Hơn mười giờ đêm. Phố xá bên ngoài đã gần như chìm vào giấc ngủ, nhưng phía sau cánh cửa nhà hàng Việt nhỏ nằm lấp ló giữa một con phố Đức, ánh đèn vẫn sáng. Ở đó, một bóng người trẻ đang đứng trước bồn rửa, lặng lẽ xử lý từng chồng bát đĩa khách vừa dùng xong. Em mặc đồng phục, tay đi găng, vóc dáng còn rất nhỏ — khiến tôi ban đầu tưởng em là người nhà của chủ quán. Phải đến lúc tính tiền, tôi mới biết em là một du học sinh Việt Nam, đang tự mình gồng gánh cả chuyện học lẫn chuyện sống nơi xứ người.
Đã hơn 10 giờ đêm. Trong khi con phố bên ngoài gần như đã chìm vào sự yên tĩnh, phía sau một nhà hàng Việt nhỏ ở Đức vẫn có một người trẻ đang cặm cụi bên bồn rửa.
Em mặc đồng phục, đeo găng tay, trước mặt là từng chồng bát đĩa vừa được khách sử dụng. Bàn ăn phía ngoài vừa có người đứng dậy, em lại nhanh chóng bước ra dọn dẹp rồi quay vào tiếp tục công việc. Nhìn dáng người còn rất trẻ, tôi ban đầu cứ nghĩ em là người nhà của chủ quán.
Cho đến lúc thanh toán, tôi mới biết em là một du học sinh Việt Nam.
Một ngày của em bắt đầu từ giảng đường và kết thúc ở căn bếp
Đợi đến khi em có chút thời gian rảnh, tôi hỏi chuyện. Em kể ban ngày đi học, đến chiều lại chạy đi làm thêm. Nếu nhà hàng đông khách, giờ về có thể kéo dài đến tận khuya.
Tôi hỏi em một câu mà có lẽ nhiều người cũng sẽ hỏi khi nhìn thấy cảnh ấy: “Đi học cả ngày rồi tối lại làm như thế này, em có mệt không?”
Em cười. Một nụ cười khá nhẹ, như thể câu hỏi ấy đã quá quen thuộc.
“Mệt chứ chị. Nhưng không làm thì cũng khó xoay xở.”
Chỉ một câu ngắn ngủi. Nhưng đằng sau đó là cả một cuộc sống mà người ngoài nhìn vào rất khó hình dung hết.
Đi du học không chỉ có những buổi học trong giảng đường, những chuyến đi cuối tuần hay những bức ảnh đẹp gửi về nhà. Với một số du học sinh Việt Nam, mỗi ngày còn là bài toán tiền thuê nhà, học phí, ăn uống, đi lại và những khoản chi phát sinh mà chỉ cần cộng lại cũng đủ khiến người ta phải cân nhắc từng đồng.
“Con vẫn ổn mẹ ạ” đôi khi là câu nói khó nhất
Gia đình em ở Việt Nam không dư dả. Để con có cơ hội sang Đức học tập, bố mẹ đã phải dành dụm trong nhiều năm. Những khoản tiền chuẩn bị cho con đi xa không phải tự nhiên mà có. Đó là tiền tiết kiệm, là những lần phải tính toán trước sau, là hy vọng rằng sự hy sinh hôm nay sẽ đổi lấy một tương lai tốt hơn cho con.
Sang Đức rồi, cuộc sống lại bắt đầu bằng những phép tính rất thực tế. Tiền nhà phải trả đúng hạn. Chi phí sinh hoạt không thể bỏ qua. Việc học vẫn phải duy trì. Còn khi số dư trong tài khoản xuống thấp, cảm giác lo lắng cũng chẳng dễ nói với ai.
Thế nhưng mỗi lần gọi điện về nhà, em vẫn chỉ nói một câu quen thuộc: “Con vẫn ổn mẹ ạ!”
Tôi hỏi tại sao không kể thật cho bố mẹ biết những khó khăn mình đang gặp.
Em đáp rất nhẹ: “Nói ra thì bố mẹ lại lo.”
Nghe đến đó, tôi bỗng im lặng.
Bởi có những người trẻ đi xa không phải vì họ không nhớ nhà. Ngược lại, chính vì nhớ nhà nên họ càng cố tỏ ra mạnh mẽ. Một cuộc gọi về quê đôi khi chỉ cần vài phút. Nhưng trong vài phút ấy, người con thường chọn kể những chuyện vui, hỏi bố mẹ ăn cơm chưa, kể hôm nay đi học thế nào... Còn chuyện tài khoản sắp hết tiền, công việc quá mệt hay đêm qua ngủ chẳng được bao nhiêu, em lại giữ cho riêng mình.
Phía sau một câu “vẫn ổn” là rất nhiều cố gắng
Có thể bố mẹ ở quê đang nghĩ con mình vừa trải qua một ngày học bình thường. Họ đâu nhìn thấy cảnh sau giờ học, con vội vàng đến chỗ làm, thay đồng phục rồi đứng nhiều tiếng trong nhà hàng.
Họ cũng không biết sau khi những vị khách cuối cùng ra về, con mình vẫn còn phải bê bát, lau bàn, rửa từng chồng đĩa. Đêm càng muộn, người càng mệt. Nhưng công việc chưa xong thì vẫn phải tiếp tục.
Những câu chuyện như vậy không phải lúc nào cũng được kể ra. Người trẻ thường ngại than thở. Họ sợ bố mẹ lo, sợ người thân nghĩ mình không ổn, và đôi khi cũng tự nhắc mình rằng đã lựa chọn đi thì phải cố gắng đến cùng.
Tôi hỏi em có bao giờ hối hận vì đã sang Đức du học không.
Em lắc đầu.
“Không chị. Em đã chọn rồi thì phải cố gắng.”
Câu trả lời không cầu kỳ. Không có những lời lớn lao về thành công hay tương lai. Chỉ là một sự chấp nhận rất trưởng thành của một người trẻ đang tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Điều em mong nhất sau khi tốt nghiệp không phải nhà hay xe
Tôi tiếp tục hỏi sau này học xong, em muốn điều gì nhất.
Tôi nghĩ em có thể sẽ nói về một công việc tốt, một căn nhà, một chiếc xe hoặc một cuộc sống ổn định hơn. Nhưng câu trả lời lại khiến tôi nhớ mãi.
Em nói muốn tìm được một công việc tốt, kiếm được nhiều tiền hơn một chút.
Rồi em cười và nói: “Để bố mẹ đỡ vất vả.”
Chỉ vậy thôi.
Ước mơ của em không quá lớn. Ít nhất ở thời điểm này, điều em nghĩ đến vẫn là gia đình. Là một ngày không còn phải nhìn số dư tài khoản rồi lo lắng. Là lúc có thể tự chăm lo cho cuộc sống của mình và không phải để bố mẹ ở Việt Nam thấp thỏm mỗi khi nghe điện thoại.
Có lẽ nhiều bậc cha mẹ cũng chẳng mong con mình phải trở thành ai đó thật nổi tiếng. Sau tất cả, điều họ muốn nghe nhất vẫn là con sống tốt, có công việc ổn định và không phải chịu quá nhiều thiếu thốn nơi đất khách.
Đằng sau giảng đường ở Đức là một cuộc sống rất thật
Trước khi rời nhà hàng, tôi ngoái lại nhìn em lần nữa.
Em vẫn đang làm việc. Hết bê bát lại lau bàn. Ngoài trời đã khuya, nhưng một ngày của em vẫn chưa thực sự kết thúc.
Nhìn cảnh ấy, tôi chợt nghĩ về những hình ảnh thường thấy của cuộc sống du học. Một thành phố đẹp, những trường đại học khang trang, những chuyến tàu xuyên qua các thành phố châu Âu, những bức ảnh check-in dưới trời mùa thu. Tất cả đều là một phần của cuộc sống. Nhưng đó không phải toàn bộ câu chuyện.
