Tổng thống Mỹ Trump từng thẳng thừng tuyên bố với Tổng thống Ukraine Zelensky rằng Kyiv đã hết bài. Nhưng trớ trêu thay, chính đối thủ của Ukraine, Tổng thống Nga Putin, mới là người đang đối mặt với thế khó. Dù không hề có ý định ban đầu, những động thái của Tổng thống Trump có thể đã vô tình kiến tạo một cục diện mới, giúp Ukraine giành được những lợi thế chiến lược không ngờ.
Bằng cách nới lỏng sự kiểm soát của Washington đối với Kyiv, Tổng thống Trump đã gián tiếp trao cho Ukraine quyền tự do đưa cuộc chiến vào ngay trong lòng nước Nga, thay đổi hoàn toàn quỹ đạo xung đột.
Gánh nặng của những ràng buộc
Trước đó, dưới thời chính quyền Tổng thống Joe Biden, cam kết hỗ trợ Ukraine "cho đến khi đạt được mục tiêu" đã đi kèm với hơn 66 tỷ USD viện trợ quân sự. Tuy nhiên, sự hỗ trợ này lại mang theo một điều kiện ngặt nghèo và tai hại: Washington yêu cầu Ukraine không được thực hiện bất kỳ hành động nào có thể gây "leo thang" xung đột.
Chính quyền Biden đã quá tin vào những lời đe dọa hạt nhân từ Tổng thống Putin, đẩy Kyiv vào một tình thế gần như bất khả thi. Trên thực tế, điều này đồng nghĩa với việc Ukraine chỉ được phép tấn công lực lượng Nga sau khi chúng đã vượt biên giới và tiến vào lãnh thổ Ukraine.
Hãy hình dung sự vô lý của tình huống này: Nga có thể tự do tập trung quân đội an toàn tại biên giới, trong khi Ukraine buộc phải chờ đợi quân địch thực sự xâm lược mới được phép đáp trả. Hậu quả là cuộc chiến bị kéo dài, dù Nga phải chịu tổn thất nặng nề, thời gian vẫn đứng về phía họ.
Bước ngoặt từ quyết định của tổng thống Trump
Và rồi, Tổng thống Donald Trump xuất hiện. Một trong những động thái đầu tiên của ông là cắt đứt nguồn viện trợ tài chính và vũ khí từ Mỹ, thậm chí còn yêu cầu Ukraine hoàn trả khoản viện trợ thời Tổng thống Biden thông qua một thỏa thuận khoáng sản đầy bất công.
Ông đã không ngần ngại làm bẽ mặt Tổng thống Zelensky trước toàn thế giới trong cuộc gặp tại Phòng Bầu dục, khi nói thẳng rằng: "Ông chẳng còn quân bài nào trong tay cả." Điều này không chỉ gây nản lòng cho Ukraine mà còn cho bất kỳ ai mong muốn Nga thất bại.
Tuy nhiên, động thái này cũng vô tình mở ra một cơ hội mới. Một khi Washington không còn rót tiền cho Ukraine, họ cũng không thể tiếp tục ra lệnh cho Kyiv. Ukraine đã thoát khỏi sự kìm kẹp.
Mỹ không còn có thể yêu cầu Ukraine kiềm chế, không tấn công các mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga. Chính sự thay đổi mang tính bước ngoặt đó đã xoay chuyển cục diện cuộc chiến.
Kyiv phản công: chiến lược mới trên đất Nga
Suốt nhiều tháng qua, không còn bị ràng buộc, Ukraine đã tận dụng tối đa máy bay không người lái và tên lửa tự sản xuất để giáng đòn vào ngành công nghiệp lọc dầu và xuất khẩu dầu của Nga. Những hình ảnh nhà máy lọc dầu bốc cháy trên khắp nước Nga đã trở nên quen thuộc, gây ra thiệt hại đáng kể.
Tháng 6 vừa qua, khi Tổng thống Putin khai mạc diễn đàn kinh tế trọng điểm tại St. Petersburg, một sự kiện được ví như "Davos của Nga", Ukraine đã tấn công kho tiếp nhận dầu của thành phố. Khói đen bao trùm cả bầu trời, một tàu chiến bốc cháy ngay tại cảng.
Các quan khách đến dự hội nghị đã phải tận mắt chứng kiến hậu quả của cuộc chiến đang ập đến ngay tại quê nhà của nước chủ nhà, một thông điệp mạnh mẽ từ Kyiv.
Hậu quả kinh tế và tâm lý
Những thiệt hại này là có thật và sâu sắc. Đôi khi, các cuộc tấn công đã làm tê liệt gần một phần tư công suất lọc dầu của Nga. Vào cuối tháng 5, sản lượng lọc dầu của Nga đã giảm xuống mức thấp nhất trong hai thập kỷ qua.
Hàng chục khu vực đã phải áp dụng biện pháp phân phối nhiên liệu. Người dân xếp hàng dài tại các trạm xăng, còn ở Crimea, các cây xăng đã ngừng phục vụ người lái xe thông thường. Thật đáng kinh ngạc khi một cường quốc dầu khí lại không thể cung cấp đủ xăng dầu cho chính người dân của mình.
Trong khi Tổng thống Trump và châu Âu còn chần chừ về các lệnh trừng phạt dầu mỏ, Tổng thống Zelensky đã tự mình áp đặt các biện pháp trừng phạt theo cách riêng: cứ mỗi nhà máy lọc dầu bốc cháy là một đòn trừng phạt được giáng xuống.
Ukraine cũng đang tấn công các nhà máy sản xuất vũ khí và các mục tiêu quân sự, đồng thời cắt đứt các tuyến đường tiếp tế dẫn đến vùng Crimea đang bị chiếm đóng theo những cách mà cách đây một năm, ít ai có thể hình dung được.
Lời kêu gọi hành động: không thể dừng lại
Trump từng nói với ông Zelensky rằng ông ấy không còn quân bài nào trong tay. Hóa ra, chính Tổng thống Putin mới là người đang trắng tay. Nhưng đây không phải là lúc để ngồi yên và vỗ tay tán thưởng. Đây là lúc cần phải gia tăng sức ép mạnh mẽ hơn nữa.
Phương Tây nên hỗ trợ Ukraine hoàn tất công việc này. Điều đó đồng nghĩa với việc cần cung cấp thêm vũ khí, đặc biệt là tăng cường hệ thống phòng không để giảm thiểu tối đa thương vong trong các cuộc trả đũa nhắm vào các thành phố của Ukraine – điều mà Nga chắc chắn sẽ thực hiện.
Đã đến lúc chúng ta cần thực sự tịch thu khoản dự trữ ngoại hối trị giá khoảng 300 tỷ USD của Ngân hàng Trung ương Nga đang bị phong tỏa – phần lớn nằm tại châu Âu – và chuyển giao cho Ukraine để tài trợ cho cuộc chiến. Đã hơn bốn năm trôi qua, số tiền đó vẫn chỉ đang bị phong tỏa chứ chưa bị tịch thu.
Điều này cũng bao gồm việc áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp lên những nhà máy lọc dầu tại Ấn Độ, Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ – những nơi vẫn tiếp tục mua dầu của Nga – nhằm cắt đứt nguồn tài chính và khiến cỗ máy chiến tranh của Putin phải đình trệ hoàn toàn.
Với kinh nghiệm hơn một thập kỷ kiên quyết chống lại Tổng thống Putin, người viết bài hiểu rõ cách ông ta nhìn nhận sự yếu kém cũng như sức mạnh. Ông ta từng đánh cược rằng phương Tây sẽ chùn bước và Ukraine sẽ luôn bị các đồng minh kìm hãm trong tầm kiểm soát chặt chẽ. Nhưng lần này, sợi dây kìm hãm đó đã đứt.
Nhiệm vụ của chúng ta lúc này là đảm bảo sợi dây ấy không bao giờ bị buộc lại nữa, để Ukraine có thể tự do chiến đấu cho tương lai của mình.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc