Quốc hội Đức ngày 12/11/2026 thông qua Luật Công bằng tài chính Hải quan (Zollfinanzgerechtigkeitsgesetz – ZFG). Đạo luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, tăng quyền điều tra tài chính và chống rửa tiền cho Hải quan Đức (Zoll), cơ quan này sẽ được trao quyền lực chưa từng có trong việc giám sát và đóng băng tài sản.
Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến người Việt nhận tiền từ Việt Nam, đặc biệt với các khoản tiền lớn không giải trình được nguồn gốc. Tuy nhiên, luật không cấm chuyển tiền hợp pháp giữa hai quốc gia.

Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Hải quan Đức được tăng quyền điều tra tài sản
Đây là một phần trong kế hoạch hiện đại hóa lực lượng Hải quan Đức. Cơ quan này sẽ được tổ chức lại để phối hợp tốt hơn giữa các đơn vị điều tra và thực thi pháp luật.
Một thay đổi quan trọng liên quan đến thủ tục điều tra và thu giữ tài sản không rõ nguồn gốc. Hải quan có thể tiến hành xác minh khi xuất hiện những nghi vấn có căn cứ về tính hợp pháp của tài sản.
Đối với tài sản có giá trị trên 100.000 euro, cơ quan chức năng sẽ có thêm công cụ pháp lý để yêu cầu chủ sở hữu giải trình nguồn gốc. Quy định này hướng đến những trường hợp có dấu hiệu che giấu tài sản hoặc liên quan đến hoạt động rửa tiền.
Khác với thủ tục hình sự thông thường, cơ chế mới cho phép cơ quan chức năng tiến hành điều tra tài sản theo thủ tục hành chính. Tòa án tài chính có vai trò xem xét quyết định tịch thu tài sản.
Người sở hữu tài sản cần cung cấp những thông tin và giấy tờ liên quan khi cơ quan chức năng yêu cầu. Những lời giải thích không có căn cứ hoặc thông tin sai lệch có thể ảnh hưởng đến quá trình xem xét.
Đây không phải quy định cho phép Hải quan tự động phong tỏa mọi khoản tiền lớn. Cũng không có nghĩa mọi người nhận tiền từ nước ngoài phải chứng minh nguồn gốc tài sản ngay khi nhận chuyển khoản.
Kiểm soát dòng tiền xuyên biên giới chặt chẽ hơn
ZFG cũng tăng khả năng kiểm soát các giao dịch tài chính xuyên biên giới. Hải quan sẽ có thêm quyền theo dõi những phương thức chuyển tiền kỹ thuật số và thu giữ tài sản mã hóa trong các trường hợp thuộc phạm vi pháp luật.
Đơn vị Tình báo Tài chính (FIU) cũng được tăng cường năng lực. Cơ quan này có nhiệm vụ phân tích thông tin liên quan đến các giao dịch đáng ngờ và phối hợp với những đơn vị chức năng.
Đạo luật tạo cơ sở pháp lý cho Hải quan sử dụng công nghệ hiện đại, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ này có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, đối chiếu thông tin sinh trắc học và một số hoạt động kiểm tra.
Tuy nhiên, không có căn cứ để khẳng định mọi khoản chuyển tiền từ Việt Nam sang Đức sẽ bị AI tự động quét và khóa tài khoản ngay lập tức. Việc kiểm tra vẫn phụ thuộc vào quy định pháp luật và dấu hiệu cụ thể của từng trường hợp.
Trí tuệ nhân tạo (AI) "soi" giao dịch bất thường trong tích tắc
Bên cạnh hành lang pháp lý mới, Zoll được trang bị hệ thống phân tích dữ liệu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hiện đại, kết nối trực tiếp với Đơn vị Tình báo Tài chính (FIU) và mạng lưới ngân hàng tại Đức.
Mọi biến động số dư bất thường, các giao dịch xuyên biên giới hoặc luồng tiền liên quan đến tiền mã hóa (Crypto) sẽ được thuật toán quét tự động và cảnh báo theo thời gian thực.
Với cộng đồng người Việt tại Đức, một số phương thức chuyển tiền có thể khiến ngân hàng hoặc cơ quan chức năng yêu cầu giải trình thêm.
