Chụp ảnh lưu niệm sau tuyên bố chung ủng hộ Ukraine của G7 vào ngày 12 tháng 7 năm 2023 tại Vilnius, Litva. (Ảnh của Paul Ellis - Pool/Getty Images)
Khoản tiền gần 50 tỷ USD trong gói hỗ trợ do Nhóm bảy nước công nghiệp phát triển, gọi tắt là G7, thiết lập đã bắt đầu được chuyển giao thực tế cho Ukraine trong năm 2026. Nguồn tiền này được bảo đảm bằng các khoản lợi nhuận và tiền lãi phát sinh từ tài sản của Nga đang bị phong tỏa tại các nước phương Tây.
Khoản hỗ trợ được triển khai thông qua một cơ chế tín dụng đặc biệt. Ukraine không nhận trực tiếp toàn bộ số tài sản Nga bị phong tỏa, nhưng được tiếp cận nguồn tài chính dựa trên lợi nhuận tạo ra từ những tài sản đó. Đây là cách G7 tìm cách hỗ trợ Kyiv mà không lập tức tịch thu phần tài sản gốc.
G7 đã chuyển phần lớn khoản 50 tỷ USD
Trong thời gian qua, các nước thành viên G7 và Liên minh châu Âu đã hoàn tất nhiều thủ tục pháp lý, tài chính và kỹ thuật để đưa kế hoạch vào vận hành. Các khoản tiền lần lượt được sắp xếp, giải ngân và chuyển tới Ukraine theo những cơ chế đã được thống nhất trước đó.
Các báo cáo tài chính và thông tin ngoại giao gần đây cho thấy phần lớn gói tín dụng gần 50 tỷ USD đã được triển khai. Dòng tiền không còn chỉ tồn tại trên giấy tờ hay trong các tuyên bố chính trị, mà đã đi vào hệ thống hỗ trợ tài chính dành cho Ukraine.
Khoản tiền này được sử dụng để củng cố ngân sách nhà nước và duy trì hoạt động của các cơ quan công quyền trong thời chiến. Một phần nguồn lực cũng hướng tới nhu cầu quốc phòng, giúp Ukraine có thêm khả năng duy trì các hoạt động cần thiết khi cuộc xung đột với Nga tiếp diễn.
Cơ chế sử dụng lợi nhuận từ tài sản bị phong tỏa
Sau khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine, nhiều nước phương Tây đã phong tỏa tài sản của ngân hàng trung ương Nga và các thực thể liên quan. Phần tài sản gốc vẫn là vấn đề pháp lý nhạy cảm, bởi việc chuyển quyền sở hữu hoàn toàn có thể kéo theo tranh chấp và tạo tiền lệ quốc tế phức tạp.
Thay vì sử dụng trực tiếp số tài sản gốc, G7 lựa chọn khai thác phần lợi nhuận và tiền lãi phát sinh trong quá trình các tài sản này được lưu giữ. Cơ chế này cho phép các nước hỗ trợ Ukraine bằng nguồn thu liên quan đến tài sản Nga, đồng thời giảm rủi ro pháp lý so với phương án tịch thu toàn bộ.
Với Ukraine, đây là một nguồn hỗ trợ có giá trị lớn trong thời điểm ngân sách chịu sức ép nặng nề. Chi phí dành cho quốc phòng, sửa chữa hạ tầng và duy trì các dịch vụ công tiếp tục tăng, trong khi nguồn thu trong nước bị ảnh hưởng bởi chiến sự.
Ukraine vẫn cần thêm nguồn lực
Dù gói 50 tỷ USD đã được triển khai, nhu cầu tài chính của Ukraine chưa giảm. Chiến sự kéo dài khiến Kyiv phải đối mặt với những khoản chi thường xuyên cho quốc phòng, an sinh xã hội, năng lượng và khôi phục các khu vực bị tàn phá.
Vì vậy, G7 và Liên minh châu Âu đang tiếp tục thảo luận về các cơ chế hỗ trợ tiếp theo. Những kế hoạch mới có thể hướng tới năm 2027 và các năm sau, nhằm bảo đảm Ukraine không rơi vào tình trạng thiếu hụt ngân sách khi các khoản vay hiện tại dần được giải ngân hết.
Những cuộc thảo luận này không chỉ tập trung vào quy mô tiền hỗ trợ. Các bên còn phải tính toán cách phân bổ, thời hạn hoàn trả, trách nhiệm tài chính và cơ sở pháp lý liên quan đến nguồn lợi nhuận từ tài sản Nga bị phong tỏa.
Tranh luận pháp lý vẫn chưa khép lại
Việc sử dụng lợi nhuận từ tài sản bị phong tỏa được xem là phương án thận trọng hơn so với tịch thu trực tiếp. Tuy vậy, nó vẫn đặt ra nhiều câu hỏi về quyền sở hữu, nghĩa vụ của các tổ chức lưu ký và cách xử lý tài sản nếu tình hình chính trị thay đổi.
Nga đã nhiều lần phản đối việc các nước phương Tây sử dụng tài sản liên quan đến nước này để hỗ trợ Ukraine. Moscow cho rằng những biện pháp như vậy vi phạm quyền sở hữu và có thể dẫn tới các hành động đáp trả. Các nước G7, trong khi đó, khẳng định cơ chế hiện nay dựa trên lợi nhuận phát sinh chứ không phải việc chuyển giao trái phép toàn bộ tài sản gốc.
Ranh giới giữa hỗ trợ tài chính và xử lý tài sản bị trừng phạt vì thế vẫn được theo dõi chặt chẽ. Mỗi bước đi đều phải cân bằng giữa nhu cầu cấp bách của Ukraine, luật pháp quốc tế và sự ổn định của hệ thống tài chính toàn cầu.
Dòng tiền đã rời khỏi kế hoạch trên giấy
Việc gần 50 tỷ USD được phân bổ và chuyển giao đánh dấu một giai đoạn mới trong chính sách hỗ trợ Ukraine của G7. Các nước phương Tây đã chuyển từ cam kết chính trị sang một cơ chế tài chính có khả năng cung cấp nguồn lực cụ thể cho Kyiv.
Tuy nhiên, khoản tiền này không phải lời giải cuối cùng cho bài toán tài chính của Ukraine. Nếu chiến sự tiếp tục kéo dài, các nước G7 và Liên minh châu Âu sẽ phải tìm thêm nguồn lực, đồng thời duy trì sự thống nhất về cách sử dụng lợi nhuận từ tài sản Nga bị phong tỏa.
Điều đã được xác nhận là khoản hỗ trợ gần 50 tỷ USD không còn chỉ nằm trong các tuyên bố hay kế hoạch dự kiến. Nguồn tiền đã được đưa vào dòng chảy tài chính dành cho Ukraine, trong khi những cuộc đàm phán mới sẽ quyết định mức độ bền vững của sự hỗ trợ này trong các năm tới.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