Với một số du học sinh Việt Nam, phía sau những trải nghiệm ấy là những ngày vừa học vừa làm. Là việc phải tính toán chi tiêu. Là những buổi tối trở về phòng khi người đã rã rời. Và đôi khi là nỗi nhớ gia đình không biết kể cùng ai.
Điều đáng nói không phải là công việc rửa bát hay việc làm thêm có gì đáng xấu hổ. Ngược lại, lao động để tự trang trải cuộc sống là một phần rất thật trong hành trình trưởng thành của nhiều người trẻ. Điều khiến người ta chạnh lòng là có những em đang cố gắng nhiều hơn những gì gia đình ở quê nhà có thể nhìn thấy.
Mong một ngày em có thể nói với mẹ rằng mình thật sự ổn
Tôi không biết sau này em sẽ đi được bao xa. Cũng không biết công việc đầu tiên sau khi tốt nghiệp sẽ mang lại cho em mức thu nhập như thế nào.
Nhưng tôi mong em học thật tốt, làm việc trong khả năng của mình và đừng quên giữ sức khỏe. Cố gắng là điều đáng quý, nhưng không ai có thể đi đường dài nếu cứ bắt bản thân phải chịu đựng mãi.
Bố mẹ có thể hy sinh nhiều năm để con được đi xa. Họ có thể gom góp từng khoản tiền, chấp nhận xa con và mỗi ngày chờ một cuộc gọi từ nơi cách họ hàng nghìn cây số. Nhưng sâu trong lòng, điều họ mong nhất có lẽ vẫn rất giản dị: con mình được bình an.
Rồi sẽ có một ngày, khi mẹ lại hỏi câu quen thuộc: “Con sống bên đó có ổn không?”, hy vọng em không cần phải cười rồi giấu đi những mệt mỏi như hôm nay nữa.
Hy vọng lúc ấy, em có thể trả lời thật lòng: “Dạ, con ổn thật rồi mẹ ạ. Bố mẹ đừng lo cho con nữa.”
Bởi đằng sau mỗi người trẻ rời quê hương đi học, đi làm là một câu chuyện riêng. Có người mang theo ước mơ của mình. Có người mang theo cả kỳ vọng của gia đình. Và cũng có người lặng lẽ làm việc đến khuya chỉ để một ngày nào đó, những người ở quê nhà có thể bớt đi một phần nhọc nhằn.
Đường phía trước chắc chắn còn dài. Chỉ mong những người trẻ đang cố gắng nơi xứ người đủ nghị lực để bước tiếp, nhưng cũng đủ tỉnh táo để biết lúc nào cần nghỉ ngơi. Vì dù đang ở Đức hay bất cứ nơi đâu, phía sau họ vẫn luôn có một mái nhà dõi theo và chờ ngày họ trở về bình an.
Tôi bước ra khỏi nhà hàng, ngoái lại nhìn em lần cuối.
Bóng đèn bếp vẫn sáng — một ngày của em vẫn chưa kết thúc. Những câu chuyện du học mà chúng ta thường thấy là những bức ảnh rực rỡ dưới trời châu Âu, những chuyến tàu xuyên thành phố, những giảng đường rộng mở.
Nhưng ít ai kể về những đêm như thế này — khi một người trẻ xa quê đứng rửa bát đến khuya, vừa lo bài vở ngày mai vừa lo số dư trong tài khoản.
Mong rằng một ngày không xa, khi mẹ lại hỏi "Con bên đó có ổn không?", em không cần phải giấu đi mệt mỏi như hôm nay nữa.
Mong lúc ấy em có thể mỉm cười thật lòng: "Dạ, con ổn thật rồi mẹ ạ." Vì phía sau mỗi người trẻ rời quê hương không chỉ là ước mơ riêng, mà còn là cả một mái nhà đang dõi theo từng ngày. Đường phía trước còn dài — mong em đủ nghị lực bước tiếp, nhưng cũng đủ tỉnh táo để biết khi nào cần dừng lại nghỉ ngơi.
Hoài Uyên
Nguyễn Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
