Liên minh châu Âu đang chuẩn bị một cơ chế an ninh mới nhằm giúp các nước thành viên phối hợp nhanh hơn trước những vụ phá hoại, tấn công mạng, xâm nhập bằng máy bay không người lái và các hình thức tấn công lai khác.
Những hành động này có thể gây sức ép lớn lên một quốc gia nhưng chưa đạt ngưỡng để kích hoạt cơ chế phòng thủ tập thể của NATO.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Động thái mới diễn ra trong lúc châu Âu tiếp tục duy trì hỗ trợ Ukraine và phải đối mặt với một loạt rủi ro an ninh có nguồn gốc từ cuộc chiến. EU đồng thời theo dõi sát thị trường năng lượng khi lượng khí đốt dự trữ thấp hơn những năm trước, dù các đánh giá mới nhất của Ủy ban châu Âu chưa cho thấy nguy cơ thiếu nguồn cung ngay lập tức.
Brussels muốn có cách phản ứng chung trước các cuộc tấn công lai
EU đang tính tới một cơ chế mang tên Emergency Security Protocol, được thiết kế để các nước thành viên có thể cùng tham vấn và phối hợp hành động khi xảy ra những sự cố nghiêm trọng nhưng chưa đến mức được xem là một cuộc tấn công vũ trang.
Ý tưởng này được đặt trong cùng hướng với việc xây dựng một bộ hướng dẫn chung về đối phó các mối đe dọa lai. Mục tiêu là tránh tình trạng mỗi quốc gia phản ứng theo một cách khác nhau trước các vụ phá hoại, tấn công mạng, đốt phá hoặc xâm phạm không phận.
Những năm gần đây, EU đã ghi nhận nhiều hình thức hoạt động lai mà các cơ quan châu Âu cho rằng có liên quan tới Nga. Các hành động được liệt kê gồm phá hoại cơ sở hạ tầng, tấn công mạng, can thiệp và thao túng thông tin, gây gián đoạn các hệ thống thiết yếu và những vụ xâm phạm không phận.
Điểm khó nằm ở chỗ các hành động này thường được thực hiện dưới ngưỡng của một cuộc tấn công quân sự công khai. Điều đó khiến phản ứng tập thể trở nên phức tạp, trong khi tác động đối với an ninh của từng quốc gia có thể rất thực tế.
EU muốn tránh để các cuộc tấn công nhỏ làm suy yếu sự hỗ trợ dành cho Ukraine
Một trong những vấn đề được đặt ra là khả năng Nga sử dụng nhiều hình thức gây sức ép khác nhau để tạo ra sự phân tâm và làm gia tăng bất đồng trong các nước châu Âu. Những vụ việc riêng lẻ có thể không đủ lớn để tạo ra một cuộc khủng hoảng, nhưng nếu xảy ra liên tiếp, chúng có thể buộc chính phủ các nước phải dành thêm nguồn lực để xử lý.
Việc xây dựng cơ chế phản ứng chung vì thế được xem là một phần trong nỗ lực tăng khả năng chống chịu của châu Âu. EU muốn các nước thành viên có thể trao đổi thông tin nhanh hơn, xác định mức độ nghiêm trọng của sự cố và thống nhất biện pháp đáp trả thay vì xử lý hoàn toàn riêng lẻ.
Thông điệp từ Brussels cũng gắn trực tiếp vấn đề an ninh châu Âu với cuộc chiến tại Ukraine. EU tiếp tục xác định việc hỗ trợ Ukraine là một ưu tiên, đồng thời chuẩn bị thêm các biện pháp về phòng không, năng lượng và khả năng chống lại những hình thức gây sức ép phi truyền thống.
Kho khí đốt thấp hơn trước nhưng EU chưa cảnh báo thiếu nguồn cung
An ninh năng lượng vẫn là một vấn đề khác mà châu Âu phải theo dõi khi mùa đông tới gần. Lượng khí đốt dự trữ của EU hiện thấp hơn mức trung bình của những năm trước, khiến thị trường nhạy cảm hơn với các cú sốc địa chính trị và biến động giá.
