Vào ngày 28 tháng 7 năm 2026, một phóng sự điều tra đầy chấn động từ đài truyền hình ZDF đã thu hút sự chú ý của dư luận khắp nước Đức. Bản tin này phanh phui những cáo buộc nghiêm trọng về việc tuyển dụng và đào tạo các học viên điều dưỡng (Pflege-Azubi) người Việt tại bang Thüringen, hé lộ một bức tranh đáng lo ngại về điều kiện sống và làm việc của họ.
Những thông tin được ZDF và các cơ quan báo chí Đức công bố đã vẽ nên một thực trạng khó tin.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Điểm mặt những bất thường
- Có thời điểm, khoảng 10 học viên phải chen chúc sống trong một phòng ngủ duy nhất.
- Mặc dù điều kiện sinh hoạt xuống cấp, tiền thuê nhà vẫn bị khấu trừ khoảng 275 euro mỗi tháng, cộng thêm 10 euro tiền điện.
- Nhiều học viên khẳng định họ không nhận được lương trong nhiều tháng liền, thậm chí có trường hợp kéo dài gần nửa năm.
- Tại Việt Nam, các gia đình được cho là đã phải vay mượn từ 10.000 đến 40.000 euro để chi trả các khoản phí môi giới, học tiếng và hoàn thiện hồ sơ sang Đức.
- Sau khi các cơ quan chức năng vào cuộc, khoảng 40 học viên đã được sắp xếp nơi đào tạo mới và hiện không ai phải đối mặt với nguy cơ bị trục xuất.
Theo phóng sự của ZDF, nhiều học viên đã đặt chân đến Đức với ước mơ được học nghề điều dưỡng và xây dựng một tương lai ổn định. Thế nhưng, thực tế mà một số người trải qua lại hoàn toàn trái ngược với kỳ vọng ban đầu.
Cuộc sống chen chúc và những khoản khấu trừ bất hợp lý
Nhiều học viên kể lại rằng họ phải sống trong những căn phòng quá tải, với bếp và nhà vệ sinh chung chật chội. Một số cánh cửa thậm chí không có tay nắm, muốn mở phải dùng dao để cạy. Đây là những chi tiết nhỏ nhưng phản ánh rõ nét sự thiếu thốn và bất tiện trong cuộc sống hàng ngày của họ.
Điều đáng nói là, bất chấp điều kiện sinh hoạt tồi tệ như vậy, tiền thuê nhà vẫn đều đặn bị trừ vào lương hàng tháng. Hiệp hội Người thuê nhà Đức (Deutscher Mieterbund) đã lên tiếng nhận định rằng, nếu những phản ánh này được xác minh là đúng sự thật, có thể đây là dấu hiệu của hành vi cho thuê với giá cắt cổ (Mietwucher), một hành vi bị pháp luật nghiêm cấm.
Nỗi lo nợ lương và nguy cơ bị trục xuất
Một trong những vấn đề khiến dư luận đặc biệt quan tâm chính là tình trạng nợ lương. Các học viên được ZDF phỏng vấn cho biết, nhiều người đã không nhận được lương trong nhiều tháng liên tiếp. Có người phải chờ đợi gần 6 tháng, khiến họ không đủ tiền trang trải cuộc sống cơ bản dù vẫn đang miệt mài học tập và làm việc.
Đáng báo động hơn, một số học viên cho biết sau khi phản ánh về việc chậm lương, họ đã bị đề nghị ký vào “Aufhebungsvertrag” (thỏa thuận chấm dứt hợp đồng đào tạo). Theo lời kể, nhiều người đã ký mà không được giải thích đầy đủ về những hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Đối với học viên đến từ ngoài liên minh châu Âu, việc mất hợp đồng đào tạo có thể đồng nghĩa với việc mất đi cơ sở pháp lý để tiếp tục cư trú tại Đức. Điều này buộc nhiều người phải vội vã tìm kiếm một doanh nghiệp đào tạo mới để tiếp tục chương trình Ausbildung, tránh nguy cơ bị trục xuất.
Gánh nặng từ quê nhà
Phóng sự của ZDF cũng đã phản ánh gánh nặng tài chính khổng lồ mà nhiều gia đình tại Việt Nam phải gánh chịu. Nhiều gia đình đã phải vay mượn từ 10.000 đến 40.000 euro để chi trả các khoản phí môi giới, học tiếng và chuẩn bị hồ sơ. Tất cả chỉ với hy vọng con em mình sẽ có cơ hội học nghề và làm việc lâu dài tại Đức.
Các chuyên gia được phỏng vấn trong phóng sự nhấn mạnh sự cần thiết phải siết chặt quản lý các đơn vị môi giới và xây dựng một hệ thống tuyển dụng minh bạch hơn. Mục tiêu là để tránh tình trạng người lao động, đặc biệt là các học viên trẻ, trở thành đối tượng bị lợi dụng.
Sự vào cuộc của chính quyền và ánh sáng cuối đường hầm
Trên thực tế, vụ việc đã bắt đầu nhen nhóm từ cuối năm 2024 khi những đơn khiếu nại đầu tiên được gửi đến cơ quan chức năng. Đến tháng 8 năm 2025, doanh nghiệp liên quan đã bị thu hồi quyền đào tạo. Tuy nhiên, nhiều học viên vẫn tiếp tục ở lại vì lo ngại việc nghỉ việc sẽ ảnh hưởng đến quyền cư trú.
Đầu năm 2026, công đoàn Ver.di cùng các cơ quan chức năng đã bắt tay vào hỗ trợ các học viên tìm nơi đào tạo mới và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của họ.
Một thông tin tích cực được MDR đưa tin, đó là sau quá trình phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền bang Thüringen, cơ quan việc làm và công đoàn Ver.di, toàn bộ khoảng 40 học viên đã được sắp xếp nơi đào tạo mới.
Trong số này, khoảng 25 người tiếp tục học nghề tại khu vực Altenburger Land, số còn lại chuyển sang các bang hoặc địa phương khác. Chính quyền đã xác nhận rằng hiện không có học viên nào đối mặt với nguy cơ bị trục xuất và tất cả đều có cơ hội tiếp tục con đường Ausbildung tại Đức.
Bài học cho nước Đức và cộng đồng quốc tế
Vụ việc này đang làm dấy lên một cuộc tranh luận lớn tại Đức về việc bảo vệ học viên và lao động nước ngoài.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nước Đức đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng ở nhiều ngành nghề. Theo ZDF, đến cuối tháng 9 năm 2025, vẫn còn khoảng 54.000 vị trí đào tạo nghề trên toàn nước Đức chưa tuyển được người, trong đó có lĩnh vực điều dưỡng.
Các chuyên gia cho rằng, bên cạnh việc thu hút nhân lực quốc tế, Đức cần tăng cường giám sát để ngăn chặn mọi hình thức bóc lột và đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người học nghề nước ngoài.
Đây không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn là yếu tố then chốt để duy trì uy tín của Đức như một điểm đến an toàn và công bằng cho những người lao động quốc tế đang tìm kiếm cơ hội phát triển sự nghiệp.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc