Việc Mỹ có khả năng rời khỏi NATO không chỉ ảnh hưởng đến châu Âu. Điều này còn khiến các đồng minh ngoài khối như Nhật Bản và Úc phải đặt dấu hỏi lớn về cam kết phòng thủ chung của Washington.
Trong 72 giờ vừa qua, nội bộ khối đồng minh đã chứng kiến những biến động đầy sóng gió.
Những biến động dữ dội trong quan hệ đồng minh
Pháp đã thực hiện một bước đi quyết liệt khi chặn máy bay quân sự Mỹ vận chuyển vũ khí đến Israel. Đây là lần đầu tiên hành động này xảy ra kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu vào ngày 28 tháng 2. Đáp lại, phía Israel cũng đã ngay lập tức cắt đứt toàn bộ các hợp đồng mua sắm quốc phòng với Paris.
Tại Ý, chính phủ nước này đã từ chối cho phép máy bay ném bom của Mỹ hạ cánh xuống căn cứ không quân Sigonella.
Mặc dù Bộ trưởng Quốc phòng Ý vẫn khẳng định mối quan hệ hai nước là vững chắc, nhưng động thái này cho thấy những rạn nứt không thể phủ nhận. Sự việc diễn ra chỉ vài ngày sau khi Ý có các hành động ngăn cản lực lượng không quân Mỹ.
Tây Ban Nha thậm chí còn đi xa hơn khi quyết định đóng cửa toàn bộ không phận đối với các hoạt động quân sự của Mỹ. Madrid đã phong tỏa quyền tiếp cận của Mỹ đối với Căn cứ Hải quân Rota và Căn cứ Không quân Moron.
Thủ tướng Sanchez tuyên bố thẳng thắn rằng những hoạt động hiện tại không còn nằm trong khuôn khổ phòng thủ tập thể của NATO.
Sự phản kháng lan rộng khắp lục địa già
Tại Đông Âu, Ba Lan cũng gây bất ngờ khi từ chối triển khai lại các khẩu đội tên lửa Patriot. Trong bối cảnh Mỹ đã tiêu tốn hơn 1.200 tên lửa đánh chặn chỉ trong vòng 16 ngày, sự khước từ của Ba Lan là một đòn giáng mạnh vào chiến lược của Washington. Điều này cho thấy các quốc gia sát sườn xung đột cũng đang tính đến con đường riêng.
Thụy Sĩ, với truyền thống trung lập, cũng đã từ chối hai chuyến bay trinh sát của quân đội Mỹ. Bern đồng thời đình chỉ các hợp đồng xuất khẩu vũ khí trị giá 120 triệu đô la Mỹ dựa trên các quy định về luật trung lập. Các quốc gia khác cũng có những phản ứng tương tự:
- Vương quốc Anh: Thủ tướng Anh tuyên bố các cuộc xung đột hiện tại không phải là cuộc chiến của họ, bất chấp lời thúc giục của Tổng thống Donald Trump.
- Đức: Thủ tướng Friedrich Merz và chính phủ Đức đang đối mặt với những áp lực lớn về tính pháp lý của các cuộc chiến, dù căn cứ Ramstein vẫn là điểm đồn trú lớn nhất của Mỹ tại nước ngoài.
Dấu hiệu cho thấy các đồng minh đang dần quay lưng với Mỹ ngày càng rõ rệt do chiến lược khó đoán của Trump.
Đây có thể là tín hiệu cho thấy Mỹ thực sự muốn rút khỏi NATO, và ở chiều ngược lại, NATO cũng đã chuẩn bị cho một tương lai không có Washington.
Câu hỏi đặt ra là: Nếu sự chia tách này xảy ra, bên nào sẽ chịu tổn thương lớn nhất?
Thực trạng quyền lực và ngân sách bên trong liên minh
Nhiều người lầm tưởng về vai trò của Mỹ ngay từ khi NATO mới thành lập. Thực tế, liên minh này được khởi xướng bởi Bỉ, Hà Lan, Luxembourg, Pháp và Anh, trong khi Mỹ chỉ tham gia sau đó hai năm. Washington gia nhập vì họ sở hữu mạng lưới căn cứ hải ngoại khổng lồ tại châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ cần được bảo vệ.
Nếu rời bỏ liên minh, Mỹ sẽ mất quyền tự động sử dụng không phận các nước và các căn cứ chiến lược như Diego Garcia.
NATO hiện gồm 32 quốc gia hoạt động theo nguyên tắc đồng thuận, nơi Mỹ cũng chỉ sở hữu một phiếu bầu như bất kỳ quốc gia nào khác. Điều này đồng nghĩa với việc Mỹ không nắm quyền kiểm soát tuyệt đối như nhiều người vẫn nghĩ.
Về lực lượng quân sự, hiện có khoảng 100.000 lính Mỹ đóng quân tại châu Âu, một con số khiêm tốn so với 2 triệu binh lính của các nước Tây Âu. Bản thân tổ chức NATO không có quân đội riêng mà sức mạnh của nó được hợp thành từ lực lượng của các quốc gia thành viên. Do đó, châu Âu hoàn toàn có đủ nguồn lực con người để tự vận hành.
Vấn đề ngân sách cũng cần được nhìn nhận một cách công bằng hơn:
- Năm 2024, Mỹ chi khoảng 901 tỷ đô la cho quốc phòng, nhưng số tiền đóng góp trực tiếp cho NATO chỉ chiếm 16%.
- Toàn bộ châu Âu chi khoảng 1.500 tỷ đô la trong giai đoạn 5 năm gần đây cho quốc phòng.
- Phần lớn ngân sách quốc phòng của châu Âu thực tế lại được dùng để mua sắm vũ khí và khí tài từ chính các tập đoàn của Mỹ.
Kịch bản tương lai và sự trỗi dậy của châu Âu
Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các nhà lãnh đạo châu Âu tại hội nghị thượng đỉnh NATO. - © Christian Hartmann / POOL / AFP
Về sức mạnh hạt nhân, Anh và Pháp sở hữu khoảng 490 tên lửa hạt nhân sẵn sàng tác chiến. Dù con số này nhỏ hơn kho vũ khí của Nga, nhưng nó vẫn đủ để tạo ra sự răn đe hạt nhân toàn diện và bảo vệ lục địa già.
Điều này chứng minh châu Âu hoàn toàn đủ khả năng tự vệ mà không cần đến chiếc ô hạt nhân từ Washington.
Việc Mỹ rút lui sẽ tạo ra một khoảng trống quyền lực, nhưng đây cũng là cú hích cho ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu.
Các nhà sản xuất vũ khí tại EU, Anh và Ukraine có thể sẽ bùng nổ đơn hàng khi các quốc gia thay đổi tiêu chuẩn trang thiết bị. Ngược lại, tổ hợp công nghiệp quân sự Mỹ có thể đối mặt với sự sụt giảm nghiêm trọng về doanh thu và tầm ảnh hưởng.
Trong khi đó, nội bộ nước Mỹ cũng không hoàn toàn thống nhất về vấn đề này.
Dù đảng Cộng hòa đang nắm thế đa số, lưỡng viện Hoa Kỳ có thể sẽ bỏ phiếu chống lại việc rút khỏi NATO để bảo vệ lợi ích chiến lược quốc gia. Ngay cả phía Nga cũng không hẳn sẽ vui mừng nếu Mỹ rời đi, vì khi đó NATO có thể trở nên cứng rắn và quyết đoán hơn.
Mỹ sẽ đối mặt với bài toán cực khó khi phải tìm nơi trú ẩn cho lượng khí tài khổng lồ nếu mất các căn cứ tại châu Âu. Lịch sử đã chứng minh Washington khó có thể giành chiến thắng trong các cuộc xung đột lớn nếu thiếu đi sự hỗ trợ từ các đồng minh giàu có.
Có lẽ, sau tất cả những tuyên bố cứng rắn, việc quay lại hợp tác với châu Âu vẫn là thượng sách đối với Tổng thống Donald Trump.
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