- Chuyển tiền qua trung gian không rõ ràng: Người gửi giao tiền mặt tại Việt Nam, trong khi một tài khoản không liên quan chuyển euro cho người nhận tại Đức. Cách giao dịch này khiến nguồn tiền và mối liên hệ giữa người gửi, người nhận khó xác minh.
- Chia nhỏ khoản tiền: Nhiều người chuyển những khoản tiền nhỏ thay cho một giao dịch lớn có thể khiến cơ quan chức năng nghi ngờ hành vi che giấu nguồn tiền. Giá trị mỗi lần chuyển không tự động loại bỏ nghĩa vụ giải trình.
- Chuyển tiền qua tiền mã hóa: Tiền được chuyển qua Bitcoin hoặc USDT rồi đổi sang euro cần có thông tin rõ ràng về nguồn vốn và lịch sử giao dịch. Thiếu chứng từ có thể gây khó khăn khi ngân hàng kiểm tra.
- Mang tiền mặt qua biên giới: Người nhập cảnh vào Liên minh châu Âu với 10.000 euro tiền mặt trở lên phải thực hiện nghĩa vụ khai báo theo quy định. Không khai báo có thể dẫn đến kiểm tra và xử phạt.
Những hình thức trên không mặc nhiên cấu thành tội rửa tiền. Cơ quan chức năng phải xem xét hoàn cảnh, chứng từ và các dấu hiệu liên quan trước khi đưa ra kết luận.
Người Việt nhận tiền từ Việt Nam cần chuẩn bị gì?
Các khoản tiền phục vụ du học, sinh hoạt gia đình, mua nhà, thừa kế hoặc hỗ trợ người thân vẫn có thể chuyển hợp pháp từ Việt Nam sang Đức.
Điều quan trọng là người nhận có thể giải thích rõ ai chuyển tiền, tiền đến từ đâu và mục đích sử dụng là gì. Ngân hàng tại Đức có thể yêu cầu thêm giấy tờ theo quy định chống rửa tiền.
Đối với khoản tiền lớn, người nhận nên lưu giữ những giấy tờ chứng minh nguồn gốc tài sản, chẳng hạn:
- Hợp đồng mua bán bất động sản hoặc tài sản tại Việt Nam.
- Văn bản khai nhận di sản thừa kế.
- Hợp đồng tặng cho và giấy tờ xác định quan hệ giữa các bên.
- Chứng từ thu nhập, nghĩa vụ thuế và sao kê ngân hàng.
- Chứng từ chuyển tiền quốc tế, thể hiện rõ người gửi và người nhận.
Những giấy tờ bằng tiếng Việt có thể cần bản dịch tiếng Đức hoặc tiếng Anh. Yêu cầu cụ thể phụ thuộc vào ngân hàng và cơ quan tiếp nhận hồ sơ.
Người nhận cũng cần phân biệt giữa nghĩa vụ khai báo tiền mặt khi qua biên giới và việc ngân hàng kiểm tra giao dịch chuyển khoản. Đây là hai thủ tục khác nhau.
Luật mới dự kiến áp dụng từ đầu năm 2027
ZFG được Quốc hội Đức thông qua ngày 12/11/2026 sau quá trình thảo luận và điều chỉnh tại các ủy ban chuyên môn. Chính phủ Đức dự kiến đưa luật vào thực hiện từ ngày 1/1/2027.
Ngoài quyền điều tra tài sản, luật còn thay đổi cơ cấu Tổng cục Hải quan liên bang. Các đơn vị điều tra và thực thi sẽ được tổ chức lại. Việc trao đổi dữ liệu giữa các cơ quan liên bang và tiểu bang cũng được tăng cường.
Đối với người Việt sinh sống tại Đức, thay đổi lớn nhất là yêu cầu minh bạch hơn khi cơ quan chức năng kiểm tra những khoản tiền có dấu hiệu bất thường. Các giao dịch hợp pháp không bị cấm, nhưng người nhận có thể phải giải trình khi xuất hiện nghi vấn về nguồn gốc tài sản.
Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC


