Liên minh phòng thủ Châu Âu: Nỗ lực tự lực cánh sinh trước áp lực từ Washington

Điểm tin thế giới 10 May 2026

Trong một bài phát biểu gần đây tại Nghị viện Châu Âu ở Brussels, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã đưa ra một nhận định khiến nhiều nghị sĩ không khỏi chạnh lòng. Ông cho rằng bất kỳ ai tin rằng Liên minh Châu Âu (EU) có thể tự bảo vệ mình mà không cần đến sự hỗ trợ của Mỹ đều là những kẻ "đang nằm mơ".

Lời nhận xét đầy vẻ châm chọc này đã ngay lập tức vấp phải sự phản ứng dữ dội từ giới chức lục địa già. Nó trở thành chất xúc tác mạnh mẽ khiến 30 nghị sĩ Châu Âu từ bốn nhóm chính trị lớn quyết định bắt tay nhau để tìm ra một lối đi riêng.

1 Lien Minh Phong Thu Chau Au No Luc Tu Luc Canh Sinh Truoc Ap Luc Tu Washington

(từ trái sang) Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen, Thủ tướng Canada Mark Carney, Tổng thư ký NATO Mark Rutte, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy và Bộ trưởng Ngoại giao Canada Anita Anand.

Khát vọng xây dựng một quân đội chung mạnh mẽ

Nhóm nghị sĩ liên đảng này vừa gửi một bức thư ngỏ kêu gọi đẩy nhanh tiến độ xây dựng một Liên minh phòng thủ Châu Âu thực thụ. Họ mong muốn thiết lập một hệ thống quân sự đồng bộ, vượt ra ngoài khuôn khổ các cuộc tập trận rời rạc hiện nay.

Kế hoạch này bao gồm những mục tiêu chiến lược cốt lõi sau:

Thiết lập cơ chế ra quyết định chung cho toàn khối trong các tình huống khẩn cấp.
Xây dựng cấu trúc chỉ huy tích hợp để điều phối quân đội các nước thành viên hiệu quả hơn.
Phát triển năng lực chiến lược độc lập và thành lập một lực lượng phản ứng nhanh.
Tăng cường khả năng tự chủ về vũ khí và trang thiết bị kỹ thuật cao.

Bà Marie-Agnes Strack-Zimmermann, Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng của Nghị viện Châu Âu, đã đặt ra một câu hỏi đầy thực tế: "Chúng ta sẽ làm gì nếu người Mỹ đột ngột rút phích cắm?". Câu hỏi này phản ánh nỗi lo sợ về một tương lai mà Châu Âu không còn nằm trong ưu tiên bảo vệ của Washington.

Áp lực từ chính quyền của Tổng thống Donald Trump

Sự lo ngại của Châu Âu càng có cơ sở khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thực hiện những bước đi quyết liệt về mặt quân sự. Ông đã ra lệnh rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức, đồng thời đình chỉ việc triển khai một đơn vị pháo binh tầm xa vốn có nhiệm vụ răn đe ở khu vực phía Đông.

Những động thái này đã thổi bùng lên các cuộc tranh luận gay gắt tại các thủ đô lớn ở Châu Âu về khái niệm "tự chủ chiến lược". Các chính trị gia Đức như Michael Gahler (EVP) hay Tobias Cremer (SPD) đều nhấn mạnh rằng Châu Âu phải đủ khả năng tự vệ ngay cả trong những kịch bản xấu nhất.

Nghị sĩ Lukas Sieper từ Đảng Tiến bộ khẳng định rằng nếu EU biết cách phối hợp nguồn lực, họ hoàn toàn có thể tự đứng vững trên đôi chân của mình. Sự tự tin của cộng đồng Châu Âu đang lớn dần theo tỉ lệ thuận với những áp lực mà họ nhận được từ phía bên kia đại dương.

Rào cản từ lợi ích quốc gia và bài toán kinh tế

Mặc dù phần lớn các quốc gia NATO tại Châu Âu đã tăng đáng kể chi tiêu quốc phòng kể từ sau các cuộc xung đột ở Ukraine, sự phụ thuộc vào Mỹ vẫn còn rất lớn. Vấn đề không chỉ nằm ở ý chí chính trị mà còn là sự xung đột giữa các lợi ích kinh tế quốc gia.

Nhiều nước thành viên EU vẫn ngần ngại chuyển giao quyền lực quân sự cho một thực thể chung vì lo ngại ảnh hưởng đến ngành công nghiệp quốc phòng nội địa. Các câu hỏi về việc công ty nào sẽ nhận được hợp đồng béo bở hay đâu là nơi tạo ra việc làm luôn là bài toán đau đầu cho các nhà lãnh đạo.

Tuy nhiên, các nghị sĩ cho rằng việc duy trì tình trạng hiện tại là một "vở kịch may rủi đầy nguy hiểm". Họ kêu gọi Châu Âu phải trở thành một trụ cột vững chắc trong NATO chứ không phải là một "cái bóng" mờ nhạt đi theo sau Mỹ.

Tiết kiệm hàng trăm tỷ Euro thông qua chuẩn hóa

Một trong những điểm nhấn của kế hoạch mới là việc tạo ra một thị trường nội địa thực sự cho lĩnh vực quốc phòng. Theo tính toán, việc mua sắm khí tài chung có thể giúp các quốc gia Châu Âu tiết kiệm được tới 100 tỷ Euro mỗi năm.

Để đạt được con số này, các nghị sĩ yêu cầu sự thống nhất triệt để về tiêu chuẩn kỹ thuật quân sự. Họ kỳ vọng vào một tương lai nơi cả khối sẽ sử dụng chung các tiêu chuẩn về:

Các loại đạn dược đồng nhất cho mọi quân đoàn.
Một mẫu xe tăng chiến đấu chủ lực duy nhất cho toàn khối.
Một dòng máy bay chiến đấu hiện đại chung cho các lực lượng không quân.

Việc giảm bớt các thủ tục hành chính và đẩy nhanh quá trình cấp phép cũng được coi là nhiệm vụ cấp bách. Đứng vững trên đôi chân của mình không còn là một giấc mơ xa vời, mà đã trở thành một yêu cầu sinh tồn đối với Châu Âu trong kỷ nguyên mới.

Theo Đài truyền hình NTV