Tuy nhiên, đánh giá mới nhất của Ủy ban châu Âu không cho thấy nguy cơ thiếu khí đốt ngay lập tức. Tại cuộc họp của Nhóm điều phối khí đốt ngày 24 tháng 9, Ủy ban châu Âu và các nước thành viên xác nhận nguồn cung vẫn ổn định và tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường.
EU hiện có thêm năng lực nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng và đã giảm nhu cầu khí đốt so với giai đoạn trước. Những yếu tố này giúp hệ thống có thêm dư địa để ứng phó nếu nguồn cung hoặc nhu cầu thay đổi mạnh trong mùa đông.
Dù vậy, giá năng lượng vẫn có thể biến động khi tình hình địa chính trị diễn biến khó lường. Với các hộ gia đình và doanh nghiệp châu Âu, một mùa đông có giá khí đốt tăng mạnh vẫn là rủi ro kinh tế đáng chú ý, ngay cả khi chưa xuất hiện nguy cơ thiếu nguồn cung vật chất.
Putin tiếp tục tăng quy mô lực lượng vũ trang Nga
Trong khi châu Âu củng cố các cơ chế phòng vệ, Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 28 tháng 9 đã ký sắc lệnh nâng biên chế được phép của Các lực lượng vũ trang Nga lên 2.441.630 người. Trong số này có 1.550.500 quân nhân tại ngũ.
So với mức được quy định trước đó, số lượng quân nhân được phép tăng thêm 15.500 người. Sắc lệnh mới có hiệu lực ngay trong ngày được ký.
Đây là lần thứ tư trong năm 2026 Nga điều chỉnh tăng quy mô biên chế lực lượng vũ trang. Các lần tăng trước diễn ra vào tháng 3, tháng 6 và tháng 7.
- Tháng 3: biên chế lực lượng vũ trang được nâng lên gần 2,4 triệu người.
- Tháng 6: Nga tiếp tục điều chỉnh tăng quy mô lực lượng.
- Cuối tháng 7: mức biên chế được nâng lên 2.426.130 người, trong đó có 1.535.000 quân nhân.
- Ngày 28 tháng 9: mức mới được nâng lên 2.441.630 người, gồm 1.550.500 quân nhân tại ngũ.
Việc tăng biên chế không tự động đồng nghĩa với việc toàn bộ số vị trí mới lập tức được lấp đầy. Đây là con số về quy mô nhân sự được nhà nước Nga cho phép duy trì trong lực lượng vũ trang. Tuy nhiên, việc điều chỉnh liên tiếp trong cùng một năm cho thấy Moscow tiếp tục dành nguồn lực đáng kể cho bộ máy quân sự.
Châu Âu đứng trước bài toán kép về an ninh
Những diễn biến mới cho thấy châu Âu đang phải xử lý đồng thời nhiều lớp rủi ro. Một mặt là cuộc chiến tại Ukraine và sự gia tăng của các hoạt động phá hoại, tấn công mạng, xâm phạm không phận. Mặt khác là yêu cầu duy trì an ninh năng lượng trong một thị trường vẫn chịu ảnh hưởng mạnh từ các biến động địa chính trị.
Với EU, vấn đề không chỉ nằm ở việc phản ứng sau mỗi sự cố. Thách thức lớn hơn là xây dựng một cơ chế đủ nhanh để các nước thành viên có thể hành động cùng nhau khi những sự cố riêng lẻ bắt đầu tạo thành một chuỗi gây sức ép.
Trong thời gian tới, việc Emergency Security Protocol được thiết kế và vận hành như thế nào sẽ là một phép thử đối với khả năng phối hợp an ninh của EU. Cùng lúc, tình hình Ukraine, quy mô quân đội Nga và diễn biến thị trường năng lượng sẽ tiếp tục là những yếu tố tác động trực tiếp tới cách châu Âu chuẩn bị cho mùa đông và cho những rủi ro an ninh tiếp theo.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
