Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về khoản đầu tư 54 tỷ USD của Hàn Quốc vào dự án khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại Alaska ngày 1/10/2026 đã nhanh chóng vấp phải phản hồi từ Seoul.
Chính phủ Hàn Quốc khẳng định chưa đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng và chỉ xem xét tham gia nếu dự án chứng minh được tính khả thi về thương mại. Sự khác biệt giữa thông báo của Washington và lập trường của Seoul một lần nữa đặt ra câu hỏi về cách các thỏa thuận kinh tế quốc tế được công bố và diễn giải.
Tuyên bố 54 tỷ USD và phản hồi từ Seoul
Trong cuộc họp tại Phòng Bầu dục ngày 1/10, ông Trump công bố một loạt kế hoạch hợp tác năng lượng với Hàn Quốc, nằm trong khuôn khổ thỏa thuận đầu tư chiến lược trị giá hàng trăm tỷ USD giữa hai nước. Trong đó, dự án LNG Alaska được nhắc đến với quy mô 54 tỷ USD, như một phần của gói đầu tư lớn hơn mà Tổng thống Mỹ cho biết Seoul sẽ triển khai tại Mỹ.
Tuy nhiên, Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc sau đó làm rõ rằng khoản đầu tư dành riêng cho dự án Alaska chưa được phê duyệt. Seoul mới bắt đầu xem xét các điều kiện, trong đó có hiệu quả kinh tế, khả năng thu hồi vốn và những yêu cầu pháp lý trong nước. Việc tham gia chỉ có thể được quyết định sau khi các điều kiện này được đáp ứng.
Bộ trưởng Công nghiệp Hàn Quốc Kim Jung-kwan cho biết ông đã bày tỏ sự không hài lòng với phía Mỹ về cách thông báo khiến công chúng hiểu rằng Seoul đã đưa ra một cam kết chính thức. Ông cũng lưu ý rằng những dự án thiếu tính hợp lý về thương mại sẽ không được thúc đẩy chỉ vì đã được đưa vào chương trình hợp tác song phương.
Phía Mỹ sau đó điều chỉnh cách diễn đạt, cho biết hai nước sẽ bắt đầu làm việc về dự án LNG Alaska trên cơ sở tính khả thi thương mại. Thông báo được điều chỉnh không còn khẳng định Hàn Quốc đã cam kết khoản đầu tư 54 tỷ USD. Sự việc cho thấy cần phân biệt giữa việc đồng ý nghiên cứu một dự án, đàm phán các điều kiện và đưa ra quyết định đầu tư chính thức.
Dự án Alaska vẫn đối mặt với những thách thức kinh tế
Dự án LNG Alaska được xây dựng quanh kế hoạch vận chuyển khí đốt từ khu vực North Slope qua một đường ống dài khoảng 800 dặm đến cơ sở hóa lỏng ở phía nam bang Alaska, trước khi xuất khẩu sang các thị trường châu Á. Đây là một dự án hạ tầng quy mô lớn, được kỳ vọng giúp Mỹ mở rộng xuất khẩu năng lượng và tăng khả năng tiếp cận nguồn cung của các đối tác trong khu vực.
Tuy nhiên, chi phí xây dựng cao đang là một trong những vấn đề lớn nhất. Ước tính được công bố đầu tháng 10/2026 cho thấy tổng vốn đầu tư có thể dao động từ 44,5 đến 54,5 tỷ USD, tùy theo phạm vi triển khai. Địa hình, điều kiện khí hậu và nhu cầu xây dựng đường ống dài khiến chi phí của dự án cao hơn đáng kể so với nhiều cơ sở LNG tại vùng Vịnh Mexico.
Vị trí địa lý của Alaska có thể tạo lợi thế về khoảng cách vận chuyển đến một số thị trường châu Á. Dù vậy, lợi thế này cần được cân nhắc cùng giá thành sản xuất, chi phí vận tải và khả năng cạnh tranh với nguồn cung từ những khu vực khác. Nếu giá LNG từ Alaska quá cao, các doanh nghiệp nhập khẩu sẽ phải tính toán liệu lợi ích về an ninh năng lượng có đủ bù đắp khoản chênh lệch hay không.
Vì vậy, việc Hàn Quốc chưa đưa ra quyết định đầu tư không đồng nghĩa với việc nước này từ chối hoàn toàn dự án. Đây là một phần của quá trình thẩm định thương mại và đàm phán điều kiện. Seoul cũng yêu cầu những lợi ích cụ thể về nguồn cung LNG, quyền tiếp cận thị trường và cơ hội tham gia của các doanh nghiệp Hàn Quốc phải được xác định rõ ràng.
Các thỏa thuận đầu tư lớn từng được công bố trước đó
Tranh luận về khoản đầu tư tại Alaska diễn ra sau một loạt thông báo thương mại lớn của chính quyền Trump trong năm 2025. Tháng 7/2025, Mỹ và Nhật Bản công bố khuôn khổ hợp tác đầu tư trị giá 550 tỷ USD, gắn với thỏa thuận thuế quan. Tổng thống Trump mô tả đây là nguồn vốn lớn dành cho các ngành công nghiệp Mỹ, nhưng phía Nhật Bản giải thích rằng cơ chế này bao gồm đầu tư, khoản vay và bảo lãnh tín dụng thông qua các tổ chức tài chính được chính phủ hậu thuẫn.
Thủ tướng Nhật Bản khi đó, Shigeru Ishiba, cho biết khoản tiền 550 tỷ USD không phải là một khoản tiền mặt được chuyển ngay sang Mỹ. Quy mô giải ngân thực tế sẽ phụ thuộc vào tiến độ của các dự án, nhu cầu tài chính và những quyết định cụ thể của doanh nghiệp. Vì vậy, con số được công bố phản ánh quy mô của một khuôn khổ tài chính, thay vì số vốn đã được giải ngân.
Cũng trong tháng 7/2025, Mỹ và Liên minh châu Âu công bố thỏa thuận thương mại có đề cập đến 600 tỷ USD đầu tư dự kiến của doanh nghiệp châu Âu vào Mỹ đến năm 2028. Đây là kỳ vọng đầu tư từ khu vực tư nhân, không phải khoản viện trợ hay quà tặng bằng tiền mặt từ ngân sách của EU. Khả năng thực hiện còn phụ thuộc vào quyết định kinh doanh, điều kiện thị trường và kế hoạch của từng công ty.
Với Hàn Quốc, thỏa thuận thương mại năm 2025 gắn với khuôn khổ đầu tư chiến lược trị giá 350 tỷ USD, trong đó có các điều kiện liên quan đến mức thuế 15% của Mỹ. Tuy nhiên, cơ chế triển khai đòi hỏi nhiều hình thức tài chính khác nhau, đồng thời phải tuân thủ các thủ tục pháp lý và phê duyệt trong nước. Do đó, tổng quy mô của một thỏa thuận không thể được hiểu mặc nhiên là số tiền mặt mà đối tác sẽ chuyển giao ngay lập tức.
Khoảng cách giữa cam kết và quyết định đầu tư
Những thỏa thuận nói trên có điểm chung là sử dụng các con số lớn để thể hiện quy mô hợp tác kinh tế. Tuy nhiên, mỗi con số có thể đại diện cho một loại cam kết khác nhau, từ hạn mức tín dụng, bảo lãnh, đầu tư dự kiến cho đến vốn đã được phê duyệt. Việc không phân biệt rõ các khái niệm này có thể tạo ra cách hiểu khác nhau giữa chính phủ, doanh nghiệp và công chúng.
Trong lĩnh vực năng lượng, quyết định đầu tư cuối cùng thường chỉ được đưa ra sau khi doanh nghiệp hoàn tất các đánh giá về chi phí, thị trường, nguồn cung và khả năng sinh lời. Những điều kiện này đặc biệt quan trọng với các dự án LNG có quy mô vốn lớn, thời gian xây dựng kéo dài và phụ thuộc vào hợp đồng mua bán dài hạn.
Đối với Hàn Quốc, việc cân nhắc giữa các dự án tại Mỹ và Canada cũng gắn với chiến lược đa dạng hóa nguồn cung năng lượng. Liên doanh LNG Canada, có sự tham gia của Shell và Korea Gas, đã đạt quyết định đầu tư cuối cùng cho giai đoạn mở rộng với tổng vốn được công bố khoảng 33 tỷ CAD. Đây là một bước triển khai dự án cụ thể, khác với giai đoạn nghiên cứu và thẩm định mà dự án Alaska đang trải qua. Hai khoản đầu tư có quy mô, điều kiện và tiến độ riêng, nên không thể chỉ dựa vào số tiền công bố để so sánh mức độ cam kết.
