng tạo ra ít nhất 3.875 việc làm trước cuối năm 2026.
Theo hợp đồng bất động sản, bang có quyền mua lại toàn bộ hoặc một phần khu đất rộng 1.765 mẫu Anh nếu VinFast bỏ lỡ các cột mốc quan trọng. Một trong số đó là mục tiêu tuyển dụng 1.750 nhân sự vào cuối năm 2026. Dẫu vậy, nếu công ty đầu tư ít nhất 500 triệu USD vào khu vực phát triển chính, phần diện tích đó sẽ được bảo vệ khỏi việc bị thu hồi.
Tầm nhìn chiến lược và thực tế tài chính
Dự án của VinFast từng được xem là thành tựu mang tính biểu tượng của bang North Carolina trong nỗ lực tạo ra trung tâm sản xuất công nghệ cao. Tuy nhiên, tình hình tài chính hiện tại của hãng đang đặt ra nhiều dấu hỏi lớn.
Trong quý 4 vừa qua, VinFast ghi nhận mức lỗ ròng 35,2 nghìn tỷ đồng (tương đương 1,3 tỷ USD), tăng 15% so với năm trước.
Riêng trong quý cuối cùng của năm 2025, công ty đã phải ghi nhận khoản chi phí 235,6 triệu USD liên quan đến nhà máy tại North Carolina.
Mặc dù gặp khó khăn tại Mỹ, hãng xe của tỷ phú Phạm Nhật Vượng vẫn đang đẩy mạnh mở rộng sang các thị trường khác. Các nhà máy mới tại Ấn Độ và Indonesia đang được triển khai nhằm nỗ lực xây dựng một thương hiệu xe điện toàn cầu.
Sự kiên trì của VinFast tại North Carolina sẽ là bài kiểm tra quan trọng cho khả năng thích nghi của doanh nghiệp Việt trước những thay đổi chính sách từ chính quyền của Tổng thống Trump. Trong thời gian tới, kết quả của các cuộc đàm phán giữa VinFast và chính quyền bang sẽ quyết định số phận của dự án tỷ đô này.
Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo Bloomberg
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