Thông báo kinh tế trong thời điểm chuẩn bị bầu cử
Các tuyên bố về đầu tư được đưa ra khi Mỹ đang tiến gần đến cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11/2026. Những dự án hạ tầng lớn có thể được chính quyền sử dụng để truyền tải thông điệp về việc thu hút vốn, tạo việc làm và mở rộng năng lực sản xuất trong nước. Tuy nhiên, việc công bố một kế hoạch không đồng nghĩa với việc các dự án đã được cấp vốn, khởi công hoặc tạo ra việc làm như dự kiến.
Trong trường hợp Alaska, việc công bố khoản đầu tư 54 tỷ USD trước khi Seoul xác nhận quyết định cuối cùng đã làm nảy sinh bất đồng về cách diễn giải thỏa thuận. Bộ trưởng Kim Jung-kwan cho rằng thông tin được công bố có thể phục vụ mục đích chính trị trong nước của Mỹ. Đây là nhận định của quan chức Hàn Quốc, trong khi chính quyền Mỹ nhấn mạnh lợi ích kinh tế và chiến lược của dự án.
Những tranh luận tương tự cũng xuất hiện trong các phát biểu của ông Trump về cuộc chiến với Iran, bắt đầu sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel ngày 28/2/2026. Trong những tháng tiếp theo, Tổng thống Mỹ nhiều lần tuyên bố chiến dịch đã đạt được thắng lợi hoặc xung đột sắp kết thúc. Tuy nhiên, các thông tin được công bố trong thời gian sau đó cho thấy giao tranh vẫn tiếp diễn, trong khi Nhà Trắng tiếp tục đề cập đến khả năng có thêm hành động quân sự.
Một số hãng truyền thông như HuffPost, Indy100, Moneycontrol và CNN đã thống kê những lần ông Trump tuyên bố chiến thắng, đề cập đến khả năng đạt thỏa thuận hoặc cho rằng xung đột sắp khép lại. Các thống kê sử dụng cách phân loại và phạm vi thời gian khác nhau, vì vậy số lần được đưa ra không hoàn toàn đồng nhất. Dù vậy, những phát biểu về kết quả chiến tranh cần được phân biệt với tình hình thực tế trên chiến trường và các thỏa thuận chính thức giữa những bên liên quan.
Minh bạch thông tin là thách thức trong các thỏa thuận quốc tế
Trường hợp đầu tư LNG Alaska cho thấy những khác biệt có thể phát sinh khi một bên công bố quy mô hợp tác theo cách khẳng định, trong khi đối tác vẫn đang ở giai đoạn đánh giá điều kiện. Đối với các dự án xuyên biên giới, việc xác định rõ đâu là cam kết chính thức, đâu là kế hoạch dự kiến và đâu là điều kiện chưa được đáp ứng có ý nghĩa thiết thực với doanh nghiệp cũng như thị trường tài chính.
Những thông báo lớn có thể tạo sự chú ý ngay lập tức, nhưng hiệu quả kinh tế chỉ có thể được đánh giá thông qua các bước tiếp theo như ký kết hợp đồng, phê duyệt vốn, hoàn tất thủ tục pháp lý và triển khai xây dựng. Nếu các giai đoạn này không được truyền đạt rõ ràng, những con số được công bố có nguy cơ tạo ra kỳ vọng vượt quá tình trạng thực tế của dự án.
Đối với quan hệ Mỹ - Hàn Quốc, vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở quy mô vốn dự kiến mà còn ở cách hai bên thống nhất điều kiện thương mại và thông tin công khai. Dự án Alaska vẫn có thể tiếp tục được xem xét, nhưng quyết định cuối cùng phụ thuộc vào kết quả thẩm định và những thỏa thuận cụ thể. Khoảng cách giữa tuyên bố chính trị và tiến độ thực hiện vì thế sẽ tiếp tục là điều cần theo dõi khi các cam kết đầu tư được chuyển thành những dự án kinh tế thực tế.
Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: CNN, HuffPost, Indy100, Moneycontrol và Politico
